Opublikowano dnia 21 kwietnia 1961 r.HOOb 9fw BIBLIOTHKAI Kiizec-u rulenlowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44398 KI. 21 c, 72 Instytut Elektrotechniki*) Warszawa, Polska Uklad obcinacza przepiec Patent trwa od dnia 30 czerwca 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest uklad obcina¬ cza przepiec przeznaczony do ochrony od prze¬ piec laczeniowych ukladów energo-elektrycz- nych w laboratoriach prób zwarciowych lacz¬ ników.Zasada dzialania ukladu wedlug wynalazku polega na bocznikowaniu przerwy lukowej wzglednie polukowej, w chwili powstania prze¬ piecia o okreslonej, nastawialnej wartosci, stosunkowo niewielka opornoscia czynna.Jako element bocznikujacy przerwe polukowa zastosowano tyratron. W chwili wystepowania przepiecia zaplon tyratronu sterowany jest przez jednoczesne zwiekszanie napiecia siatko¬ wego oraz anodowego.W wyniku, zaplon tyratronu, wskutek dyna¬ micznego wspóldzialania obu wymienionych na¬ piec, wystepuje ze zwloka do okolo 10 p,/sek.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa mgr inz. Bohdan Koch i mgr inz. Andrzej Podgórski. od chwili przekroczenia przez przepiecie okres¬ lonej wartosci. Zwloka taka jest wystarczajaca w przewazajacej wiekszosci przepiec laczenio¬ wych, spotykanych w praktyce, podczas prób zwarciowych pradem wiekszym od okolo 10 kA.Uklad wedlug wynalazku rózni sie od zna¬ nych ochron odgromnikowych tym, ze war¬ tosc napiecia zadzialania ochrony moze byc nastawiana z duza czuloscia przy napieciach niskich. Jest to szczególnie wazne przy ochro¬ nie ukladów elektroenergetycznych laborato¬ riów zwarciowych podczas prób napieciem do okolo 6 kV. Znane bowiem ochrony odgrom¬ nikowe lub iskiemikowe charakteryzuja sie stosunkowo duzym rozrzutem wartosci napiecia zadzialania ochrony przy napieciach niskich. Po¬ nadto swobodna regulacja nastawien przy ta¬ kich wartosciach napiec wymaga wielkiej do¬ kladnosci, a w przypadku odgromnika zawo¬ rowego o zamknietej budowie jest w ogóle niemozliwa.Uklad moze byc stosowany zarówno przy napieciu stalym jak i zmiennym.Schemat ukladu obqjnacza^przepiec do ochro¬ ny prób przy napieciu zmiennym przedstawia rysunek.Dwa tyratrony 1 i 2 w polaczeniu zwrotnym, polaczone równolegle z lacznikiem badanym 3, umozliwiaja przepuszczenie stosunkowo duzego pradu dwupolówkowo. Napiecia polaryzacji wstepnej siatek obu tyratronów czerpane sa z oporników 4 i 5.Uklady zaplonu siatkowego obu tyratronów stanowia obwody porównywania chwilowych wartosci napiec, zlozone z diod 6 i 7, o napieciu polaryzujacym dodatnim nastawionym przy po¬ mocy oporników 8 i 9 oraz pojemnosciowo- oporowe obwody rózniczkujace skladajace sie z kondensatorów 10 i 11 i oporników 12 i 13.W obwodach porównywania napiec porówny¬ wane sa napiecia polaryzacji dodatniej diod 6 i 7 z napieciem pojawiajacym sie na przerwie polukowej lub lukowej badanego lacznika 3.Dodatnia róznica porównywanych napiec prze¬ nosi sie z tym samym znakiem do obwodu siatkowego tyratronów! lub 2 za posrednic¬ twem obwodu rózniczkujacego, który równo¬ czesnie nie pozwala na przeniesienie sie w tym samym kierunku stalego dodatniego napiecia polaryzacji diod 6 i 7. Odpowiednie napiecia polaryzujace wytwarzane sa w ukladzie pro¬ stowania jednopolówkowego napiec czerpanych z uzwojen 14, 15 i 16, 17 transformatora przez diody 18 i 19 oraz 20 i 21. Kondensatory 22 i 23 oraz 24 i 25, o stosunkowo duzej pojemnosci, przewidziano dla filtrowania tetnien odpowied¬ nich napiec polaryzujacych i bocznikowania oporników 4 i 5 oraz 8 i ,9 w przypadku wy¬ stepowania impulsów zaplonu.Zastosowanie opisanego powyzej ukladu za¬ plonu siatkowego ma na celu przyspieszenie pobudzenia tyratronu przez nagle podwyzszenie napiecia polaryzujacego siatki tyratronu z chwi¬ la gdy przepiecie przekroczy nastawiona war¬ tosc, dzieki czemu mozliwe jest takie na¬ stawienie napiecia polaryzujacego siatki tyra¬ tronu, ze nie nastapi niepozadane zadzialanie ochrony ponizej nastawionego poziomu wsku¬ tek zmiany charakterystyki tyratronu spowodo¬ wanej wzrostem temperatury.Z chwila wystapienia przepiecia dowolnego znaku o wartosci wiekszej niz wynikajaca z dynamicznych charatkerystyk tyratronu dla napiec polaryzujacych nastawionych na opor¬ nikach 4 i 5 oraz 8 i 9, pobudzony zostaje obwód siatkowy odpowiedniego tyratronu. Pow¬ staly w wyniku zaplon tyratronu powoduje zbocznikowanie przerwy lukowej wzglednie po¬ lukowej badanego lacznika opornoscia anodo¬ wa 26 lub 27 i pojemnoscia 28 lub 29, o odpo¬ wiednio dobranych wartosciach.Podkreslic nalezy, ze uklad obcinacza prze¬ piec wedlug wynalazku nie wplywa na istotny dla oceny wyników próby przebieg na zaciskach badanego lacznika dopóty, dopóki wartosc ewen¬ tualnego przepiecia nie przekroczy nastawio¬ nego progu czulosci ochrony. PL