PL44675B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 17 maja WW f? # s? ?^Ejv '4 u.C03j 3(16 «isliotek.a| Kj ned u fo i e n; POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44675 Ki. a» i, a .Zaklady Chemiczne „Pronit"*) Pionki, Polska Sposób wytwarzania klejów nitrocelulozowych Patent trwa od dnia 27 maja 1960 r.Znane sposoby wytwarzania klejów nitrocelu¬ lozowych polegaja w naiogólniejszych zarysach na rozpuszczaniu alkoholizowanej nitrocelulozy o zawartosci azotu okolo 12%, lub rzadziej — o zawartosci azotu 10,9 — 11,1%, albo odpadków celuloidu w estrach np. w octanie etylu, octanie butylu i w ketonach, np. w acetonie, metyloely- loketonie, ewentualnie z dodatkiem rozcienczal¬ ników, np. benzenu lub toluenu, róznych zywic i plastyfikatorów, np. kamfory, ftalanu dwubu- tylu.Przykladowa receptura kleju nitrocelulozowe¬ go przedstawia sie nastepujaco: nitroceluloza lakietcwa (NC) o zawartosci 12% azotu (na sucho) 20 czesci wagowych odpady celuloidu 6 „ „ alkohol etylowy (wprowa¬ dzony z nitroceluloza) 10 „ „ *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Jerzy Czarnecki, m.Jerzy Kwasnik, inz. Tadeusz Lewinski, mgr inz.Piotr Pencaek i Bomuald Pyrko, estry kwasu octowego aceton toluen 40 czesci wagowych 10 „ 14 „ Opisany sposób wytwarzania klejów nitroce¬ lulozowych ma nastepujace wady, ze wzgledu na to, ze stosowana nitroceluloza jest rozpuszczalna tylko w estrach i w ketonach, mieszanina roz¬ puszczalników uzywanych do wyrobu kleju mu¬ si byc bogata w te zwiazki (powyzej 50% ogól¬ nej ilosci rozpuszczalników); estry i ketony sa stosunkowo drogim surowcem, a poza tym sa toksyczne i maja ostry zapach, co jest niedogod¬ ne dla uzytkowników. Poza tym kleje otrzymane z nitrocelulozy i z mieszaniny, której glównym skladnikiem sa estry i ketony, powoduja przy sklejaniu materialów zawierajacych nitrocelulo¬ ze, np. celuloidu, wykladzin podlogowych i in¬ nych, powlok z emalii i lakierów nitro, pecznie¬ nie i rozmiekczanie tych materialów.Stwierdzono, ze mozna uzyskac kleje. nitro¬ celulozowe, które nie wykazuja powyzszych wad, jezeli jako surowiec podstawowy stosuje sie n•V.".'. froceluloze o zawartosci azotu 10,5 — 11,0% roz¬ puszczalna prawie calkowicie w alkoholu etylo¬ wym. # m Proste zastapienieaotyehczas stosowanego ga¬ tunku nitroceluloz^ o zawartosci azotu powyzej 10,9% nitroceluloza, rozpuszczalna w alkoholu etylowym w dotychczasowym procesie technolo¬ gicznym nie dawalo pozadanych rezultatów, po¬ niewaz jak wiadomo, tego gatunku nitrocelulozy nie mezna odwodnic za pomoca alkoholu etylo¬ wego w znany sposób ze wzgledu na jej roz¬ puszczalnosc w etanolu; suszenie jest nadzwy¬ czaj niebezpieczne, a odwodnienie przez walco¬ wanie na goraco z plastyfikatorami jest takze niebezpieczne i bardzo pracochlonne.Wedlug wynalazku do wytwarzania kleju sto¬ suje sie nitroceluloze o zawartosci azotu 10,5 — 11,0% odwodniona wstepnie alkoholem etylo¬ wym o stezeniu 80—90% albo — nitroceluloze nieodwodniona o zawartoscj^wody oko£o^J30%. przy czym w tym ostatnim przypadku wode wia¬ ze sie przez dodanie do kleju substancji.reagu¬ jacej z woda albo substancji wiazacej wode w postaci wody krystalizacyjnej, np. siarczanu magnezowego, siarczanu sodowego lub siarczanu wapniowego.Czesc lub calosc nitrocelulozy o podanej za¬ wartosci azotu mozna wprowadzic do kleju w postaci odpadów celuloidu czesciowo zdepolime- ryzowanych przez gotowanie w wodzie substan¬ cji przyspieszajacych depolimeryzacje, np. piry¬ dyny lub przez gotowanie w wodzie pod cisnie¬ niem w temperaturze do 140°C, przy czym jedno¬ czesnie nastepuje obnizenie zawartosci azotu w nitrocelulozie do granic wyzej podanych. Zdepo- limeryzowane czesciowo odpady celuloidowe su¬ szy sie w suszarni powietrzem w temperaturze 35-45°C.Do rozpuszczania nitrocelulozy stosuje sie al¬ kohol etylowy z dodatkiem rozcienczalników, np. benzenu i toluenu. W celu umozliwienia kleje¬ nia przy wyzszych wilgotnosciach powietrza i polepszenia rozpuszczalnosci wprowadza sie do kleju stosunkowo niewielka, 'w porównaniu ze znanymi metodami wyrobu klejów nitrocelulo¬ zowych, ilosc estrów i ketonów oraz wyzej wrza¬ cych alkoholi, np. octanu etylu, octanu butylu, acetonu, etyloglikolu, butanolu, przy czym ogól¬ na ilosc tych rozpuszczalników kleju nie prze¬ kracza 30% wobec powyzej 45% w znanych me¬ todach.W sklad kleju moga wchodzic znane zywice rozpuszczalne w mieszaninie alkoholu etylowego .» Lvi i weglowodorów aromatycznych oraz plastyfi¬ katory.W procesie wytwarzania kleju korzystnie jest stosowac dodatek substancji powierzchniowo- czynnych w ilosci 0,1 — l,0%rktóre przyspiesza¬ ja rozpuszczanie sie nitrocelulozy oraz ulatwiaja wnikanie kleju w materialy porowate, lak skó* ra, beton, drewno i inne, a takze zwilzanie skle¬ janych powierzchni.W celu osiagniecia wyzszej wytrzymalosci sklejenia i wysokiej zawartosci substancji blo- notwórczyeh mozna stosowac podobnie jak przy dotychczas wytwarzanym kleju mieszanine ni¬ trocelulozy o niskim i wysokim stopniu polime¬ ryzacji.Klej otrzymany sposobem wedlug wynala¬ zku zawierajacy siarczan magnezowy, sodo¬ wy lub wapniowy nadaje sie do laczenia mate¬ rialów, które nie ulegaja zginaniu w czasie pra¬ cy, np. do przyklejania niektórych wykladzin podlogowych do podloza, do sklejania celuloidu z drewnem na suwakach i instrumentach mu¬ zycznych. Klej nie zawiarajacy siarczanów na¬ daje sie do wszystkich celów, do których stoso¬ wane sa zazwyczaj kleje nitrocelulozowe, np. do sklejania skóry, filcu, tkanin, papieru, drewna, porcelany i innych. Kleje stosowane do przy¬ klejania wykladzin podlogowych moga miec kon¬ systencje pasty i zawierac wypelniacze mineral¬ ne, jak kreda, gips, serycyt, kaolin itp. w ilosci 2—8 czesci na 1 czesc nitrocelulozy.Dzieki obecnosci w tym kleju substancji wia¬ zacych wode jak siarczan magnezowy, siarczan sodowy i siarczan wapniowy mozna kleic nim wykladziny podlogowe do niezupelnie jeszcze wyschnietego betonu. Wysoka zawartosc sub¬ stancji stalych kwalifikuje go do stosowania na niezbyt wygladzone powierzchnie betonowe.Kleje nitrocelulozowe otrzymane sposobem we^ dlug wynalazku maja miedzy innymi ta wyz¬ szosc nad klejem nitrocelulozowym sporzadzo¬ nym w znany sposób przy uzyciu mieszaniny estrów i ketonów, ze przy sklejaniu materialów zawierajacych nitroceluloze prawie wcale nie powoduja rozmiekczania tych materialów.Poza tym, ze wzgledu na uzycie tanszych roz¬ puszczalników, lub tez ze wzgledu na jednoczes ne wprowadzenie zdepolimeryzowanych czescio¬ wo odpadków celuloidowych, a w przypadku za¬ stosowania siarczanu sodowego, magnezowego lub wapniowego takze, podobnie jak przy stoso¬ waniu odpadków celuloidowych, ze wzgledu na ominiecie operacji odwadniania nitrocelulozy, - 2 -kleje sporzadzone wedlug wynalazku sa tansze od klejów sporzadzonych w znany sposób.Przyklady receptur nitroceluloza niskolepka * I II III IV (%, azotu = 10,5—11,0) od¬ wodniona 80 — 90% spiry¬ tusem (NC : spirytus = 2:1) 26 - — ¦ - nitroceluloza niskolepka (%- azotu = 10,5—11,0) nie odwodniona (NC : wcda — =2:1) - - 28 15 nitroceluloza wysokolepka (% azotu = 10,5—11,0 nie od¬ wodniona 80—90% spirytusem (NC : spirytus = 2:1) 7 — — — * zdepolimeryzowane czesciowo odpady celuloidowe siarczan magnezowy bezwodny siarczan sodowy bezwodny alkohol etylowy 95% benzen toluen butanol octan etylowy octan butylowy aceton ftalan dwubutylowy nekalina (pasta wodna) gips (anhydryt) serycyt —* — — 21 16 16 5 — 3 — 5 1 — — 25 — — 27 5 20 — 10 5 8 — — — — — 5 — 35,5 10 11 5 — 3 — 1,5 1 — — — — 3,5 17 5,5 5,5 2,5 — 1,5 — 0,7 0,3 20 2S PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania klejów nitrocelulozo¬ wych, znamienny tym, ze jako surowiec podstawowy stosuje sie nitroceluloze o za¬ wartosci azotu 10,5—11,0% rozpuszczalna calkowicie lub prawie calkowicie w alko¬ holu etylowym o stezeniu powyzej 94%, która* odwadnia sie alkoholem etylowym o stezeniu 80—90% i rozpuszcza w miesza¬ ninie alkoholu etylowego i weglowodorów aromatycznych z dodatkiem estrów kwasu octowego, ketonów i wyzszych alkoholi, albo nitroceluloze, .w postaci zdepolimeryzowa- nych czesciowo przez gotowanie w wodzie odpadów celuloidowych, nastepnie wysuszo¬ na calkowicie i rozpuszczona w podanej mieszaninie rozpuszczalników, albo stosuje sie nitroceluloze ze zdepolimeryzowanych odpadów celuloidowych zawierajaca okolo 30% wody, przy czym wode wiaze sie przez dodanie substancji wiazacych wode lub re¬ agujacych z nia i w obu przypadkach do¬ daje sie ewentualnie plastyfikatory, zywice oraz rozpuszczalniki poprawiajace toleran¬ cje wzgledem wilgoci, a takze substancje powierzchniowoczynne.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje wiazaca wode stosuje sie bezwodny siarczan magnezowy, siarczan sodowy lub siarczan wapniowy w ilosci 2—20%.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do' rozpuszczania nitrocelulozy stosuje sie mieszanine alkoholu etylowego i weglo¬ wodorów aromatycznych w stosunku 1 :0,5 do 1:2, z dodatkiem estrów kwasu octo¬ wego, ketonów i wyzszych alkoholi*
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze laczna ilosc estrów kwasu octowego, ke¬ tonów i wyzszych alkoholi nie przekracza 30%.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako weglowodory aromatyczne stosuje sie benzen i toluen w lacznej ilosci 1(—40%.
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako wypelniacze stosuje sie gips, sery¬ cyt i krede w ogólnej ilosci 2—8 czesci wy¬ pelniaczy na 1 czesc nitrocelulozy. i Zaklady Ch em i c z n e „P r o n i t" PL