Przy wytwarzaniu polietylenu pod wysokim cisnieniem bardzo istotnym problemem jest odprowadzanie ciepla reakcji. Jak wiadomo, przy tworzeniu sie 1 kg polietylenu powstaje okolo 900 Kcal ciepla. Jezeli tego ciepla nie mozna w dostatecznym stopniu odprowadzic, wówczas dochodzi do niedopuszczalnego wzros¬ tu temperatury co prowadzi w koncu do roz¬ kladu etylenu, najczesciej z wybuchem w cza¬ sie którego etylen zostaje rozlozony glównie na sadze i wodór.Jezeli polimeryzacje prowadzi sie w sposób ciagly w rurze reakcyjnej, wówczas jej wew¬ netrzna srednica (przeswit) musi byc mozli¬ wie mala. W przypadku zwiekszenia srednicy powierzchnia chlodzaca staje sie w tym samym stosunku wieksza; ale szybkosc przeplywu zmniejsza sie do kwadratu. Jezeli np. sredni¬ ce podwoi sie, wówczas powierzchnia przekro¬ ju zwieksza sie czterokrotnie. Szybkosc plywu staje sie przy tym czterokrotnie mniej¬ sza a uwarunkowane tym wydzielanie sie cie¬ pla staje sie czterokrotnie wieksze. Poniewaz powierzchnia chlodzaca zwiekszyla sie tylko dwukrotnie, odprowadzenie ciepla polimeryzacji przy wiekszej srednicy jest mniej korzystna.Dochodzi do tego, ze przy niskiej szybkosci prze¬ plywu, polimer wytraca sie w postaci waistwy na scianie rury, przez co zostaje znacznie pogor¬ szone przewodnictwo deplne.W przeciwienstwie do tego reaktory o ma* lych przekrojach rur stosowane w skali przemy¬ slowej, to znaczy przy duzych ladunkach ety¬ lenu posiadaja znaczna dlugosc, w celu za¬ pewnienia koniecznego czasu przebywania etylenu. Sa one jednak technicznie nieporeczne a oprócz tego wykazuja sklonnosc do bardzo latwego zatykania.•: W celu unikniecia wymienionych trudnosci proponowano juz przepuszczac etylen w jedna¬ kowych ilosciach przez wiele rur ulozonych równolegle, przy czym w celu zapewnienia równomiernego, ciaglego przebiegu reakcji wbudowano u wejscia tych rur dlawiki, które posiadaja jednakowe opory przeplywu, przy czym opory te w stosunku do rur reakcyj¬ nych sa duzo wieksze (patent NRF nr 1016934).Ten sposób pracy przynosi wprawdzie polep¬ szenie odprowadzania ciepla, wykazuje jednak powazne wady. Mianowicie pod wzgledem tech¬ nicznym jest trudne do unikniecia przedostawa¬ nie sie do dlawików drobnych mechanicznych czesci jak pylu, rdzy i innych z wysokosprezo- nym etylenem, które sie tam osadzaja.Równolegle ustawienie rur wysokocisnie¬ niowych z plaszczami chlodzacymi i konieczny¬ mi dla plaszcza chlodzacego króccami odprowa¬ dzajacymi i doprowadzajacymi wymaga klopo¬ tliwej konstrukcji Stwierdzono, ze mozna uniknac wyzej opi¬ sanych wad, jezeli polimeryzacje etylenu pro¬ wadzi sie w reaktorze pierscieniowym utworzo¬ nym z trzech umieszczonych wewnatrz siebie rur o róznej wielkosci, który podzielony jest na wiele segmentów, przy czym medium ogrze¬ wajace wzglednie chlodzace przeplywa przez zewnetrzna przestrzen pierscieniowa i przez cy¬ lindryczna przestrzen srodkowa, podczas gdy gaz do polimeryzacji prowadzi sie przez prze¬ strzen pierscieniowa lezaca pomiedzy nimi, zwana dalej „wewnetrzna przestrzenia pierscie¬ niowa".Poszczególne segmenty reaktora korzystnie sa tak sprzezone, ze polaczone sa ze soba tylko wewnetrzne przestrzenie pierscieniowe poje¬ dynczych segmentów przez które przeplywa gaz, podczas gdy cylindryczne przestrzenie srod¬ kowe i zewnetrzne przestrzenie pierscienio¬ we kazdego segmentu, przez które przeplywa medium ogrzewajace wzglednie chlodzace maja koncówki na zewnatrz i polaczone sa pojedynczo lub zespolowo do systemu ogrzewczego lub chlo¬ dzacego.Stwierdzono, ze mozna to osiagnac w prosty technicznie sposób, jezeli do polaczenia segmen¬ tów zastosuje sie sprzegla, które z jednej stro¬ ny posiadaja otwór, umozliwiajacy przeplywa¬ nie gazu z wewnetrznej powierzchni pierscie¬ niowej jednego segmentu do drugiego segmen¬ tu, a z drugiej strony posiadaja otwory, przez które wychodzi na zewnatrz medium ogrzewaja¬ ce wzglednie chlodzace wyplywajace z cylin¬ drycznych przestrzeni srodkowych, które to medium doprowadza sie do ukladu ogrzewa¬ jacego lub chlodzacego, podczas gdy zewnetrz¬ ne przestrzenie pierscieniowe, przez które prze¬ plywa medium ogrzewajace wzglednie chlodza¬ ce zawsze maja zakonczenia przed sprzeglem i sa bezposrednio polaczone z ukladem ogrze¬ wajacym lub chlodzacym. Dzieki tym srodkom unika sie przechodzenia wysoko sprezonego gazu, w przypadku nieszczelnosci uszczelek, z przestrzeni reakcyjnej do przestrzeni chlodza¬ cej lub ogrzewajacej. Azeby dopilnowac tem¬ peratury gazu w przestrzeniach reakcyjnych (wewnetrzne przestrzenie pierscieniowe) po¬ szczególnych segmentów mozna sprzegla zaopa¬ trzyc w dodatkowy otwór, do którego wprowa¬ dza sie sondy do pomiaru temperatury (termo- elementy, termometry oporowe), w celu ciagle¬ go pomiaru temperatury gazów przeplywaja¬ cych przez sprzegla i dalej w polaczeniu z urza¬ dzeniami regulacyjnymi równoczesnie auto¬ matycznie nastawiac temperature medium ogrze¬ wajacego lub chlodzacego.Na rysunku przedstawiono schematycznie przy¬ kladowo postac wykonania urzadzenia wedlug wynalazku. Rysunek przedstawia reaktor pier¬ scieniowy podzielony na segmenty, w którym rury 1, 2, 3 sa tak wewnatrz siebie ulozone, ze obok przestrzeni 4 we wnetrzu (cylindryczna przestrzen srodkowa) powstaja przestrzenie 5 (wewnetrzna przestrzen pierscieniowa) i prze¬ strzenie 6 (zewnetrzna przestrzen pierscieniowa) Przez przestrzenie 4 i 6 przeprowadza sie me¬ dium ogrzewajace lub chlodzace, podczas gdy gaz przeplywa przez przestrzenie 5. Segmenty skladajace sie z wymienionych trzech rur sa polaczone ze soba za pomoca sprzegiel 7.W sprzeglach znajduje sie otwór 0, przez któ¬ ry przeplywa gaz z wewnetrznej przestrzeni pierscieniowej 5 do nastepnego segmentu, jak tez dodatkowo dwa otwory 9, przez które od¬ prowadza sie na zewnatrz medium ogrzewaja¬ ce lub chlodzace z cylindrycznych przestrzeni srodkowych 4, z którym polaczony jest system ogrzewajacy lub chlodzacy. Zewnetrzne prze¬ strzenie pierscieniowe 6, przez które równiez przeplywa medium ogrzewajace lub chlodzace maja zawsze zakonczenia przed sprzeglem i swo¬ imi koncówkami 10 sa bezposrednio polaczone z ukladem chlodzacym lub ogrzewajacym. Miej- ca, w których przestrzenie 4 i 5 wchodza do sprzegla 7 sa uksztaltowane jako uszczelki 11 soczewkowe albo plaskie, a miejsca wyjscia przestrzeni ogrzewajacych i chlodzacych 4 ze sprzegla— jako tulejki uszczelniajace. Cyfra 13 oznacza otwór do wprowadzania przyrzadu do — 2 —pomiaru temperatury gazu przeplywajacego przez sprzeglo.Uklad reaktora wynalazku posiada powaz¬ na zalete, poniewaz dzieki odpowiedniemu do¬ borowi srednicy rury mozna znacznie zwiekszyc powierzchnie wymiany ciepla w stosunku do przestrzeni reakcyjnej w porównaniu ze zna¬ nymi reaktorami. Dzieki temu, ze rure wewne¬ trzna mozna wyjac bez trudnosci po rozluz¬ nieniu tulejki uszczelniajacej, reaktor mozna latwo oczyszczac z osadów. Poza tym moz¬ liwe jest mierzenie w prosty sposób tempera¬ tur przestrzeni reakcyjnej przed i za kazdym segmentem reaktora oraz automatyczne regu¬ lowanie temperatury medium ogrzewajacego lub chlodzacego w zaleznosci od kazdorazowej tem¬ peratury gazu. PL