Wynalazek dotyczy ' srodka wiazacego do drewna lub" innego materialu, zawierajacego lignoceluloze. Dzieki uzyciu tego srodka, wyroby zawierajace ilgnoceluloze i wymagajace do ich wytworzenia srodków wiazacych, nabieraja wlasciwosci wodoodpornych, co zapobiega w du¬ zym stopniu pecznieniu i kurczeniu sie takich wyrobów, stosowanych przewaznie jako tworzy¬ wa. Przy dalszej przeróbce tych tworzyw z drewna wynika zatem ta korzysc, ze wytworzen ne z nich gotowe wyroby, jak meble, okladziny scian i sufitów, zachowuja w duzym stopniu swoje wymiary, daja sie dokladniej dopasowy¬ wac i sa bardziej odporne na rysowanie.Usilowano juz osiagnac takie zalety tworzyw zawierajacych lignoceluloze, np. plyt z wiórów drzewnych, przez to, ze do sklejania czastek drewna stosowano, kleiwa z zywic sztucznych z dodatkiem materialów, które sa hydrofobowe i które po mechanicznym nagromadzeniu sie na wlóknach, chronia je przed dostepem wilgoci.Tak na przyklad dodaje sie do srodków wiaza¬ cych przewaznie parafine w postaci zemulgo- wanej i uzyskuje przez to na pewien przeciag czasu dostateczne dzialanie hydrofobizujace.Obecnie do tego celu stosuje sie przewaznie wod¬ ne roztwory wstepnie skondensowanych zywic mocznikowo-formaldehydowych, -do których zo¬ staly dodane lub do których dodaje sie emulsji parafinowych. Te kleiwa z zywic sztucznych wymagaja do ich ostatecznej kondensacji kwas¬ nego utwardzacza, np. chlorku amonowego, po dodaniu którego czas ich uzycia jest juz bardzo ograniczony. Poniewaz kleiwa ze sztucznych zy¬ wic, zadane utwardzaczem szybko ulegaja sta¬ rzeniu i staja sie bezuzyteczne, nalezy klejenie przeprowadzac bardzo szybko.Stwierdzono, ze uzyskuje sie znacznie trwalsze dzialanie hydrofobizujace srodków wiazacych i osiaga znaczne korzysci techniczne przy ope¬ rowaniu srodkami wiazacymi do drewna i in¬ nych materialów, zawierajacych lignoceluloze,jesli srodki te, stanowiace kleiwa z zywic sztucz¬ nych, zwlaszcza z zywicy mocznikowo-formal- dehydowej, zawieraja dodatek co najmniej jed¬ nego halogenku pirydyniowego o wzorze ogól¬ nym 1, w którym R oznacza reszte alifatyczna o co najmniej 8 atomach wegla, a Hal oznacza atom chlorowca.Jako materialy, zawierajace lignoceluloze wchodza w gre, oprócz drewna, np. zdrewniale czesci roslin jednorocznych, jak lnu, rzepaku, odmian zbóz, jak tez bagasa (odpady trzciny cukrowej), trzcina, nac kartoflana.Srodki wiazace wedlug wynalazku stosuje sie w postaci wodnych rozproszyn, przy czym mie¬ szanine przygotowuje sie korzystnie dopiero na krótko przed jej uzyciem.Srodek wiazacy moze tez wedlug wynalazku byc wytworzony, jako mieszanina kleiwa z zy¬ wicy sztucznej i rozproszonego w wodzie halo¬ genku pirydyniowego, ze skladników oddzielnie doprowadzanych na samych wlóknach lignoce- lulozowych podlegajacych obróbce.Dalsze dzialanie srodka wiazacego wedlug wynalazku polega na tym, ze wymienione zwiaz¬ ki pirydyniowe reaguja chemicznie ze sklatini- kami drewna, przy czyim zachodzi eteryfikacja grup wodorotlenowych, bedacych w pierwszym rzedzie powodem hydrofilowych wlasciwosci drewna.Jest wprawdzie rzecza znana, ze wymienione zwiazki pirydyniowe reaguja z grupami wodo¬ rotlenowymi celulozy i znajduja zastosowanie jako srodki hydrofobizujace do materialów wló¬ kienniczych, papieru i folii z wodzianu celulozy.Stwierdzono jednakze, ze lignina latwo reaguje nawet z jeszcze wiekszymi ilosciami tych zwiaz¬ ków niz celuloza. Z tego powodu wymienione zwiazki pirydyniowe nadaja sie szczególnie* do hydrofobizowania surowego drewna i innych materialów zawierajacych lignoceluloze, jako ze nie tylko celuloza reaguje z nimi, lecz równiez hemicelulozy, a zwlaszcza lignina.Srodki wiazace wedlug wynalazku, starowiajce kombinacje utwardzalnego kleiwa z zywicy sztucznej ze zwiazkami pirydyniowymi o poda¬ nym wzorze ogólnym, wykazuja dalsza wybitna zalete przy uzyciu w technice: Wartosc pH wy¬ mienionych zwiazków pirydyniowych wynosi w temperaturze pokojowej nieco ponizej 7. W tem¬ peraturach okolo 100°C reaguja one, jak wspom¬ niano ze skladnikami drewna, przy czym zasada azotowa zostaje odszczepiona i powstaje chlo¬ rowcowodór. Pod dzialaniem tego chlorowcowo¬ doru nastepuje silne zakwaszenie nueszaniny, a tym samym utwardzenie zawartego w niej kleiwa z zywicy sztucznej. Innymi slowy kleiwo z zywicy sztucznej, jako skladnik srodka wia¬ zacego wedlug wynalazku nie potrzebuje do utwardzenia dodatku specjalnego utwardzacza i posiada dzieki temu znacznie dluzszy czas u- zycia. W ten sposób unika sie zatykania dysz, przez które natryskuje sie zwykle kleiwo na ma¬ terial, jak tez przewodów prowadzacych do tych dysz. Rozszczepianie wymienionych zwiazków pirydyniowych zachodzi pod termicznym wply¬ wem goracej prasy, przy czym reszta R-0-CH2 reaguje ze skladnikami drewna i powoduje ich hydrofdbizacje, podczas gdy utworzony chlo¬ rowodór wywoluje utwardzanie kleiwa z zy¬ wicy sztucznej.Przyklad I. Srodek wiazacy w postaci koloidalnej rozproszyny 'sklada sie z 65 czesci wagowych wstepnie skondensowa¬ nej zywicy mocznikowo-formaldehydowej, 4 czesci wagowych chlorku oktadecylooksy- metylopirydyniowego, 43 czesci wagowych wody.Wstepny kondensat stanowi produkt reakcji mocznika i formaldehydu taki, jak opisano w Houwinka „Chemie und Technologie der Kunst- stoffe", tom II (1956), strona 490. Chlorek okta- decylooksymetylopiirydyniowy mozna otrzymac wedlug patentu NRD nr 9726. 120 kg wiórów drzewnych o dowolnych wy¬ miarach, odpowiednich do wytwarzania plyt wiórowych, które to wióry otrzymano przez zwiórowanie sosnowych odpadów tartacznych oraz pozostalosci po wytwarzaniu fornierów, na¬ tryskuje sie 20 kg opisanej koloidalnej rozpro¬ szyny srodka wiazacego i sprasowuje na plyty.W celu porównania natryskano .ten sam ma¬ terial wiórowy ta sama iloscia tej samej zywicy mocznikowo-formaldehydowej, bez? dodatku chlorku oktadecylooksymetylopirydyniowego, na¬ tomiast z dodatkiem 10 czesci wagowych para¬ finy w postaci 30%-owej wodnej emulsji oraz z dodatkiem 6,2 czesci wagowych chlorku amo¬ nowego, jako utwardzacza. Nastepnie material sprasowano na plyty.Jak widac z podanego nizej zestawienia plyty wiórowe (A), potraktowane srodkiem wiazacym wedlug wynalazku, wykazuja daleko mniejsza sklonnosc do pecznienia na grubosc anizeli ply¬ ty wiórowe (B), wytworzone w celu porównania wedlug sposobu stosowanego dotychczas w tech¬ nice.- ? -Trzymanie w wodzie dni 1 2 3 4 1 5 1 10 Pecznienie na grubosc uj % \ A 2,6 4,3 6,1 7,0 7,7 9,0 B 5,0 7,4 9,6 11,2 13,1 1 14,7 Przyklad II. 120 kg wiórów stosowanych w przykladzie I natryskuje sie 11,6 kg opisanej W przykladzie I zywicy mocznikowo-formalde- hydowej, rozproszonej w 6,2 kg wody i równo¬ czesnie lu/b nastepnie w jednym kg chlorku ok- tadecylooksymetylopirydyniowego, rozproszonym. w 6,2 kg wody, po czym material sprasowuje sie na plyty. Plyty te trzymane w wodzie wykazuja takie same procentowe pecznienie na grubosc, jak plyty wiórowe (A) z przykladu I. PL PL