Wynalazek dotyczy cieplnej przeróbki cial stalych, które przy rozkladowej de¬ stylacji wydzielaja plynne weglowodory i obejmuje równiez przeróbke latwo paruja¬ cego wegla przed skoksowaniem.Przy ogrzewaniu lotnej masy, zawiera¬ jacej weglowodór, czesciowo lub calkowi¬ cie bez dostepu powietrza, zachodza bardzo skomplikowane, chemiczne reakcje, a w miejsce obrabianych cial wytwarzaja sie inne. W szczególnosci powstaja pary zge- szczajace sie w oleje, higroskopijne zwiaz¬ ki chemiczne i nie dajace sie skroplic ga¬ zy, z których mozna uzyskac lekkie, plyn¬ ne weglowodory przez absorbcje. Uzysk i rodzaj tych substancyj zalezy od sposobu doprowadzania ciepla i od warunków w jakich to cieplo dziala.Korzystnem okazalo sie ogrzewanie pa¬ liwa takiego, jak drzewo, torf, wegiel bru¬ natny i lupki olejne, przyczem otrzymuje sie plynne i lotne weglowodory, które od¬ dzielaja sie od stalych resztek, nazywa¬ nych gluchym kamieniem. Plynne i lotne weglowodory oddziela sie potem. Dotad przerabiano paliwo w retortach, które po¬ woli ogrzewano do stosunkowo wysokiej temperatury, to znaczy powyzej 370° C.Gdy paliwo wprowadzi sie do retort, któ¬ rych ogrzewane sciany znajduja sie od sie¬ bie daleko, to cieplo przenika przez pali¬ wo powoli, bo paliwo jest zlym przewodni¬ kiem ciepla i jego cieplo wlasciwe jest ma¬ le. Wskutek tego zewnetrzne warstwy pa¬ liwa maja juz temperature bardzo wysoka zanim srodkowe czesci ogrzeja sie o tyle,aby wydzielaly lotne skladniki; caly ladu¬ nek przerabia sie zatem nierównomiernie, , duze bryly bdriaja 4otne skladniki tylko czesciowo, bo krytyczna temperatura nie dochodzi do ich wnetrza. Wieksza czesc weglowodorów przeplywa wzdluz ze¬ wnetrznej silnie ogrzanej warstwy, wsku¬ tek tego ulega rozkladowi i daje znaczny odsetek olejów nienasyconych i nieskra- plajacych sie, które przy rafinowaniu pro¬ duktów zostaja usuniete. Zjawisko to jest pozadane przy wyrobie gazu, lecz jest nie¬ korzystne jezeli surowy materjal poddaje sie przeróbce, aby uzyskac plynne weglo¬ wodory lub inne paliwa. Do takiej przerób¬ ki potrzeba wiele ciepla i czasu, co powo¬ duje mala wydajnosc instalacji, które sta¬ ja sie wskutek tego nieuzyteczne dla celów przemyslowych, wyjawszy specjalne wy¬ padki.Wynalazek dotyczy glównie sposobu przeróbki opisanych rodzajów paliwa przez ogrzewanie ich, przyczeto wydajnosc u- rzadzenia wzrasta, a zarazem uzyskuje sie wieksza ilosc lotnych weglowodorów. Do¬ kladniej mówiac wynalazek dotyczy prost¬ szej metody, przyczem paliwo przechodzi w stosunkowo krótkim czasie przez ogrza¬ na strefe, cieplo stosuje sie w dokladnie podanych warunkach, które umozliwiaja wytworzenie lotnych weglowodorów w poprzednio oznaczonym okresie czasu.Sposób podlug wynalazku tern sie rózni od znanych procesów, ze wykorzystowuje sie cieplo, które sie wywiazuje ze zwiazków i z masowej przeróbki. Cieplo wywiazujace sie z polaczen moze byc dodatnie lub u- jemne. Te zwiazki weglowodorów, w któ¬ rych stosunek atomowy wodoru do wegla jest znacznie mniejszy od 3 : 1, potrzebuja doprowadzenia do pierwiastków ciepla, aby reakcja zaszla. W mysl prawa dziala¬ nia mas wiadomo, ze szybkosc chemicznej reakcji jest proporcjonalna do iloczynu okreslonych ciezarów laczacych sie cial, zawartych w jednostce objetosci. Ogólnie mozna powiedziec, ze szybkosc chemicznej reakcji wzrasta, jezeli wzrasta ciezar sub¬ stancji w jednostce objetosci, wyrazony w gramoczasteczkach, jakkolwiek stosunek ten nie musi byc wprost proporcjonalny.W mysl wynalazku do paliwa dopro¬ wadza sie masa ciepla, to znaczy dopro¬ wadza sie je z zewnatrz do zamknietej re¬ torty w ten sposób, ze temperatura paliwa podnosi sie szybko do pewnego punktu, w którym powstaja weglowodory, przyczem cieplo wywiazujace sie z polaczen spozyt- kowuje sie do szybkiego ogrzania bryl pa¬ liwa. Doprowadza sie tyle ciepla z ze¬ wnatrz, aby cieplne reakcje weglowodorów odbywaly sie mozliwie szybko i zeby ilosc ciepla wystarczala do wytworzenia par, czyniacych bryly porowatemi. Cieplo do¬ prowadza sie tak, aby temperatura wzra¬ stala mozliwie szybko, w odróznieniu od zwyklej metody, gdzie cieplo przenika pa¬ liwo powoli, az wkoncu temperatura osia¬ ga swoje maksimum.Druga wazna czescia procesu jest po¬ wstawanie ciepla z dzialania mas. Wodór laczy sie z weglem wytwarzajac pary i ga¬ zy weglowodorów. Jezeli ilosc lub masa wodoru w odniesieniu do pewnego czasu jest wielka, i jezeli wodór jest wolny lub w stadjum uwalniania sie, celem polacze¬ nia sie z weglem, to polaczenie tych pier¬ wiastków bedzie wydatniejsze, niz gdy by¬ lo tylko tyle czasteczek ile potrzeba dla reakcji. Wskutek tego powstaje wiecej par a mniej gazów. Szybkie wywiazywanie sie wodoru i wieksza przestrzen, w której on moze sie rozszerzac, jest powodem dziala¬ nia mas, co jest korzystne dla powstawa¬ nia wiekszych ilosci lzejszych weglowodo¬ rów lotnych.Przy otrzymywaniu lotnych weglowo¬ dorów z ich mineralów dazy sie do uzy¬ skania jaknajwiekszej ilosci takich lekkich weglowodorów, które sa zawarte w grani¬ cach od C6HQ do C1QH34. Jezeli cieplo do¬ prowadza sie powoli, to ze wzgledu na róz- — 2 —nice ciepla wlasciwego, jasnem jest, ze we¬ giel i tlen potrzebuja mniej ciepla do o- siagniecia temperatury, w której sie lacza i uchodza jako CO i C02, niz mieszaniny zawierajace wodór, i wtedy bardzo latwo moze sie zdarzyc, ze dla otrzymania z wo¬ doru mozliwie duzej ilosci weglowodorów trzeba doprowadzic cieplo z zewnatrz, ce¬ lem podtrzymania temperatury, przy któ¬ rej cieplo, wywiazujace sie z polaczen przenika równomiernie i szybko kazda bry¬ le ladunku, W ten sposób osiaga sie, ze cieplo re¬ akcji weglowodorów otwiera w kazdej bry¬ le pory, wskutek czego wszystkie weglo¬ wodory uchodza w wysokiej temperaturze równomiernie i calkowicie nazewnatrz, a kamien pozostaje wolny od weglowodo¬ rów i porowaty.Aby urzeczywistnic warunki potrzebne dla opisanego przebiegu reakcji, lepiej jest przesuwac ladunek przez cylindryczny zbiornik, w którym gorace pary wywiazu¬ ja sie z ladunku, wprowadzanego bez przer¬ wy przez jeden koniec cylindra i wypro¬ wadzanego przez drugi. Najlepiej usku¬ tecznia sie to tak, ze zbiornik sie obraca i czas pozostawania ladunku w goracym zb:orniku reguluje sie predkoscia jego obrotu.Znane sa próby uzycia do tego celu obrotowych pieców, ale stosowano tempe¬ ratury znacznie wyzsze niz to ma miejsce w opisanym sposobie, przy którym nie mo¬ ga byc utrzymane trwale wyzsze tempera¬ tury, i dla tego metalowe piece nie nada¬ waly sie do tego celu. Z tego powodu uzy¬ cie metalowego zbiornika dla tego celu jest nowe i mozliwe z powodu spozytkowania ciepla reakcji, bo tylko wtedy mozna do¬ prowadzac male ilosci ciepla, potrzebnego do uzupelnienia reakcji.Cieplo wytworzone przez reakcje po¬ ciaga za soba bardzo widoczne skutki w paliwie, którem sa lupiny orzechów wlo¬ skich. Stwierdzono, ze jezeli przy kokso¬ waniu lupin orzechów wloskich, zewnetrzna temperatura dojdzie do 300°C, to one wy¬ dzielaja gaz i pary. Jezeli potem wstrzy¬ ma sie doprowadzanie cieplo, to tempera¬ tura wzrasta jak dlugo wydzielaja sie pa¬ ry i trwa to az do osiagniecia temperatu¬ ry 285°C, poczem pary przestaja sie wy¬ dzielac, a dalsze doprowadzanie ciepla zewnetrznego nie powoduje juz dalszego wytwarzania par. Cieplo reakcji wywia¬ zujace sie w lupinach wystarcza dla do¬ konczenia chemicznych reakcyj, o ile do¬ prowadzono z zewnatrz tyle ciepla, ze reakcje wywiazujace cieplo mogly sie roz¬ poczac.Jezeli chodzi o ciala do wytwarzania weglowodorów, przyczem materjaly suro¬ we zawieraja mniej tlenu niz lupiny orze¬ chów i t. p„ to cieplo wytwarzane przez reagujace czynniki jest w tym samym sto¬ sunku mniejsze jak zmniejsza sie zawar¬ tosc tlenu, tak, ze ilosc ciepla doprowadza¬ nego z zewnatrz, a koniecznego do uzu^ pelnienia wytwarzania sie plynnego we¬ glowodoru, jest zalezna od zawartosci tle¬ nu w materjale poddanym przeróbce, to znaczy wegiel bitumiczny i inne paliwa ko¬ palne, zawierajace tlen od 5 do 8%, wy¬ magaja najwiekszej ilosci ciepla zewnetrz- nego, natomiast wegiel brunatny, pod-bitu- miczny i t. p. paliwa kopalne, potrzebuja tern mniej ciepla z zewnatrz im wiece} za¬ wieraja tlenu. Jednakowoz wszystkie te materjaly potrzebuja pewnej ilosci ciepla dla uzupelnienia ciepla reakcji, potrzebne¬ go do podtrzymania wlasciwej tempera¬ tury ladunku, koniecznej do skoksowania.Oprócz tego wynalazek dotyczy przeróbki latwo lotnego wegla, jako czynnosci przy¬ gotowawczej do skoksowania materjalu przy niskiej temperaturze i dla podobnych procesów, przyczem specjalnym celem tej przeróbki jest tez zapobiezenie osadzaniu sie wegla na scianach retorty i ewentualne¬ mu jej zatykaniu.Pewne latwo lotne gatunki wegla za- — 3 —wieraja bardzo wielka ilosc skladników sjnolistych, które pecznieja, przyczepiaja sie do scian retorty, tak, ze ja zatykaja, czyniac ja niezdatna do uzytku. Zjawisko to uniemozliwialo dotad uzywanie obroto¬ wych retort dla celów koksownictwa. Ba¬ dania wykazaly, ze jezeli rozdrobniony wegiel wystawi sie na dzialanie atmosfery przez pewien okres czasu, to wspomniane wady znikaja albo przynajmniej zmniej¬ szaja sie, lecz zastosowanie tej metody jest prawie niemozliwe ze wzgledu na marno¬ wanie czasu, koniecznosc posiadania od¬ powiedniego skladu i niebezpieczenstwo samozaplonu. ; i Ta czesc wynalazku obejmuje zastoso¬ wanie takiego urzadzenia, w którem dzia¬ la sie na takie gatunki wegla atmosfera utleniajaca, aby umozliwic ich koksowa¬ nie bez obawy zalepienia scian retorty. Cel ten osiaga sie w ten sposób, ze wegiel roz¬ drabnia sie na stosunkowo male kawalki, a potem w silnym pradzie powietrza ogrze¬ wa do temperatury wyzszej od tempera¬ tury parowania wody, lecz nizszej od tem¬ peratury, jaka jest potrzebna do wytwa¬ rzania weglowodorów w postaci pary.Cieplo i prad powietrza sluza do usu¬ niecia wilgoci i wody zawartej w weglu, tak, ze skladniki smoliste czesciowo sie o- suszaja, wiec nie pecznieja wcale lub tyl¬ ko nieznacznie. To umozliwia koksowa¬ nie wegla przy niskiej temperaturze bez obawy zatkania retorty. Nawet niekoksu- jace sie wegle, jak wegiel brunatny i koks, umozliwiaja latwiejszy proces koksowa¬ nia, jezeli poddano je wstepnej przeróbce i osuszono przed wprowadzeniem do re¬ torty. Wszystkie te gatunki wegla zawie¬ raja bardzo wiele wilgoci, która prad po^ wietrza w czasie wstepnego osuszenia od¬ prowadza, tak, ze wieksza czesc aparatów kondensacyjnych staje sie zbyteczna. Ta wstepna przeróbka podwyzsza temperatu¬ re ladunku prawie do temperatury kry¬ tycznej, przy której zaczynaja sie wywia¬ zywac pary weglowodorowe. Jezeli zu¬ zyte gazy prowadzi sie potem z komory ogniowej pod piecem koksowym do pieca dla przeróbki wstepnej, to cala ilosc cie¬ pla potrzebnego dla obu pieców jest mniej¬ sza od ciepla potrzebnego do przeprowa¬ dzenia procesu w jednym piecu. Aby przedstawic przyklad urzeczywistnienia wynalazku przyjeto, ze przerobione pali¬ wo jest weglem bitumicznym. Na rysun¬ kach przedstawiono urzadzenie do prze¬ prowadzenia procesu, mozna jednak uzyc takze innego stosownego urzadzenia.Fig. 1 przedstawia widok zprzodu dwóch pieców obrotowych, z których je¬ den lezy wprost nad drugim; dolny piec przedstawiono w bocznym widoku, przy- czem konce jego sa (uwidocznione w prze¬ kroju) zaopatrzone w glowice i zawory, celem przeprowadzenia koksowania przy niskiej temperaturze; górny piec przedsta¬ wiono w przekroju wraz z glowicami; slu¬ zy on w razie potrzeby do przeprowadze¬ nia wstepnej przeróbki. Fig, 2 jest prze¬ krojem dolnego pieca wzdluz 2—2 fig. 1, a fig. 3 jest przekrojem wzdluz 3—3 fig. 1.W urzadzeniu do koksowania przy ni¬ skiej temperaturze, przedstawionem w dol¬ nej czesci fig. 1, dlugosc cylindra A po¬ winna byc okolo 16 razy wieksza od jego srednicy; jest to stosunek odpowiadajacy calkowitemu uzyskowi lekkich, plynnych weglowodorów. Ladunek powinien zajac Vq calej przestrzeni.Cylinder A jest obrotowy, a jego kon¬ ce sa zamkniete. Wegiel prowadzi sie przez cylinder w kierunku osiowym i pod¬ czas tego miesza. Cieplo dziala na cylin¬ der od zewnatrz z komory paleniskowej B. Proces prowadzi sie bez przerwy, wpro¬ wadzajac wegiel przez rure wpustowa, podczas gdy skoksowana pozostalosc lub gluchy kamien wychodzi rura wylotowa.Pary odprowadza sie stosownemi rurami do nieuwidocznionych na rysunku skrapla- czów. Cylinder sklada sie z zelaznej^lub 4 —stalowej rury 5, a wpoblizu jej-konców znajduja sie na niej pierscienie dzwigowe 6. Pierscien zebaty 9 jest osadzony na cy¬ lindrze i zazebia sie z kolem zebatem 10 wlprawiajacem cylinder w ruch obroto¬ wy.Na wpustowym koncu cylindra znaj¬ duje sie glowica 11 z wydrazonym czopem 12, który jest osadzony obrotowo w cza¬ pie 13 i uszczelniony dla gazu. W czapie 13 znajduje sie rura wpustowa 14 dla we¬ gla. Z rura 14 jest polaczona oslona 14 ob¬ rotowego zaworu 16. Skrzydla tego za¬ woru sa tak umieszczone, ze wegiel moze przezen przechodzic, a mimo to rura wpu¬ stowa jest zamknieta dla par i gazu. Z cza¬ pa 13 jest polaczona rura parowa 17, pro¬ wadzaca do nie uwidocznionego zgeszcza- cza.Na wylotowym koncu cylindra znajdu¬ je sie glowica 18 z czopem 19, osadzonym w nieruchomej czapie 20. Wylotowa rura 21 przechodzi przez czape i jest polaczona z oslona 22 obrotowego zaworu 23. Rura 21 uchodzi do przestrzeni, która jest oto¬ czona skrzydlami zaworowemi 24. Z cza¬ pa 20 jest polaczona rura parowa 25, pro¬ wadzaca do nie uwidocznionego zgeszcza- cza. W urzadzeniu przedstawionem w górnej czesci fig. 1 i sluzacem do wstep¬ nej przeróbki paliwa, widzimy cylinder A\ komore paleniskowa B* i inne czesci tak samo wykonane j ak odpowiednie cze¬ sci urzadzenia do koksowania, tylko w ru¬ rze wpustowej 14* i wylotowej 21* niema zadnych zaworów. Oprócz tego rura 17*, z nieruchomej czapy13 u wpustowego kon¬ ca cylindra, idzie do urzadzenia ssacego, aby przeciagala przez cylinder powietrze.Przewidziano tez czape do zakrywania wy¬ lotowego konca 19*, który jest otwarty, aby powietrze moglo tedy wchodzic.Gdy sie uzywa takiego urzadzenia wstepnego, to rure wylotowa 21* przepro¬ wadza sie najlepiej odrazu wdól do ru¬ ry wpustowej 14* koksownika, a otwór wy¬ lotowy 26 komory opalowej B koksownika najlepiej polaczyc rura 27 przez dmucha¬ we 28 z przeciwnym koncem komory opa¬ lowej B urzadzenia wstepnego, tak, ze cieplo wychodzace z jednego urzadzenia spozytkowuje sie w drugiem. Wegiel wpro¬ wadza sie przez rure wpustowa na jednym koncu cylindra, który otrzymuje ruch ob¬ rotowy za posrednictwem kól zebatych 9 i 10. Cylinder jest nieco pochylony wdól w kierunku wylotu, tak, ze miesza sie i przesuwa powoli ku wylotowi. Ilosc ob¬ rotów przekladni zebatej w stosunku do pochylenia cylindra wplywa na predkosc przesuwania sie wegla, który dostaje sie do komór, utworzonych przez scianki 24 wzglednie 24*. Komórki te podnosza we¬ giel i zrzucaja go do rur wylotowych 21 wzglednie 21*.Wegiel w cylindrze koksujacym zazna¬ czono w komorze C (fig. 2). W czasie swego obrotu cylinder zabiera wgóre ladu¬ nek wegla, az bryly wegla dojda do takie¬ go punktu, z którego spadaja ku srodko¬ wi cylindra. W czasie tego ciaglego ru¬ chu rózne kawalki wegla stykaja sie cia¬ gle z wydzielonemi juz gazami i parami, które kraza w cylindrze zanim go opu¬ szcza. Im wieksza jest sila, z jaka wcho¬ dza ze soba w zetkniecie czastki wodoru i weglat tern wieksza jest moznosc polacze¬ nia sie tych pierwiastków. Obrotowy piec jest tak zbudowany, ze ladunek wegla le¬ zy luzno na ogrzanej plycie, bedacej scia¬ na cylindra. Obrót cylindra powoduje ciagle mieszanie sie wegla, tak, ze w okre¬ slonym czasie kazda jego brylka ogrzewa sie do takiej temperatury, jaka jest po¬ trzebna do wydzielenia weglowodorów.Nalezy zauwazyc, ze wegiel lezy na tej czesci pieca, która oddaje mu swe cieplo przez przenoszenie, podczas gdy gorace gazy przenosza cieplo na ladunek dzieki przewodnictwu.Okazalo sie, ze jezeli doprowadza sie tyle ciepla, aby temperatura ladunku — 5 —wzrastala o 90° C na minute, to z kazdego ladunku wegla wytwarza sie 141,6 m3 ga¬ zu, który wazy 68 kg. Gaz ten zawiera o- kolo 70% lekkich weglowodorów C#4, wodoru etylowego C2H6 i dwutlenku we¬ gla C02, Cieplo reakcji wynosi 22,500 g, wzglednie 97,200 g na jednostke ciepla.Mniej wiecej przy 338°C wychodza z pieca pierwsze gazy i pierwsze pary olejów i prawie bezposrednio potem cieplo reakcji podnosi temperature stale o 25% na mi- riute. W tym czasie zniza sie ilosc dopro¬ wadzanego ciepla w ten sposób, zeby scia¬ ny cylindra byly równie gorace jak ladu¬ nek w jego wnetrzu.Badania wykazaly, ze powyzej tempera¬ tury okolo 455°C wytwarza sie tak malo plynnych weglowodorów, ze z handlowego punktu widzenia nie oplaca sie podnosic temperature wyzej. Oprócz tego powyzej temperatury 450°C, nieskrapilajace sie ga¬ zy maja nizsza wartosc cieplna niz gazy wytworzone przy nizszej temperaturze.Wskutek tego obniza sie równiez handlowa wartosc gazu, a równoczesnie zmniejsza sie tez wartosc cieplna pozostalosci koksowa¬ nia.Przy uzyciu pieca koksowego bez wstep¬ nej przeróbki paliwa i przy uzyciu ciepla reakcji okazalo sie, ze ladunek musi przejsc mniej wiecej Vs dlugosci cylindra, aby wy¬ zyskac taka temperature, jaka jest po¬ trzebna do wyeliminowania wolnej wilgoci i zapoczatkowania ulatniania sie weglowo¬ dorów. W czasie przejscia ladunku przez nastepna Vs dlugosci cylindra musi sie la¬ dunek przegrzac pod dzialaniem ciepla re¬ akcji, zanim zaczna sie szybko wydzielac pary. Gdy wreszcie ladunek wchodzi do g- statniej czesci cylindra, to osiaga najwyz¬ sza temperature, bo ciezar jego zmniejszyl sie przez oddanie lotnych skladników.Wiekszosc lotnych skladników juz sie wte¬ dy wydzielila, a pozostale ciezkie pary u- walniaja sie wpoblizu rury wylotowej, po¬ czern lzejsze pary, wydzielone w srodkowej czesci cylindra wypychaja je przez rure wylotowa. Wielka dlugosc cylindra jest konieczna, gdyz pozostalosci, znajdu¬ jace sie w najgoretszej czesci cylindra, zmniejszaja znacznie swój ciezar, po¬ czern wydzielaja resztki ciezkich par i gazów, które moga byc jeszcze w nich za¬ warte. Zapomoca tego procesu koksowania uzyskuje sie bezdymny, miekki koks, któ¬ ry nadaje sie doskonale dla celów handlo¬ wych i do uzytku domowego. Wegle o du¬ zej zawartosci wilgoci, znajdujace sie w wielkich ilosciach w zachodniej czesci Sta¬ nów Zjednoczonych, przerabia sie podlug tej metody i uzyskuje sie paliwo zdatne dla handlu i uzytku domowego, oraz olej zdat¬ ny dla opalania parowozów. Proces ten mo¬ ze tez miec zastosowanie do uzyskiwania oleju z lupków bitumicznych. Cale urza¬ dzenie, oraz przebieg procesu mozna zmie¬ niac i dostosowywac do róznych gatunków paliwa i do pozadanych rezultatów. Dla produkcji stalego paliwa i oleju palnego mozna wprowadzic pewne zmiany urzadze¬ nia i przebiegu procesu, pozostajac jed¬ nak w granicach wynalazku.Uzywajac urzadzenia przygotowawcze¬ go ogrzewa sie je, aby uzyskac w cylindrze temperature równomierna na calej jego dlugosci. W cylindrze tym utrzymuje sie temperature okolo 260^0, celem usuniecia wilgoci wolnej i wody zawartej w weglu, dla osuszenia zawartosci skladników smoli¬ stych i uczynienia ich nieszkcdliwemi przez zapobiezenie ich pecznieniu. Osiaga sie to przez ciagle mieszanie wegla w czasie jego przejscia przez cylinder, tak, ze powietrze, przeplywajace przez piec, styka sie ze wszystkiemi czastkami wegla, który ogrze¬ wa sie równoczesnie do wyzej podanej tem¬ peratury. Przy zastosowaniu tego procesu wstepnego osiaga sie doskonale wyniki, je¬ zeli wegiel rozdrobni sie przedtem na bryl¬ ki wielkosci orzecha, a potem przerabia w temperaturzei nieco nizszej od krytycznej temperatury, przy której wydzielaja sie — 6 —weglowodory. Jest rzecza dowiedziona, ze tak przygotowany wegiel koksuje sie nie- oblepiajac scian retorty i wewnetrznych mechanizmów. PL