PL44152B1 - - Google Patents

Description

Znane sa maszyny z wirujacym tlokiem, które pomiedzy wirnikiem a nieruchoma lub wirujaca bryla otaczajaca tworza komory ro¬ bocze o zmieniajacych sie objetosciach, przy czym • wirnik mocnymi, przewaznie równole¬ glymi do osi maszyny krawedziami przylega¬ jacymi, za posrednictwem odpowiednio uksztal¬ towanych elementów uszczelniajacych, slizga sie. zawsze wzdluz bocznej powierzchni, a umieszczonymi na jego stronie czolowej ele¬ mentami uszczelniajacymi — wzdluz scianek bocznych otaczajacej go bryly.Tego rodzaju maszyny stosuje sie na przy¬ klad jako silniki spalinowe lub sprezarki, w których na skutek spotykanych wysokich cisnien i wysokich temperatur czynników ga¬ zowych niezbedne jest szczelne ograniczenie zmieniajacych objetosc komór. W tym eeltt co najmniej na jednej powierzchni czolowej wirnika musza byc przewidziane cienkie, Spre¬ zyscie podatne elementy uszczelniajace* które moga przesuwac sie w kierunku osiowym,, pod¬ czas gdy na jego krawedziach wierzcholko¬ wych musza byc przewidziane cienkie, spre¬ zyscie podatne listwy uszczelniajace, które mo¬ ga przesuwac sie w kierunku promieniowym.Obydwa lezace we wzajemnie prostopadlych plaszczyznach uszczelnienia musza byc nastep^ nie znów wzajemnie polaczone w sposób ga«- zoszczelny, przy czym wyjatkowa trudnosc po¬ wstaje dlatego, ze obydwie uszczelki musza miec moznosc przesuwania sie w róznych kie¬ runkach, w celu wypelniania- swego zadania uszczelniania.Wedlug wynalazku zagadnienie to zostalo w ten sposób rozwiazane, ze listwy uszczel¬ niajace, umieszczone w równoleglych do osi maszyny rowkach, na krawedziach wierzchol¬ kowych wirnika, moga zmieniac swa dlugosc, to znaczy skladaja sie co najmniej z dwóch czesci i obydwiema swymi powierzchniami czolowymi, przy umozliwiajacym uszczelnienie przyleganiu, dotykaja scianek bocznych bryly otaczajacej i ze w wierzcholkach bryly wir¬ nika, w poblizu jego krawedzi wierzcholko¬ wych, umieszczone sa z pasowaniem rucho¬ mym, mniej wiecej w kierunku osiowym, ele^ menty laczace o prostym ksztalcie geometrycz¬ nym, które lacza sie na styk lub na nakladke z elementami uszczelniajacymi na powierzch¬ niach czolowych oraz z równoleglymi do osi wirnika listwami uszczelniajacymi.Dla elementów laczacych przewidziano przy tym ksztalty, które umozliwiaja przesuniecie granicy uszczelniania az do zewnetrznego za¬ rysu wirnika, na skutek czego stalo sie mozli¬ we znaczne zmniejszenie docisku przez gazy, umieszczonego na powierzchni czolowej uszczel¬ nienia, na przyklad usczelniajacej na brzegach plyty.Dalsza korzysc bliskiego krawedzi wierzchol¬ kowej polozenia elementów laczacych polega na tym, ze przewidziane w sciankach czolo¬ wych bryly otaczajacej przewody do przeply¬ wu gazów moga byc przesuniete prawie do scianek wewnetrznych bryly otaczajacej, bez obawy wpadania elementów laczacych do ste¬ rujacych cyklem pracy maszyny otworów.Jezeli na uszczelnienia na sciankach czolo- wych lub na polaczenie ich" z bryla wirnika uzyte zostana tasmy metalowe, to przy odpo¬ wiednim uksztaltowaniu elementów laczacych tasmy te w poblizu wierzcholków wirnika mo¬ ga stykac sie prostopadle z powierzchnia ele¬ mentów laczacych lub moga byc stycznie na nie nakladane. Wynikaja z tego bardzo ko¬ rzystne okolicznosci, jezeli element laczacy ma w przekroju poprzecznym taki ksztalt podsta¬ wowy,' ze jego powierzchnie zewnetrzne prze¬ biegaja mniej wiecej do nich prostopadle. Cal¬ kowity przekrój poprzeczny moze wówczas miec na przyklad ksztalt foremnego piecio¬ kata.Inna zgodna z wynalazkiem mozliwosc po¬ lega na tym, ze element laczacy jest uksztalto¬ wany jako trójramienna gwiazda. Jedno z jej ramion przebiega w kierunku krawedzi wierz¬ cholkowej wirnika, natomiast pozostale ramiona przebiegaja w kierunku tasm metalowych lub mniej wiecej równolegle do scian wystepu wierzcholkowego. Polaczenie trójramiennej gwiazdy uszczelniajacej, jako elementu lacza¬ cego z sasiednimi elementami uszczelniajacymi, w celu polepszenia dzialania uszczelniajacego, moze byc uksztaltowane jako zamek schodko¬ wy w jednej lub kilku plaszczyznach. Przy tym rozwiazaniu kostrukcyjnym wskazane jest, aby równolegla do osi silnika listwa uszczel¬ niajaca zostala przylaczona poprzez polaczenie rowkowe z ramieniem gwiazdy uszczelnia¬ jacej, skierowanym w strone krawedzi wierz¬ cholkowej. Zamiast trójramiennej gwiazdy mozna stosowac elementy laczace, które maja równiez ksztalt listwy i z którymi równolegle do osi silnika listwy uszczelniajace zostaja laczone za pomoca rowka. Do tych uksztalto¬ wanych w postaci listwy elementów uszczelnia¬ jacych, które dlozone sa w kierunku promie¬ niowym i które musza byc dzielone, aby mo¬ gly przylegac do obydwóch scianek bocznych bryly otaczajacej, dotykaja mozliwie pod ka¬ tem rozwartym tasmy metalowe elementów uszczelniajacych, na powierzchniach czolowych wirnika.Wskazane jest, aby dotykajace elementów laczacych lub w elementy te wchodzace tasmy metalowe byly rozszerzone na swych przyle¬ gajacych powierzchniach koncowych, a to w celu zmniejszenia obciazenia jednostkowego na skutek sil odsrodkowych.Równolegle do osi maszyny listwy uszczel¬ niajace, umieszczone w rowkach na krawe¬ dziach wierzcholkowych wirnika, musza byc skladane z kilku czesci, aby mogly zmieniac swa dlugosc, a to w tym celu, by ich, obydwie powierzchnie czolowe dotykaly do bocznych scianek bryly otaczajacej i to w sposób da¬ jacy zawsze szczelne przyleganie. Podzial listw uszczelniajacych moze byc dokonywany w róz¬ ny sposób. Na przyklad moga byc one dzie¬ lone w plaszczyznie przechodzacej przez kra¬ wedz wierzcholkowa. Równiez mozliwy jest podzial przebiegajacy ukosnie do krawedzi wierzcholkowej. Ponadto na jednym lub oby¬ dwóch koncacJi listew uszczelniajacych oddzie¬ lane zostaja trójscienne kawalki, przy czym szczelina pocUialu przebiega ukosnie w kie¬ runku zewnetrznej krawedzi. W tym przykla¬ dzie wykonania, za pomoca elementu wypel¬ niajacego, Mory zostaje wpasowany w rowki na obydwóch czesciach listwy, mozna dodatko¬ wo uzyskac lepsze uszczelnienie w rogach.Do zakresu wynalazku nalezy ponadto umieszczanie równoleglych do osi maszyny li- - 2 -stew uszczelniajacych w rowku elementu la¬ czacego poprzez ulozone na ich wewnetrznej stronie listwy przykrywajace, które wraz z li¬ stwa uszczelniajaca moga stanowic jedna ca¬ losc i najkorzystniej jest, gdy maja taka sama jak ona szerokosc. Zadaniem listw przykrywa¬ jacych jest przeslanianie szczelin, powstaja-' cych na skutek wzglednego wzajemnego prze¬ suwania sie wzdluznego obydwóch czesci listwy uszczelniajacej.W opisanego rodzaju ukladach uszczelnilajacyeh okazalo sie konieczne zastosowanie takiej kon¬ strukcji zabieraka, pomiedzy wirnikiem a umieszczonym na jego powierzchni czolowej uszczelnieniem, na przyklad uszczelniajaca na brzegach plytka aby elementy samego uszczel¬ nienia nie byly obciazane momentem tarcia o scianke boczna. Wedlug wynalazku zabiera¬ nie to powinno odbywac sie za pomoca pola¬ czenia klowego, przy czym powierzchnie sty¬ kania sie, w miare moznosci powinny. lezec w plaszczyznach, przechodzacych przez os wir¬ nika. Mozna zastosowac jeden lub kilka zaze¬ biajacych sie wzajemnie wystepów, jak rów¬ niez zazebianie sie o osiowych lub promienio¬ wych wystepach. W kazdym przypadku luz po¬ miedzy elementem zabierajacym uszczelnienia na powierzchni czolowej wirnika i samym wirnikiem musi byc mniejszy niz luz pomie¬ dzy uszczelnieniem na powierzchni czolowej i elementem laczacym ukladu uszczelniajacego,- a to dlatego, aby z cala pewnoscia wykluczyc zakleszczanie elementu laczacego.Docisk uszczelnien bocznych do szlifowanej scianki czolowej bryly otaczajacej odbywa sie za pomoca cisnienia gazów w komorze robo¬ czej. Cisnienie gazów dziala przy tym na po¬ wierzchnie brzegowa pomiedzy zarysem ze¬ wnetrznym powierzchni uszczelniajacej i ze¬ wnetrzna scianka tasmy metalowej, osadzonej w bryle wirnika. Na szlifowanej powierzchni powstaje nacisk dzialajacy w przeciwnym kie¬ runku, który dziala odciazaj aco i zaleznie od dokladnosci przylegania i w zaleznosci od sta¬ nu smarowania powierzchni slizgowych przy¬ biera rózne wartosci. Male powierzchnie sliz¬ gowe, w stosunku do powierzchni na które dziala cisnienie, powoduja niezawodne uszczel¬ nienie, ale daja jednoczesnie duze naciski jed¬ nostkowe i tym samym obawe przedwczesnego zuzywania sie., Okazalo sie korzystne wybie¬ ranie stosunku powierzchni sJizowej do po¬ wierzchni na która dziala cisnienie gazów w granicach od 2 do 1, aby polaczyc nieza¬ wodne uszczelnienie z malym zuzywaniem Zamiast uszczelniajacej na brzegach plyty, do uszczelnienia na powierzchniach czolowych mozna stosowac pojedyncze tasmy, które na czolowych powierzchniach bryly wirnika prze¬ biegaja od wierzcholka do wierzcholka po linii prostej lub linii krzywej, sa osadzone w row¬ kach i ewentualnie w taki sam sposób, jak uszczelniajace na brzegach plyty, polaczone sa z bryla wirnika poprzez tasmy metalowe. Ta¬ smy te moga miec przekrój katowy lub teowy.W przeciwienstwie do uszczelniajacych na brzegach plyt, tasmy te w swych rowkach w bryle wirnika moga zmieniac scianke, do której przylegaja, gdyz normalnie nacisk ga¬ zów i sila odsrodkowa dzialaja w przeciwnych kierunkach. W celu zapewnienia.1 w kazdym przypadku przylegania czolowego tasm uszczel¬ niajacych do szlifowanej scianki, nalezy wy¬ bierac ich wykonanie o katowym lub teowym profilu. Tasmy uszczelniajace na powierzchniach czolowych wskazane jest stycznie doprowadzac do elementów laczacych, umieszczonych w wy¬ stepach wierzcholkowych wirnika.Dalsze szczególy i cechy charakterystyczne wynalazku wynikaja 2 dalszego opisu, jaki teraz zostanie podany na podstawie rysunków, przedstawiajacych przyklady wykonania wy¬ nalazku w maszynie z wirujacym tlokiem, która sklada sie z wirujacej bryly zewnetrznej w ksztalcie dwulukowej epitrochoddy li we¬ wnetrznego wirnika w ksztalcie wewnetrznej krzywej obwiedniej bryly zewnetrznej, przy czym wirnik wewnetrzny trzema równoleglymi do osi krawedziami wierzcholkowymi styka sie zawsze z wewnetrzna powierzchnia otaczajaca zewnetrznego wirnika, a do uszczelniania wgle- dem bocznych snianek wirnika zewnetrznego przewidziane sa odpowiednlie elementy uszczel¬ niajace.Na rysunkach fijf. 1 przedstawia wierzcholek wirnika wewnetrznego i wirnik zewnetrzny w przekroju plaszczyzna, oznaczona linia 1—I na fig. 3, fig. 2 — widok wirnika wewnetrz¬ nego w kierunku strzalek II na fig. 1, fig. 3 — widok z góry wirnika wewnetrznego w kierun¬ ku jego krawedzi wierzcholkowej, fig. 4 — miej¬ scowy przekrój wirnika wewnetrznego plasz¬ czyzna, oznaczona linia IV—IV na fig. 2, fig. 5 — aksonometryczriy rzut wirnika wewnetrz¬ nego, fig. 6 — przekrój plaszczyzna, oznaczona linia VI—VI na fig. 8 wewnetrznego i ze¬ wnetrznego wirnika z inaczej uksztaltowana, równolegla do osi silnika listwa uszczelniajaca, - 3fig. 7 — widok wirnika wewnetrznego w kie¬ runku strzalek VII—VII na fig. 6, fig. 8 — wi¬ dok , z £óry wirnika wewnetrznego w kierunku jego.. krawedzi wierzcholkowej, fig. 9 — rzut aksonometryczny jednego wierzcholka wirnika wewnetrznego z inaczej uksztaltowanymi ele¬ mentami uszczelniajacymi, fig. 10 - widok od - czola bryly trójwierzcholkowego wirnika, fig. .11, 12, 13, 14 przedstawiaja rózne mozliwosci uksztaltowania elementów laczacych i pola- czenia ich z równoleglymi do osi silnika listwa¬ mi uszczelniajacymi, fig. 15 przedstawia miej¬ scowy przekrój plaszczyzna oznaczona linia A—A na fig. 14, fig. 16 — miejscowy przekrój plaszczyzna oznaczona linia B—B na fig. 14, figf 17 — rzut aksonometryczny przykladu wykonania pokazanego na fig. 14, 15, 16, fig. 18 - i 19 przedstawiaja powierzchnie slizgowe i po¬ dlegajace cisnieniu gazów powierzchnie na uszczelniajacej na brzegach plycie, fig. 20 i 21 — przyklady wykonania umieszczanych na czolowej powierzchni wtiimika tasm uszczelnia¬ jacych o profilu katowym, fig. 22 — przyklad wykonania uimdeszczonej na czolowej powierzch¬ ni wtarfika tasmy uszczelniajacej o profilu teo- - wyim, Jlig. 23 — przyklad wykonania umiesz¬ czonej na czolowej powierzchni wirnika tasmy jjszcaeliiiajacej w postaci listwy, fig. 24 — widok wierzcholka wirnika z umieszczona na powtierzchcni czolowej tasma o profilu katowym, fig; 25 — miejscowy przekrój plaszczyzna, ozna- -caona linia G—C na fig. 24, fig. 26 — miejscowy przekrój plaszczyzna, oznaczona linia D—D na fig. 24, fig. 27 —przekrój plaszczyzna, oznaczo- • nalmia Er-E na fig. 28, maszyn z wirujacym -tletoiem, Mora wykonana jest jako silnik spali¬ nowy i "zaopatrzona w uklad uszczelniajacy wsd&ug wynalazku^ a fig. 28 — jej przekirój wadluzny plaszczyzna, oznaczona linia F—F na fig. 27.Na wszystkich rysunkach liczba 19 oznaczono nieruchoma lub wirujaca bryle otaczajaca, Tctsra sklada sie z oslony 20 i scianek bocznych 21, 22. W bryle 19 jest obrotowo osadzony wir- 'nik wewnetrzny I, który na swych równo¬ leglych do osi krawedziach wierzcholkowych wyposazony fest w rowki wzdluzne 2 do osa¬ dzenia listew uszczelniajacych, które w kie¬ runku promieniowym moga przesuwac sie ku wewnetrznej powierzchni oslony 20.Na fig. 1—3 szczelina oddzielajaca czesci 3i4 listwy uszczelniajacej przebiega ukosnie i oby¬ dwie te czesci moga wzajemnie sie przesuwac, a twymi powierzchniami czolowymi spoczy¬ waja na scianach bocznych 21, 22 bryly ota¬ czajacej 19. Przy rozsuwaniu sie obydwóch czesci 3 i 4 listwy uszczelniajacej, w miej¬ scach 5 i 6 powstaja szczeliny, które zastaja zamykane za pomoca lezacych pod nimi li¬ stew przykrywajacych 7, 8. Listwy przykrywa¬ jace maja te sama szerokosc co obydwie czesci 3 i 4 listwy uszczelniajacej i sa prowadzone w elementach laczacych 9 i 10, wyposazonych w odpowiednie rowki. Elementy laczace 9 i 10 maja postac walca kolowego, sa osadzone z pa¬ sowaniem ruchowym w otworze 11 wirnika 1 i na przyklad pod dzialaniem nacisku gazów i (lub) napiecia sprezyny sa wyciskane na ze¬ wnatrz poprzez uszczelniajace na brzegach ply¬ ty 12 i 13 w kierunku tarcz bocznych 21, 22 bryly otaczajacej 19. Na kazdej stronie wirni¬ ka 1 jest umieszczona uszczelniajaca na brze¬ gach plyta 12 lub 13, przy czym plyty te, na przyklad za pomoca nacisku gazów, zostaja dociskane do scianek bocznych 21, 22 bryly otaczajacej 19 i daja uszczelnienie na czolo¬ wych powierzchniach wirnika wewnetrznego.Uszczelniajace na brzegach plyty 12, 13 sa gazoszczelnie powiazane z wirnikiem 1 poprzez tasmy uszczelniajace 14, 15, 16, 17, które za¬ równo na wirniku wewnetrznym 1, jak i na uszczelniajacych na brzegach plytach 12, 13, sa osadzone w rowkach. Polaczenie tasmy uszczel¬ niajacej 14 z elementem laczacym 9 jest szcze¬ gólowo pokazane na fig. 4. W tym przykladzie wykonania element laczacy 9 ma wybranie 18, w które wchodzi koniec tasmy uszczelniaja¬ cej 14.Fig. 5 przedstawia w rzucie aksonometrycz- nym pokazany na fig. 1—4 przyklad wykona¬ nia, przy czym bryla otaczajaca 19 zostala usunieta.W przykladzie wykonania wedlug fig. 6, 7 i 8, zamiast ukosnie dzielonej, równoleglej do osi maszyny listwy uszczelniajacej, przewidziano listwe uszczelniajaca, która jest dzielona wkie^ runku promieniowym, wzdluz linii przecho¬ dzacej przez wierzcholek daszka. Obydwie cze¬ sci listwy uszczelniajacej zostaly oznaczone liczbami 3' i 4*. Listwy przykrywajace V i 8', przewidziane do uszczelniania szczelin 5' i 6', powstajacych przy wzajemnym przesuwaniu czesci 3' i 4' listwy uszczelniajacej, w tym przykladzie wykonania stanowia jedna calosc z odpowiednimi czesciami listwy uszczelnia¬ jacej. Poza tym caly uklad jest taki sam, jak pokazany na fig. 1—4.Fig, 9 przedstawia w rzucie aksonometrycz-nym przyklad wykonania wedlug lig. 6—8, przy czym bryla otaczajaca zostala< usunieta.Na fig. 10 jest pokazany calkowity rzut czo¬ lowy wirnika 1, przy czym na kazdej krawedzi wierzcholkowej umieszczone sa równolegle do osi listwy uszczelniajace 48. Umieszczona na czolowej powierzchni uszczelniajaca na brze¬ gach plyta 12 przylega do sciany bocznej 21 bryly otaczajacej 19 powierzchnia 23. Szczegól wirnika, zawarty w kole 24, jest przedstawiony na nastepnych rysunkach.Na fig. 11, w odpowiednim rowku 2 na wierz¬ cholku wirnika 1 spoczywa listwa uszczelnia¬ jaca 48. Listwa ta, podobnie jak w, poprzed¬ nich przykladach wykonania, dotyka grzbie¬ tem swego daszka wewnetrznej powierzchni oslony 20 bryly otaczajacej 19. Ponizej listwy uszczelniajacej 48 jest umieszczony w wirni¬ ku 1 element laczacy 25, do którego przyla¬ czone sa stycznie metalowe tasmy uszczelnia¬ jace 14, 15, sluzace do uszczelniania czolowych powierzchni wirnika. W celu zapobiezenia za¬ kleszczania listwy uszczelniajacej 48 przez me¬ talowe tasmy uszczelniajace 14, 15, musza byc one w ten sposób zabezpieczone w przewidzia¬ nych w bryle wirnika 1 iw uszczelniajacej na brzegach plycie 12 rowkach, aby nie mogly siegnac az do listwy uszczelniajacej 48 i aby na wylocie rowków pozostawala pewna wolna przestrzen 26.W przykladzie wykonania wedlug fig. 12, ja¬ ko element laczacy zostal przewidziany w wir¬ niku 1 sworzen 27 o pieciokatnym przekroju, w którym zostala osadzona listwa uszczelnia¬ jaca 48. W tym celu sworzen 27 wyposazony jest w rowek 28, który odpowiada rowkowi 2 w bryle wirnika 1. Polaczenie metalowej tasmy uszczelniajacej 14 ze sworzniem 27 jest poka¬ zane jako stykowe, pod mniej wiecej prostym katem, natomiast metalowa tasma uszczelnia¬ jaca 15 jest przedstawiona jako wlozona w od¬ powiedni rowek 18 sworznia 27.Fig. 13 pokazuje element laczacy w postaci trójramiennej gwiazdy 29. W celu polaczenia listwy uszczelniajacej 48 z ramieniem 30 gwia¬ zdy 29, listwa ta wyposazona jest w odpowiedni rowek 31. W miejscach 32 sa przedstawione schodkowe zamki nakladkowe do polaczenia metalowych tasm uszczelniajacych 14, 15 z ra¬ mionami 33, 34 gwiazdzistego elementu lacza¬ cego 29.Pokazane na fig. 14 polaczenie równoleglej do osi maszyny listwy uszczelniajacej 48 z me¬ talowymi tasmami uszczelniajacymi 14, 15 od¬ bywa sie za posrednictwem elementu laczacego sw postaci listwy 35, która w sposób umozli¬ wiajacy osiowe przesuniecia osadzona jest w rowiku 36 bryly wtfcsiika L Z listwa 35 sty¬ kaja sie metalowe tasmy uszczelniajace 14, 15.W celu polaczenia z listwa uszczelniajaca 48, listwa ta jest wyposazona w odpowiedni ro¬ wek 37. W celu przenoszenia dzialajacego na uszczelniajaca po brzegach plyte 12 momentu tarcia na wirnik 1, przewidziane sa! polaczenia w postaci wystepów 38, których powierzchnie zabierajace 39 i 40 leza /w plaszczyznach, prze¬ biegajacych "mniej wiecej przez os wirowania wirnika.Jak wynika z pokazanego na fig. 15 prze¬ kroju A—A, metalowa tasma uszczelniajaca 15 ma rozszerzony koniec 41, który przylega do elementu laczacego 35 w ksztalcie listwy i sie¬ ga az do zewnetrznej sciany uszczelniajacej na brzegach plyty 12. Za pomoca tego rozszerze¬ nia uzyskuje sie zmniejszenie powierzchnio¬ wego nacisku jednostkowego tasmy 15 na ele¬ ment laczacy 35, ponadto zostaje przykryta szczelina 42, która jest przewidziana do prze¬ suniecia elementu laczacego 35 przez uszczel¬ niajaca na brzegach plyte 12. Uksztaltowany w postaci listwy element laczacy 35 jest po¬ dzielony w miejscu 43 i w ten sposób jego powierzchnia czolowa 44 moze przylegac do scianki bocznej bryly otaczajacej. Obydwie czy¬ sci uksztaltowanego w postaci Hstwy elementu laczacego 35, jak to wynika z fig. 16, sa wza¬ jemnie polaczone za pomoca plytki zamkowej 45, ulozonej w w odpowiednich rowkach 46 i w ten sposób uzyskane zostanie zamkniecie doplywu sprezonych gazów do dna 47 rowka 3(L Listwa uszczelniajaca 48 jest przy zewnetrz- niej krawedzi 49 ukosnie podzielona i w ten sposób powstaje trójkatna czesc 50. Od strony szczeliny oddzielajacej, czesci 48 i 50 maja wykonane rowki, w które wpasowany jest zwrócony w kierunku zewnetrznej krawedzi 49 element wypelniajacy 51.Na fig. 17 jest przedstawiony w rzucie akso- nometrycznym przyklad wykonania wedlug fig. 14-16.Na fig. 18 i 19 oznaczono litera F powierz¬ chnie przylegania uszczelniajacej na * brzegach plyty 12 do scianki bocznej 21 bryly otacza¬ jacej 19. Litera P oznacza obszar narazonej na dzialanie cisnienia strefy brzegowej pomiedzy zarysem zewnetrznym uszczelniajacej na*"brze¬ gach plyty 12 i scianka metalowych? tasm uszczelniajacych 14, jakie osadzone* "sa w uszczelniajacej na brzegach plycie ^./'Stosu¬ nek powierzchni F do powierzchni- P w tympr«£3Adzd« wykonainNa wynosi okolo 2:1. Fig. 19 Wfrtmi* saiweowy przekrój plaszczyzna ozna- c*ma lta&a 5^£ «a lig. 18.Zamiast zastosowanej w poprzednich przy¬ kladach wykonania uszczelniajacej na brze¬ gach pjyty. uszczelniania na powierzchniach * czolowych wirnika X wzgledem scianek bocz¬ nych bryly otaczajacej na fig 20 i 21 przewi¬ dziano katowe tasmy uszczelniajace S2 lub 5S, które okadzone sa z moznoscia osiowego prze¬ suwania sie w opowiednich rowkach 54 lub 55 bryly wirnika 1. Tasma uszczelniajaca 52 lub 53 przebiega od wierzcholka do wierzcholka wir- fcifca £Q W? prostej lub po luku. Przenoszenie mo»entu tarcia w ukladzie wedlug fig. 20 od¬ bywa sia za pomoca uzebienia 56 na obwodzie tasmy wzczolniajacei 52, a w ukladzie wedlug fj& 2X — za pomoca uzebienia 57 na stronie c»pto»e4 taimy uszczelniajacej 53, przy czym ta uz4bi*n& w^óldziaja z zebatka 5?a, która osadzona jest w rowku 55.Przykladam wykonania z tasma uszczelnia- j*e% &* o prbfttu teowym jest uklad pokazany ** g£ 23L Tasma uszczelniajaca 52 jest znów jwl'Uf ramieniem osadzona z moznoscia osio- HtgOr UMWfUwania sie w rowku 59 bryly wir¬ nik* i i% j*st zabde?ana za pomoca uzebienia •a w^aoanego na j*j obwodzie.W przjjJeWbsit. w^oiwu&la wedlug fig. 23 i*yk*% tasma ussessctoiajaca SI o przekroju j*<*tak*tayfn jct* umiaazczona w rowku 62 fcfrfer wtatika 1. Z* pwoea tas»y metalowej j|Jk uzyskana zostalo, gazoszczelna polaczenie bryly wnika L i taiiny uszczelniajacej U.Na ftg. 20—23 w miejscu Q cisnienie gazów moz# dostawac sie pomiedzy bryle wirnika 1 i ssiamke boczna 21 bryly otaczajacej i w ten sposób elementy uszczelniajace o przedstawio¬ nym tu ksztalcie zostaja dociskane do scianek bocznych 21 bryly otaczajacej.Polaczenie katowej tasmy uszczelniajacej 52 wedlug fig. 20 z eles&entem laczacym 64 w po¬ staw wale* kolowego jesi pokazane na fig. 24.Mozna rozróznic tu uzebienie 56, które wspól- &m®m z uzebieaieia 5$a bryly wirnika 1 i powoduje zabieranie tasmy uszczelniajacej 52.Elemep* laczacy 6,4 zaopatrzony j«st w styczne naciecia 65 do osadzenia tasm uszczelniaj a- eyefe 52. Na fig. 25 przedstawione jest w prze¬ kroju plaszczyzna,, oznaczona linia C—C na Hg. 2#, przyleg&ni* katowej tasmy uszczelnia- ja a&tefty, a # sciany bocznej 21 bryly otaczaja¬ cej z dlugiej, sicony. Przekrój plaszczyzna, oznaczona linia D—D na fig. 24, pokazany jest na fig. 26.O ile chodzi o rozwazania dotyczace uszczel¬ niajacej na brzegach plyty, odnosnie zaleznosci pomiedzy powierzchnia przylegania uszczelnia¬ jacej na brzegach plyty do scianki bocznej bryly otaczajacej, a powierzchnia podlegajaca dzialaniu cisnienia gazów, jak to bylo pokaza¬ ne na fig. 18 i 19, to wazne sa one w calej rozciaglosci dla bocznych uszczelnien w po¬ staci listew, przedstawionych na fig. 20—22.Na fig. 27 i 28 jest pokazana w wzdluznym i poprzecznym przekroju cala masa z wiruja¬ cym tlokiem, wyposazona w zgodny z wyna¬ lazkiem uklad uszczelniajacy. Maszyna ta zo¬ stala wykonana jako silnik spalinowy i sklada sie z nieruchomego kadluba H z osadzonym obrotowo wewnatrz niego wirnikiem zewnetrz¬ nym OR, który jest wydrazony i który ma skierowana w kierunku osiowym scianke 20 o zarysie dwulukowej epitrochoidy. Ten zew¬ netrzny wirnik jest osadzony w lozysku BO i moze obracac sie dokola osi M±.. Wirnik wewnetrzny 1 jest wyposazony w trzy wierz¬ cholkowe wystepy, które w czasie pracy silni¬ ka zawsze slizgaja sie po wewnetrznej po¬ wierzchni scianki 20. Wirnik wewnetrzny 1 jest osadzony w lozyskach BI i obraca sie do¬ kola osi M2, która jest polozona równolegle ale mimosrodowo, wzgledem osi Mt wirnika zewnetrznego. Przekladnia zebata G wiaze oby¬ dwa wirniki w ten sposób, ze wiruja one przy stalym stosuinikJu liczb obrotów 3:2 w tym sa¬ mym, pokazanym strzalkami na fig. 27 kie¬ runku. Lezace naprzeciw siebie powierzchnie wirnika wewnetrznego i wirnika zewnetrznego, w czasie pracy silnika ograniczaja pewna licz¬ be komór roboczych o zmieniajacych sie ob- jetosciach, które musza byc wzajemnie uszczel¬ nione. W pokazanym przykladzie wykonania wirnik wewnetrzny jest wyposazony w prze¬ wód wlotowy IP, przez który paliwo zostaje odprowadzane do komór roboczych. Wewnetrz¬ ne powierzchnie lezacych naprzeciw siebie scianek bocznych 21, 22 wirnika zewnetrznego sa zaopatrzone w przewody przeplywowe TCr przez które material pedny zostaje doprowa¬ dzony do komór roboczych zgodnie z cyklem roboczym, wyznaczonym przez okresowy ruch wirnika wewnetrznego. Gazy spalinowe moga byc usuwane przez przewód wydechowy OP.Na przebiegajacej w kierunku osiowym po¬ wierzchni wirnika wewnetrznego, pomiedzy wy¬ stepami wierzcholkowymi, sa przewidziane wy- .—£ -brania CO, w których umieszczone sa swiece zaplonowe SP.W tym przykladzie wykonania dazdy wystep wierzcholkowy wewnetrznego wirnika jest wy¬ posazony w uszczelnienie krawedziowe EM, a na kazdej powierzchni bocznej wirnika we¬ wnetrznego sa przewidziane uszczelnienia bocz¬ ne FM. Jednakze nie jest bezwzglednie ko¬ nieczne, aby specjalne uszczelnienia boczne FM musialy byc umieszczane po kazdej stro¬ nie wirnika 1, lecz na skutek moznosci osio¬ wego przesuwania sie uszczelnien bocznych, jedno z tych uszczelnien wystarcza na jednej tylko stronie wirnika.Przyklad wykonania wedlug fig. 27 i 28 nie powinien byc interpretowany w sensie ograniczajacym wynalazek. Mozliwe jest na przyklad, aby zewnetrzny wirnik maszyny byl nieruchomy. Podobnie wspóldzialajace po¬ wierzchnie wirnika zewnetrznego i wirnika wewnetrznego moga miec inny zarys, niz ten jaki zostal pokazany, oraz równiez nie jest konieczne, aby jeden z wirników mial ksztalt trochoidalny. Wreszcie wynalazek moze byc stosowany nie tylko do silników spalinowych, jak to bylo podane wyzej, gdyz uklad uszczel¬ niajacy wedlug wynalazku nadaje sie do sto¬ sowania w kazdej maszynie z wirujacym tlo¬ kiem, w której tworzone sa komory robocze o zmieniajacej sie objetosci i które musza byc wzajemnie uszczelniane. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Uklad uszczelniajacy dla maszyn z wiruja¬ cym tlokiem p wielowierzcholkowym wir¬ niku, który osadzony jest na wale i obiega mimosrodowo w bryle go otaczajacej, a przy tym swymi krawedziami wierzchol¬ kowymi slizga sie stale po wewnetrznych powierzchniach obwodu bryly otaczajacej, na skutek czego utworzona zostaje pewna liczba zmieniajacych objetosc komór robo¬ czych, odpowiadajaca liczbie krawedzi wierzcholkowych oraz ponadto wirnik na swych wystepach wierzcholkowych zaopa¬ trzony jest w przesuwajace sie promienio¬ wo listwy uszczelniajace, które swymi kon¬ cowymi powierzchniami przylegaja r z do¬ tykiem uszczelniajacym do sasiadujacych scian .bocznych bryly obejmujacej, znamien¬ ny tym, ze do uszczelnienia szczeliny po¬ miedzy powierzchnia czolowa wirnika (1) i sasiadujaca scianka boczna (21 lub 22) bryly obejmujacej (19), na jego powierzchni czolowej przewidziane sa, zasadniczo prze¬ biegajace promieniowo w kierunku krawe¬ dzi wierzcholkowych, zarówno osiowo jak i promieniowo przesuwajace sie elementy uszczelniajace (7, 8, 50), które swymi pro¬ mieniowymi zewnetrznymi czesciami przy¬ legaja do listew uszczelniajacych (3, 4, 48) i swymi promieniowymi koncami we¬ wnetrznymi zazebiaja sie z elementami la¬ czacymi (9, 10, 25, 27, 29, 35, 64), które z moznoscia osiowego przesuwania osadzo- * ne sa w wirniku (1) i do których przy¬ legaja na styk lub w nakladke rozciaga¬ jace sie pomiedzy sasiednimi elementami laczacymi, przesuwnie osiowo ulozone w wirniku (1) elementy uszczelniajace (14t 15 lub 16, 17, 52, 53, 58, 61). 2. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze poruszajace sie zarów¬ no osiowo jak i i promieniowo elementy uszczelniajace (V, 8') sa czescia listew uszczelniajacych (3*, 4'), umieszczonych w krawedziach wystepów wierzcholkowych wirnika (1). 3. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze listwy uszczelniajace (3% 4') podzielone sa w plaszczyznie prze¬ chodzacej przez krawedz wierzcholkowa wirnika (fig. 6—9). 4. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 2 zna¬ mienny tym, ze listwy uszczelniajace (3, 4) podzielone sa w plaszczyznie, która tworzy pewien kat z krawedzia wierzcholkowa wirnika (fig. 1-3). 5. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1 zna¬ mienny tym, ze przesuwne zarówno osio¬ wo jak i promieniowo elementy uszczel¬ niajace skladaja sie z trójkatnych kawal¬ ków (50), które odkrojone sa od jednego konca listew uszczelniajacych (48), przy czym szczelina oddzielajaca przebiega mniej wiecej przez zewnetrzny róg (49) listwy (fig. 16). 6. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz 5, zna¬ mienny tym, ze listwy uszczelniajace (48) i trójkatne kawalki (50) maja wykonane wzdluz szczeliny rowki i w rowki te jest wstawiony z pasowaniem ruchowym ele¬ ment wypelniajacy (51), skierowany ukos¬ nie w kierunku zewnetrznego rogu listwy. 7. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1 zna¬ mienny tym, ze elementy laczace (9, 10, 64) maja ksztalt walcowy. 8. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1, zna- -V-mienny tym, ze elementy laczace (27) maja ksztalt graniastoslupa, a ich zewnetrzne boki przebiegaja mniej wiecej równolegle do boków wystepu wierzcholkowego (fig. 12). 9. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1—8, znamienny tym, ze elementy wiazace (21^ w celu przylaczenia przesuwnych osiowo elementów uszczelniajacych (14, 15), wypo¬ sazone sa w powierzchnie ograniczajace, które ulozone sa mniej wiecej prostopadle do boków wystepów wierzcholkowych (fig. 12). 10. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze elementy laczace (29) ma¬ ja ksztalt trójramiennej gwiazdy, której jedno ramie (30) przebiega w kierunku kra¬ wedzi wystepów wierzcholkowych, a której pozostale ramiona (33, 34) — mniej wiecej równolegle do boków, wystepów wierz¬ cholkowych (fig. 13). 11. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze co najmniej jedno ra¬ mie gwiazdzistych elementów laczacych (29) jest schodkowo odsadzone i z laczacymi sie z nim czesciami uszczelniajacymi lub ele¬ mentami uszczelniajacymi tworzy polacze¬ nie na zakladke (fig. 13)'. 12. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze dla laczacych sie z elemen¬ tami laczacymi d osiowo przesuwnych cze¬ sci uszczelniajacych, które za pomoca cis^ mienia gazów sa dociskane do scianka bocz¬ nej bryly otaczajacej, przewidziany jest stosunek powierzchni slizgajacej sie do po¬ wierzchni bedacej pod dzialaniem cisnie¬ nia, wynoszacy w granicach od 2:1 do 1:1 (fig. 18, 19). 13. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1 zna¬ mienny tym, ze przesuwne osiowo czesci uszczelniajace (14, 15, 16, 17, 52, 53, 58, 61) uksztaltowane sa jako proste lub wygiete tasmy metalowe, które umieszczone sa w rowkach wirnika (1). 14. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 13, znamienny tym, ze paski uszczelniajace (52, 53, 58) maja przekrój katowy lub teo- wy (fig. 20—22^. 16. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 13 lub 14, znamienny tym, ze paskowe czesci uszczelniajace (14, 15 lub 52) sa stycznie doprowadzone do zewnetrznych boków ele¬ mentów laczacych (25 lub 64) (fig. 11, 24). 16. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 13—15, znamienny tym, ze paskowe czesci uszczel¬ niajace (14, 15, 16, 17, 52, 53, 58, 61) swy¬ mi koncami stykaja sie z sasiednimi ele¬ mentami laczacymi na przemian: raz na styk, a raz na zakladke (fig. 12). 17. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze w znany w istocie sposób pomiedzy przesuwnymi osiowo czesciami uszczelniajacymi (12, 13 lub 61) i wirnikiem (1) przewidziane sa umieszczone w row¬ kach cienkie tasmy metalowe (14, 15, 16, 17, lub 63), które dotykaja do elementów laczacych (9, 10 lub 64). 18. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 17, znamienny tym, ze tasmy metalowe (14, 15) sa rozszerzone na swych powierzchniach koncowych, przylegajacych do elementów laczacych (35). 19. Uklad uszczelniajacy wedlug zastrz. 1—18, znamienny tym, ze pomiedzy wirnikiem (1) a przesuwnymi osiowo czesciami uszczel¬ niajacymi, (12, 13, 52, 53, 58) przewidziane sa klowe polaczenia zabierajace (28, 39, 56, 57, 60), przy czym powierzchnie stykowe ulozone sa mniej wiecej w plaszczyznach przechodzacych przez os wirnika. NS.U Werke Aktiengesellschaft , Felix Wankel Zastepca: inz. Józef Felkner rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 44152 Ark. I FI 6.1 FIG 5 FI 6.2 FI6.4t Do opisu patentowego nr 44152 Ark.

2. FIG.O 6.Do opisu patentowego nr 44lSZ Ark. 3 r,-9. to T,'3 " r*. ts il AS U Tij. 12 Tl9. U 2? " *i 15tk opisu patentowego nr 44154 Ark. 4 *• 19 p p» 7M a \f/r T sil FIG 27 FI628 7 **f 2463. RSW „Prasa", Kielce BIBLIOTEKA! Urcedu f* -?5nlowe§0 fitttf(!lft7fA:^lrtijLiltflj PL