Opublikowano dnia 21 wrzesnia 1961 r. 4, POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44901 Inz. Marian Badowski Warszawa, Polska KI. 48 I, 22 4El i5/o0 Urzadzenie do wytwarzania sztucznego deszczu Patent trwa od dnia 29 stycznia 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wytwarzania sztucznego deszczu dla potrzeb rolnictwa, ogrodnictwa itp.; zwane w dalszym ciagu opisu deszczownia.Urzadzenie wedlug wynalazku stanowi desz¬ czownie wahadlowa przenosna i deszczownie samobiezna.Ze znanych deszczowni wahadlowych prze¬ nosnych deszczownia wedlug wynalazku rózni sie tym, ze jej aparat wahajacy, obracajacy tam i z powrotem rury, nie posiada tloków ani turbin wykorzystujacych cisnienie, lecz plywak roboczy bezcisnieniowy.Znane aparaty wahajace maja szereg wad, a mianowicie zle dzialaja lub przestaja dzialac przy nizszych cisnieniach wody doplywowej, dlugosc rur zraszajacych jest ograniczona do dysponowanego cisnienia, wytwarzanie apara¬ tów wahajacych jest kosztowne, wymagaja one czestej konserwacji i wymiany czesci tracych W urzadzeniu wedlug wynalazku aparat obraca tam i z powrotem rury bezcisnieniowe strumykiem wplywajacej lub splywajacej wo¬ dy na zasadzie wyporu i grawitacji cial.Ze znanych deszczowni bez rur, deszczownia samobiezna wedlug wynalazku rózni sie tyni, ze nie wymaga obslugi czlowieka podczas podlewania i umozliwia wykorzystanie kanalu korytkowego wypelnionego wóda jako toru do jazdy deszczowni.Deszczownia wahadlowa przenosna wedlug wynalazku sklada sie z rur, zaopatrzonych w wodne dysze i zlaczki, ze stojaków podtrzy¬ mujacych rury, z eMstycznego weza przylacze¬ niowego, z zaworu odcinajacego i z aparatu wahajacego, obracajacy tam i z powrotem rury zraszajace. Zródlem zaopatrzenia deszczowni w wode sa zazwyczaj pompa z silnikiem elek¬ trycznym lub spalinowym, wodociag miejski itp.Poniewaz w sklad deszczowni wahadlowej przenosnej wchodza równiez rozpowszechnione czesci* typowe, przko wynalazek ten obejmuje tylko aparat wahajacy i czesci zlaczeniowe rur.Na rysunku fig. 1 przedstawia aparat waha¬ jacy w przekroju wzdluz linii A—A na fig. 2, fig. 2 — wnetrze aparatu wahajacego w wido¬ ku z góry, fig. 3 — cjeszczownie wahadlowa przenosna w widoku zewnetrznym, fig. 4 — ¦ aparat wahajacy, polaczony z rura zraszajaca w Widoku zewnetrznym, fig. 5 — zlacza rur zraszajacych czesciowo w przekroju wzdluz sur zraszajacych oraz czesciowo w widoku z boku, fig. 6 — kolnierz umieszczony na rurze zra¬ szajacej, fig. 7 — deszczownie samobiezna w widoku zewnetrznym, fig. 8 — deszczownie samobiezna w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 7, fig. 9 — kanal w miejscu zmiany po¬ ziomu terenu w przekroju podluznym oraz fig. 10 — plan kanalu torowego na obszarze podlewanym przez deszczownie samobiezna.Aparat wahajacy jest wykonany w postaci kolumny 1 o odpowiedniej srednicy i wysokos¬ ci. Spód kolumny jest zamkniety dnem, w któ¬ rym osadzony jest króciec spustowy 2. Wzdluz kolumny aparatu wahajacego sa umieszczo¬ ne dwie rury 3 dlla oslony ruchomych lancusz¬ ków 4. Pozostalymi czesciami aparatu wahaja¬ cego sa: plywak roboczy 5, dzwignia pionowa 6, ramie laczace 7, sruba dociskowa 8, wahadlo bezposrednie 9 z kulkami lub ciecza, króciec doplywowy 10, wahadlo posrednie podwójnell z kulkami lub ciecza, pret ruchomy 12, dolny wystep naciskowy 13, górny wystep naciskowy 14, kurek 15, wezyk elastyczny 16, kurek 17 do wezyka elastycznego na rurze deszczowni, nogi 18 aparatu, oraz wezyk elastyczny 19 z otworem.Deszczownia samobiezna wedlug wynalazku sklada sie z pompy 29 z silnikiem spalinowym lub elektrycznym, z dysz wodnych 30, z kól tocznych 31 (fig. 7 i 8), z weza ssacego wode 32 oraz z kanalu korytkowego 33.Uruchomienie deszczowni wahadlowej we¬ dlug wynalazku zaczyna sie po otwarciu kurka 15 i kurka 17. Wówczas to woda wplywa po¬ przez rurke 16 do koDumny 1 aparatu wahaja¬ cego. Naplyw wody do kolumny powoduje wznoszenie sie plywaka roboczego 5.Po osiagnieciu górnego polozenia plywak ro¬ boczy wywiera nacisk poprzez wystep 13 na jeden koniec wahadla posredniego podwójnego 11. Wahadlo posrednie 11 po uzyskaniu takiego polozenia, aby kulki lub ciecz przemiescily sie na drugi jego koniec, szybko przechyla sie, a umieszczony na nim haczyk porywa lzejsze wahadlo bezposrednie 9, przez co uzys¬ kuje sie równiez polozenie do przetoczenia sie w nim kulek na drugi koniec. W ten sposób w krótkim czasie zostaje zamkniety doplyw wody przez króciec doplywowy 10, gdy ply¬ wak roboczy -osiagnie najwyzsze polozenie.Wskutek sprzezenia dwoma lancuszkami lub linkami wahadla bezposredniego 9 z pretem 12, osadzonym luzno na osi, w momencie za¬ mkniecia doplywu wody przez króciec doply¬ wowy 10, nastepuje jednoczesnie otwarcie króc¬ ca spustowego 2 wody przez odchylenie sie preta ruchomego 12.Wykorzystujac pionowy ruch plywaka z po¬ lozenia dolnego do górnego mozna za pomoca dzwigni 6 i ramienia laczacego 7 uzyskac jeden cykl pracy, czyli obrót rury zraszajacej o kat 90°. Wytworzona przez dysze zraszajace i aparat wahajacy ruchoma sciana sztucznego deszczu podleje równomiernie jednorazowo prostokatny obszar gruntu w zasiegu strugi.Dnjgi cykl pracy aparatu wahajacego i dru¬ gie podlewanie gruntu rozpoczyna sie w mo¬ mencie, gdy plywak roboczy zaczyna opadac w dól z górnego polozenia. Po otworzeniu krócca spustowego 2 przez linki lub lancuszki 4 osadzone na wahadle bezposrednim 9 naste¬ puje równomierny i jednostajny splyw wody z kolumny i opadanie plywaka roboczego 5.Opadanie plywaka powoduje równiez obrót rury zraszajace} o 90° i drugie podlewanie gruntu po obu stronach rury. Ten drugi cykl pracy i drugie (podlewanie gruntu konczy sie w chwili, gdy plywak znajduje sie na dole, a górny przycisk 14 poprzez wahadlo posrednie i wahadlo bezposrednie powoduje otworzenie krócca doplywowego 10 i zamkniecie krócca spustowego 2. Zamykanie i otwieranie krócców przebiega analogicznie jak podano poprzednio.Zadaniem wezyka elastycznego 19 i otworu w nim jest ^utrzymywanie jednakowego slupa wody do wlotu, z czym laczy sie jednostajny opad plywaka roboczego. Gdy ponownie zosta¬ nie otworzony doplyw wody i zamkniety spust wody, plywak roboczy bedzie wznosil sie do góry, rozpoczynajac od nowa pierwszy cykl pracy czyli trzecie podlewanie.Rury zraszajace deszczowni wahadlowej we¬ dlug wynalazku sa polaczone ze soba za pomo¬ ca zlaczek (fig. 5) i po zakonczeniu podlewa- — 2 —nia rozbiera sie je i-razem ze :stojakami prze¬ nosi sie na teren nie podlewany.Zlaczki rur wedlug wynalazku skladaja sie z dwóch przypawanych uch 21 do jednej ru¬ ry 22, z dwóch ruchomych ramion 23, polaczo¬ nych przegubowo z uchami 21 i dociskowymi raczkami widelkowymi 24, %z uszczelkami kie¬ lichowymi 25 oraz z kolnierza 26, osadzonego na drugiej rurze 27. Laczenie rur dokonuje sie przez zalozenie ramion 23 na kolnierz 26 w miejsce wyciecia 28 i docisniecie raczek widelkowych 24. Rozlaczanie rur natomiast od¬ bywa sie przez rozchylenie raczek dociskowych 24 i zdjecie ramion 23 z kolnierza 26.W wiekszych gospodarstwach rolnych lub ogrodniczych, gdzie nabycie rur i ich przeno¬ szenie byloby zbyt kosztowne i pracochlonne, -mozna urzadzac deszczownie samobiezne bez rur.Deszczownia samobiezna bez rur, stanowiaca odmiane wynalazku, podlewa grunt jedna lub wieloma dyszami wodnymi 30, osadzonymi na pompie 29. Zródlem wody dla pompy samo¬ jezdnej z kólkami 31 jest woda znajdujaca sie w kanale korytkowym 33, zasysana wezem 32.Przez uzupelnienie motopompy przekladnia napedowa dla obracania sie kól w przód i wstecz agregat taki jest przystosowany do samobieznego toczenia sie po kanale z woda i podlewania po obu stronach gruntu.Deszczownia samobiezna daje sie latwo wy¬ konac przez adaptacje wszelkich motopomp, kanaly zas korytkowe mozna produkowac nie¬ kiedy systemem gospodarczym z róznych ma¬ terialów, jak piasek z cementem, glina, folia, guma, kamionka, zeliwo, drzewo, tworzywa sztuczne itp.Woda w kanale nagrzewa sie od powietrza i wzbogaca w tlen, istnieje mozliwosc zasila¬ nia wody sproszkowanymi nawozami lub ply¬ nami ochraniajacymi uprawy od chorób lub szkodników, zaopatrywanie kanalu korytkowe¬ go w wode moze sie odbywac okresowo z wo¬ dociagu miejskiego lub pompami o nieduzym cisnieniu i bez zbiorników hydroforowych. Dla uzyskania szczelnosci kanalu korytkowego, któ¬ rego przekrój poprzeczny moze byc pólokragly, trapezowy lub inny, styki korytek nalezy wy¬ pelnic glina lub cementem, dno zas wysmaro¬ wac smola na lepiku.W przypadku ukladania kanalów korytko¬ wych na terenie nierównym dozowanie wody dla nizszej czesci terenu mozna zapewnic przy uzyciu zamkniecia plywakowego 34 (fig. 9). PL