Opublikowano dnia 30 marca 1961 r. rm \ eon Ao2 BIBLIOTIKAI Umedu falenloMfo POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY S= Nr 44341 Jerzy Lukawski Warszawa, Polska KI. 8A br1//Ol 83i fo4<_ jfoi Mechanizm zegara elektromagnetycznego z napedem symetrycznym Patent trwa od dnia 27 kwietnia 1960 r.W zegarach poruszanych za pomoca elektro¬ magnesu stala amplitude wahan wrzeciona na¬ pedzajacego czesc mechaniczna zapewnia wspól¬ praca elektromagnesu i zwory magnetycznej osadzonej na osi wrzeciona, które raz wprawio¬ ne w ruch, samoczynnie wlacza prad w odpo¬ wiednich momentach. Zegary tego typu nie roz¬ powszechnily sie, zarówno z powodu trudnosci podzielenia zegara na elektrycznie izolowana od siebie zespoly, jak i ze wzgledu na zwiaza¬ ne z tym skomplikowane ksztalty wielu czesci skladowych. Poniewaz wlaczanie pradu musi odbywac sie w takt wahan regulatora, przeto w istniejacych konstrukcjach jest on uzyty jako element nie tylko sterujacy, ale i jako przewo¬ dzacy prad.Mechanizm wedlug wynalazku jest opracowa¬ niem nowym pod wzgledem konstrukcyjnym i koncepcyjnym, o ile chodzi o sterowanie pra¬ dem wzbudzajacym elektromagnes. Mysla prze¬ wodnia tej konstrukcji jest zapewnienie takiego obiegu pradu, aby zadna czesc ruchoma prze¬ kladni licznikowej (wrzeciono, kotwiczka, kólka zebate) nie byla przewodnikiem pradu. Dla osia¬ gniecia tego celu mechanizm sklada sie z ze¬ spolu mechanicznego sterujacego i zespolu elek¬ tromagnetycznego sterowanego. Na rysunku fig. 1 przedstawia podstawowa plyte mechanizmu 1 ze zmontowanym zespolem elektromagnetycznym i wrzecionem 2, z osia którego obraca sie plyt¬ ka okragla 3 z dwoma koleczkami 4 i 5. Kole¬ czek 4 przekazuje ruch przekladni licznikowej i wskazówek, a koleczek 5 odchyla elektryczny styk' ruchomy 6 w prawo lub w lewo, zaleznie od chwilowego obrotu wrzeciona 2. Poniewaz kat obrotu wrzeciona wynosi 220° do 230°, a kolki 4 i 5 sa rozmieszczone co 180°, musza sie one obracac w róznych plaszczyznach; ko¬ leczek 4 wystaje wiec z plytki 3 w góre, a ko¬ leczek 5 — w dól.Styk ruchomy 6 jest zmontowany na oddziel¬ nej plytce 8, przykreconej do plyty mechaniz¬ mu, lecz odizolowany elektrycznie przez pod¬ kladke fibrowa i dwie tulejki 9. Jedno ramietego styku zaopatrzone jest w kolek izolacyjny 10, a drugie ramie stanowia widelki 11, w ra¬ miona i^tóryeh wc^hodzi^zakonczenie plaskiej spr^zynii 12, utnocowanej na plycie mechaniz¬ mu 1 i stanowiacej kontaktowy element zwie¬ rajacy obwód elektryczny.Miedzy widelkami 11 i zakonczeniem plaskiej sprezynki 12 tworza sie po obu jej stronach szczeliny 13. Wielkosc tych szczelin warunkuje moment zwarcia styków po przejsciu polozenia zerowego przez wrzeciono 2, co ma znaczenie dla jego wspólpracy z elektromagnesem.W czasie pracy mechanizmu obracajace sie wrzeciono 2 uderza koleczkiem 5 w izolacyjny kolek 10 styku ruchomego i obraca go o pewien kat, co powoduje zetkniecie sie widelek 11 z pla¬ ska sprezynka 12 i wlaczenie pradu elektrycz¬ nego wzbudzajacego elektromagnes. Poniewaz wlaczanie to nastepuje przy obu kierunkach obrotu wahajacego sie wrzeciona, mechanizm posiada naped symetryczny. Po kazdorazowym odchyleniu styk ruchomy 6 wraca do polozenia poczatkowego, dzieki sprezynce spiralnej 7 urno1 cowanej do jego piastki.Uruchomienie mechanizmu bedacego w spo¬ czynku wykonywa sie przez reczne wlaczenie pradu wzbudzajacego elektromagnes.Fig. 2 przedstawia w schematycznym przekro¬ ju fragment zegara, umozliwiajacego jego roz¬ ruch dzieki sprezynce 18 i stykajacej sie nia tulejce z kolnierzykiem 17, umocowanej na po¬ kretle wskazówek 15. Tulejka 17 i blaszka 18 sa pod napieciem róznych biegunów zródla pra¬ du i stykaja sie przy przesunieciu pokretla w kierunku strzalki. Caly schemat elektryczny zegara przedstawiono na fig. 3. PL