Wynalazek dotyczy sprezarek stosowanych w przemysle chemicznym, których wydajnosc moze byc zwiekszona przez zwiekszenie ilosci cylindrów. Wynalazek ma w zasadzie na celu korzystne smarowanie tloków, poruszajacych sie w cylindrach. W przemysle spozywczym, zwlaszcza w przemysle olei roslinnych stosuje sie sprezarki gazowe lub sprezarki do wodoru, w których np. poza nieuniknionym smarowa¬ niem tloków musi byc zapewniony bezwzgled¬ nie bieg bez smarowania olejem. Olej roslinny przerabiany na margaryne, np. móglby zostac zanieczyszczony, a nawet zatruty przez olej uzyty do smarowania czesci uszczelniajacych w zwyklych sprezarkach. To samo odnosi sie do fabrykacji penicyliny w przemysle srodków leczniczych.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Janos Magyar, Laszlo Nagy i Istvan Zilah.Trudnosci tej mozna wedlug wynalazku uniknac przez to, ze smarowanie tloków od¬ bywa sie przez pierscienie tlokowe, które na¬ sycone sa rodzajem oleju, celowo obojetnego wzgledem medium sprezanego. W tym celu pierscienie tlokowe wykonuje sie z weglików spiekanych.Stosowanie czesci skladowych z weglików spiekanych nasyconych smarem jest juz zna¬ ne w ruchu maszyn w niektórych dziedzinach, zwlaszcza przy smarowaniu lozysk slizgowych i przyjelo sie dobrze. Doswiadczenia uzyskane tutaj nie moga jednak byc bezposrednio prze¬ niesione do dziedziny wynalazku, poniewaz tak cele, jak i osiagalne skutki sa rózne. Na¬ stepstwem tego jest, ze istniejace wymagania i warunki do spelnienia sa tak samo rózne.Panewki nie musza byc w przeciwienstwie do pierscieni tlokowych, uszczelniane przy duzych róznicach cisnien, wystepujacych w teihptra- turach czesto bardzo wysokich, przy czymw ogóle równiez wlasnosci srodka nasycajace¬ go sa z reguly nieistotne, poniewaz zanieczysz¬ czenie przerabianego materialu uwazac nalezy jako praktycznie wykluczone. Natomiast wlas¬ nosci srodka smarujacego, przy czestym stoso¬ waniu przedmiotu wynalazku, maja znaczenie decydujace. Wazniejsze jeszcze jest jednak odpowiednie uszczelnienie, poniewaz pierscie¬ nie z weglików spiekanych nie moga podlegac elastycznym naprezeniom. Uwzgledniajac te okolicznosc, istotna wynalazku jest, ze do sma¬ rowania tloka stosuje sie pierscien tlokowy wykonany z weglików spiekanych i nasycony srodkiem smarujacym, dobranym odpowiednio do rodzaju zastosowania, który zlozony jest z lukowych wycinków pierscieniowych, docis¬ kanych przez sprezyne w pierscieniowym row¬ ku tloka na zewnatrz w kierunku promienio¬ wym. Wlasciwa korzysc wynalazku polega na tym, ze pierscienie z weglików spiekanych nie podlegaja zadnemu niekorzystnemu zuzyciu, które wystepuje w elementach uszczelniajacych sprezarek, wykonanych z fibry. Przez to trwa¬ losc odpowiednich czesci skladowych zostaje zwiekszona w stosunku do znanych, mniej wie¬ cej dwudziestokrotnie.Przyklad wykonania wynalazku pokazany jest na rysunku.Tlok 1, wykonany z korzyscia w postaci od¬ sadzonej, posiada pierscienie tlokowe 2 z we¬ glików spiekanych, które zostaly nasycone lub impregnowane smarem. Przez to zostaje za¬ pewniony zupelnie wolny od smarowania ole¬ jem bieg sprezarki zawierajacej przedstawiony tlok, jak to ma miejsce w znanych lozyskach z weglików spiekanyeh. Jak juz wspomniano, wegliki spiekane nie moga byc poddawane na¬ prezeniom z powodu braku elastycznosci. Dla¬ tego lukowe wycinki lub czesci pierscienia tlokowego zostaja dociskane sprezyna 3 do po¬ wierzchni cylindra zawierajacego tlok 1. Przed¬ stawiony tlok 1, posiadajacy przykladowo dwa odsadzenia, stanowi w zasadzie trzy tloki z odpowiednimi cylindrami tak, ze istnieja trzy rózne sprezarki w oszczednej obudowie.W ten sam sposób ilosc stopni moze byc dalej zwiekszona. Dla unikniecia nacisków poprzecz¬ nych i powodowanych przez to naprezen i za¬ kleszczen, celowe jest, zwlaszcza w tego rodza¬ ju tlokach z dwoma lub trzema odsadzeniami, stosowanie w kazdym odsadzeniu po jednym pierscieniu prowadzacym 4, który nadaje sie lepiej z powodu wiekszej szerokosci (widocz¬ nej na rysunku), do przejmowania sil poprzecz¬ nych, niz pierscienie uszczelniajace lub tloko¬ we, przytrzymywane sprezyna w rowkach. Co do pierscieni prowadzacych mniej sie mysli o uszczelnieniu i smarowaniu, tak ze nawet jezeli zostaja wykonane z weglików spiekanych nasyconych smarem, sa one umieszczone w rowkach bez sprezyn napinajacych.Wynalazek ma szczególne znaczenie przy sprezaniu tlenu, poniewaz zwykly olej sma¬ rujacy reaguje silnie na tlen. Przez to w spre¬ zarkach do tlenu nie moga byc stosowane zwykle tloki metalowe i pierscienie tlokowe smarowane olejem. Smarowanie natomiast wo¬ da zawierajaca gliceryne nie bylo zbyt odpo¬ wiednie dla powierzchni metalowych. Dlatego tez zastosowane zostaly elementy uszczelnia¬ jace z fibry. Te byly jednak przez wode za¬ wierajaca gliceryne nie tylko smarowane, lecz takze zmiekczane. To pociagalo za soba ten skutek, ze elementy uszczelniajace z fibry bar¬ dzo zmiekczone, zwlaszcza w ostatnim stopniu, byly pod wplywem cisnienia dociskane do wewnetrznej powierzchni cylindra i. tutaj po¬ wodowaly bardzo duze zuzycie. Powierzchnia cylindra stawala sie przez to przedwczesnie zupelnie zuzyta i nieuzyteczna. W ten sposób powtarzajace sie czesto zuzycie mialo ten sku¬ tek, ze poszczególne tloki, w przeciwienstwie do przedstawionych, musialy byc umieszczane w, kazdym przypadku w innym cylindrze, aze¬ by z powodu czestej wymiany, wypadanie z ru¬ chu zmniejszone bylo do minimum. Za pomoca olei silnikowych, które nie reaguja na tlen, trudnosci te mogly byc zasadniczo usuniete.Oleje silikonowe wykazuja jednak bardzo duze koszty produkcyjne, przez co nie nadaja sie do smarowania elementów konstrukcyjnych zwyklych sprezarek, poniewaz z powodu zuzy¬ cia oleju koszty utrzymania wypadalyby nad¬ zwyczaj wysokie.Przy stosowaniu w sprezarkach do tlenu pierscieni tlokowych wedlug wynalazku, piers¬ cienie tlokowe lub powierzchnie slizgowe, wy¬ konane z weglików spiekanych, sa nasycane rzecz naturalna jedynie w malym stopniu kosztownym olejem silnikowym. Jak wynika z prób z lozyskami z weglików spiekanych i ze zwyklym olejem do smarowania, ma to ten skutek, ze z powodu zmniejszonego zuzycia oleju silikonowego otrzymuje sie mniejsze kosz¬ ty smarowania, nawet przy wyzszych kosztach oleju silikonowego. Do tego dochodzi, ze przy sprezaniu wielostropniowym poszczególne piers¬ cienie tlokowe nie musza byc umieszczane w oddzielnych cylindrach, poniewaz moze byc stosowany tlok odsadzany, który umozliwia,poza wyzej wspomnianymi korzysciami, osiag¬ niecie najmniejszych wymiarów konstrukcyj¬ nych i ciezarów, to znaczy w rezultacie zasto¬ sowanie prawie zasady budowy skrzynkowej.Opisana konstrukcja tloka pozwala na daleko idace ujednolicenie sprezarek do tlenu, tak ze moze byc podejmowana budowa seryjna sprezarek do tlenu równiez przy malej ich liczbie. PL