2 Gpfe wydano dr^fci^i dnia 30 listopada 1964 b». *?2.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY JU^ty? Nr 45336 Instytut Elektrotechniki *) Warszawa, Polska KI. 21 t, 25/02 Urzadzenie do samoczynnej kompensacji wplywu zmian temperatury na pomiar przewodnosci elektrycznej elektrolitów Patent trwa od dnia 13 pazdziernika 10&Q r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do kompensacji wplywu zmian temperatury bada¬ nego elektrolitu (wody, roztworu) na wynik pomiaru przewodnosci elektrycznej tegoz elek¬ trolitu, przy zastosowaniu konduktometrycznej metody pomiaru, z czujnikiem zanurzonym w badanym elektrolicie.Przy pomiarze przewodnosci elektrycznej elektrolitów metWa konduktometryiczna, to znaczy gdy elektrody pomiarowe czujnika za¬ nurzone sa w badanym elektrolicie, nalezy uwzglednic dosc znaczny wplyw wspólczynnika temperaturowego przewodnosci elektrolitów (1,7% do 2,3% na 1° C) na wyniki pomiarów.W urzadzeniach pomiarowych laboratoryjnych latwo jest skorygowac wskazania miernika przez reczna manipulacje odpowiednimi orga¬ nami nastawczymi wedlug aktualnej tempera¬ tury badanego elektrolitu lub obliczyc popraw- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest doc. inz. Mikolaj Puczko. ke do wyników pomiaru wedlug znanych wzo¬ rów. Urzadzenia sluzace do celów pomiaru, rejestracji wskazan, lub regulacji przewodnosci elektrycznej badanego elektrolitu, stosowane w przemysle, w warunkach pracy ciaglej, musza posiadac czlony samoczynnie korygujace wplyw zmian temperatury badanego elektrolitu na wy¬ niki pomiaru.Dotychczas stosowane metody samoczynnej ko¬ rekcji wskazan mierzonej wartosci przewodnos¬ ci elektrycznej elektrolitów do poziomu tempe¬ ratury odniesienia (zwykle +20° C lub +25° C) sa niedogodne, niezbyt dokladne lub zbytnio skomplikowane, Np. termobimetaliezne elektro¬ dy czujnika (MEJ) wedlug Preotoraienskiefo wskutek starzenia sie materialu zawodza w dzialaniu, mostkowy uklad Siemens HaJlske, z termometrem oporowym* wymaga zbyt duze¬ go pradowego obciazenia elektrod czujnika, co powoduje zwiekszenie uchybu pomiaru wywo¬ lanego polaryzacja elektrod, ukla€ wedlug R. Hauke (Austria) celem zmniejszenia obciafe-nia pradowego elektrod ma dodatkowy wzmac¬ niacz eelktroniczny, urzadzenia pomiarowe we¬ dlug „Philips'a", „Kenfa — Anglia" i inne, jak równiez pierwsze opracowania Instytutu Elektrotechniki w Warszawie, celem uproszcze¬ nia konstrukcji, maja zwiekszony uchyb* po¬ miaru w zaleznosci od wplywu zmian tempera¬ tury elektrolitu. Sposób A. A. Mostofina sta¬ bilizacji temperatury elektrolitu w +100° C na¬ daje sie raczej tylko do badania pary nasyco¬ nej.Metoda samoczynnej kompensacji wplywu zmian temperatury badanego elektrolitu na wy¬ nik pomiaru przewodnosci elektrycznej tegoz, przy uzyciu miernika wyskalowanego w jed¬ nostkach: fiS lub mg/l NaCl, dla znormalizo¬ wanej temperatury odniesienia +20° C (ewen¬ tualnie +25° C), wedlug wynalazku, polega na samoczynnej, zaleznej od temperatury elektro¬ litu zmianie napiecia Um zasilajacego mostek pomiarowy R1...R4. Na rysunku uwidoczniony jest schemat ideowy urzadzenia pomiarowego solmierza z ukladem kompensacji temperaturo¬ wej, przy uzyciu termistora plytkowego RT i oporników R5, R8 i R7.Elementem powodujacym samoczynna zmiane napiecia Um — zasilajacego mostek pomiarowy R1...R4 jest termistor RT wbudowany do jednej z elektrod czujnika Cz. Opornosc termistora Rt i Je2° wspólczynnik termiczny opornosci a sa tak dobrane, aby w ezspole z opornikami korygujacymi R5 i R6 oraz opornikiem obciaze¬ nia R7 powodowaly zmiany napiecia Um od¬ wrotnie proporcjonalne do zmian przewodnosci badanego elektrolitu przy zmianach tempera¬ tury tegoz. W ten sposób miernik bedzie wska¬ zywal przewodnosc (fiS) lub zasolenie (mg/l NaCl), odpowiadajace temperaturze odniesienia bez wzgleciu na chwilowa wartosc temperatury badanego elektrolitu. Sposób kompensacji wply¬ wu zmian temperatury elektrolitu na wskaza¬ nia miernika przez zmiane napiecia Um okazal sie mozliwy do zrealizowania dzieki zastosowa¬ niu elementów prostownikowych D1...D4 w ukla¬ dzie jak na rysunku. Ten sposób wlaczenia prostowników stykowych juz przy Um = 5-hlOV zapewnia praktycznie liniowa zaleznosc wska¬ zan miernika magnetoelektrycznego, dla okre¬ slonego stanu nierównowazenia mostka R1...R4, od wartosci napiecia Um: Urzadzenie pomiarowe zasilane jest napie¬ ciem pradu zmiennego stabilizowanym Ust ze zródla o malej opornosci wewnetrznej Rz.Miernik magnetoelektryczny M o pradzie cal- za „Ruch*1 W-wa zam. kowitego wychylenia 100...150 ^uA i opornosci wewnetrznej do 250 omów posiada opornik Rd kompensujacy wplyw temperatury otoczenia urzadzenia pomiarowego na wskazania mier¬ nika. PL