PL44145B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy kolorymetrycznego urza¬ dzenia przeliczajacego do przeliczania z góry Oznaczonych wielkosci kolorymetrycznych, od¬ powiadajacych pewnemu ukladowi optycznemu; dane kolorymetryczne, zalezne od nich, sa funkcjami linearnymi wielkosci wyjsciowych. tfrz^dzenie wedlug wynalazku nadaje sie szczególnie do zastosowania W przyrzadzie kon¬ trolnymi filmu, za pomoca którego okreslane sa wielkosci zaczerniania dla filtrów, stosowa¬ nych przy oslabianiu okreslonych zakresów spektralnych zródla swiatla uzytego przy ko¬ piowaniu swietlnym, w celu otrzymania wlasci¬ wego zestawienia kolorów obrazu kopiowanego.Przyrzad koipiaijacy moze przy tym pracowac na zasadzie addytywnej, tj. takiej, ze swiatlo zródla zostaje rozlozone na trzy kolory zasad¬ nicze, po czym oslabienie kazdego koloru za¬ sadniczego uzyskuje sie osobno przez zastoso¬ wanie odpowiedniego filtru. Oslabione w ten sposób kolory zasadnicze zostaja nastepnie ze¬ stawione z powrotem i sluza do naswietlania n#. ofc^Slóhego kolorowego pozytywu filmo¬ wego. Przyrzad kopiujacy moze jednak byc równiez typu subtraktywnego, przy którym wzdluz drogi promieni ze zródla swiatla usta¬ wia sie filtry jeden za drugim dla róznych za¬ kresów spektralnych. W przypadku, gdy przy¬ rzad kontrolny filmu dostarcza jako wielkosci wyjsciowych wartosci zaczernienia dla urza¬ dzenia kopiujacego typu addytywnego, zas znajdujace sie w uzyciu urzadzenie kopiujace jest typu subtraktywnego, powstaje koniecz¬ nosc pewnego przeliczenia wielkosci wyjscio¬ wych.Powodem takiego przeliczenia jest fakt, ze filtry subtraktywne absorbuja nie tylko za¬ kresy spektralne im podporzadkowane, lecz ich absorpcja rozciaga sie mniej wiecej na caly zakres spektralny. Zaleznosci te beda nizej omówione bardziej szczególowo.Kolorymetryczne urzadzenie przeliczajace wedlug wynalazku moze byc zastosowane do okreslenia pewnej wielkosci kolorymetrycznej, która jjest funkcja linearna pewnej liczby war¬ tosci wyjsciowych, utworza przy z góry okres-lonych parametrach i wyróznia sie tym, ze zawiera sluzace do okreslenia wielkosci urza- dzenier^rai|R?aj4|\ zapatrzone w pewna licz¬ be srodków* nastawczyclir odpowiadajaca ilosci wielkosci wyjsciowych, do sterowania kazdego poszczególnego elementu nastawnego w zgod¬ nosci z jedna z wielkosci wyjsciowych, przy czym element ten zostaje odpowiednio okreslo¬ ny w zaleznosci od parametru podporzadko¬ wanego wyzej wymienionej wielkosci wyjscio¬ wej, oraz jest zaopatrzone we wskaznik, uzalez¬ niony od poszczególnych elementów nastaw¬ nych, wskazujacy te wielkosc.Na rysunkach fig. 1—3 przedstawiaja krzy¬ we ilustrujace oddzialywanie róznych koloro¬ wych filtrów kompensujacych na reagowanie spektralne typowego filmu kolorowego pozy¬ tywnego, fig. 4 przedstawia zasadniczy sposób dzialania przyrzadu kontrolnego filmu, sluza¬ cego do odtwarzania procesu odwrotnego, przez który z przedlozonego negatywu kolorowego zostaje wykonany odpowiedni pozytyw, fig. 5 — schematycznie zródla swiatla do kopiowania wedlug zasady addytywnej, fig. 6 — schema¬ tycznie zródla swiatla do kopiowania wedlug zasady subtraktywnej, fig. 7 — uklad polaczen urzadzenia przeliczajacego wedlug wynalazku, a fig. 8 — schemat sterowania urzadzeniem przedstawionym na fig. 7 za pomoca urzadze¬ nia kontrolnego filmu.Fig. 1 przedstawia oddzialywanie filtru nie- biesko-zielonego, przeznaczonego do oslabienia czerwonego zakresu spektralnego, na reagowa¬ nie spektralne typowego filmu pozytywnego, np. filmu typu Eastman 5382. Oznaczone przez B, G i R krzywe przedstawiaja wzgledne rea¬ gowanie niebieskiej, zielonej lub czerwonej warstwy filmu na swiatlo biale. Krzywa Rc przedstawia reagowanie warstwy czulej na swiatlo czerwone w tym przypadku, gdy pa¬ dajace na nia swiatlo przeszlo przedtem przez filtr niebiesko-zielony o wspólczynniku zaczer¬ nienia równym 0,5, nip. filtr typu Kodak 50C.Wspólczynnik zaczernienia przedstawia pewna przyblizona wartosc srednia w zakresie spektral¬ nym odpowiadajacym kolorowi filtru, a wiec w tym przypadku w zakresie dlugosci fal swiatla czerwonego. Krzywe Bc i Gr przedsta¬ wiaja w podobny sposób reagowanie warstw niebieskiej i zielonej filmu na swiatlo biale, które przeszlo ten sam filtr. Krzywe Bc\ Gc leza pod krzywymi B i G. Z przebiegu tych krzywych widac, ze filtr niebiesko-zielony po¬ siada znaczna wartosc zaczernienia w zakre¬ sie spektralnym zielonym i niebieskim, a nie tylko wylacznie w zakresie swiatla czerwonego.Krzywe na fig. 2 i 3 przedstawiaja w podob¬ ny sposób oddzialywanie filtru purpurowego lub zóltego o wielkosci zaczernienia 0,5 na reagowanie tego samego filmu pozytywnego.Do oznaczenia kolorów zasadniczych — niebies¬ kiego, zielonego lub czerwonego przyjeto litery B, G i R oraz litery Y, C i M do oznaczenia uzupelniajacych je kolorów zóltego, niebiesko- zielonego oraz purpurowego. Z fig. 2 wynika, ze najwieksze oddzialywanie filtru purpurowe¬ go znajduje sie w zakresie spektralnym zie¬ lonym, gdzie wystepuje pewne obnizenie krzy¬ wej G ku krzywej G m. Jednak pewne ^iosc znaczne oslabienie wystepuje równiez w za¬ kresach krzywych B i R, jak to jest uwidocz¬ nione przy pomocy krzywych Bm i R m. Dla filtru zóltego odpowiednie zaleznosci uwidocz¬ nione sa na fig. 3.Z calosci krzywych na fig. 1, 2 i 3 wynika, ze najwieksza wartosc czulosci spektralnej, w zakresie kazdego koloru zasadniczego, lezy w zasadzie przy tej samej dlugosci fali, nie¬ zaleznie od rodzaju uzytego filtru, przez który odbywa sie naswietlanie. Te wartosci naj¬ wieksze leza w przyblizeniu przy dlugosciach fal 4.300, 5.500 i 6.9SH) AJ Pozi tym ogólny ksztalt krzywej czulosci dla danego zakresu jest zasadniczo ten sam tak, ze wystepuje tyl¬ ko róznica w skali. Mozna stad wnioskowac, ze krzywa reagowania filmu pozytywnego, na¬ swietlanego przez zespól iiltrów li tiimmwwtdh ustawionych jeden za drugim, jest w zateadzie zgodna z krzywa reagowania, któ£a otrzymuje sie przy naswietlaniu oddzielonymi promie¬ niami swietlnymi w róznych kolorach zasad¬ niczych, które to promienie kazdy z osobna zostaja oslabione w tym samym stopniu, który odpowiada sumie róznych wspólczynników tlu¬ mienia filtrów ustawionych jeden za drugim dla odpowiednich kolorów. Moze to byc wy¬ razone równiez w ten sposób, ze wartosc za¬ czernienia dla pewnego koloru zasadniczego pewnej danej kombinacji filtrów absorbuja^ cych odpowiada po prostu sumie wielkosci za¬ czernien poszczególnych filtrów dla koloru za¬ sadniczego.Fig. 4 przedstawia* zasadniczy uklad przy¬ rzadu kontrolnego filmu do wyznaczenia war¬ tosci zaczernien odpowiadajacych przyrzado¬ wi kopiujacemu typu addytywnego. Przyrzad kontrolny zawiera analizator 13 do analizy ne¬ gatywu filmowego 11, który wytwarza odpo¬ wiednie napiecia elektryczne proporcjonalne do - 2 -wielkosci naswietlen, które beda oddzialywac na czule kolory warstwy filmu pozytywnego, gdy film pozytywny bedzie wystawiony na dzialanie swiatla, które przeszlo przez nega¬ tyw. Analizator 13 moze skladac sie np. z lam¬ py elektronowej oscyloskopowej, wytwarzaja¬ cej plamke swietlna, której swiatlo zostaje rzucone na poszczególne punkty negatywu, oraz z czesciowo przepuszczajacych zwiercia¬ del do rozlozenia swiatla przychodzacego z ne¬ gatywu na jego barwy skladowe: czerwona, zielona i niebieska. Te zasadnicze kolory skla¬ dowe moga nastepnie oddzialywac na komór¬ ki fotóelektryczne, wytwarzajace napiecia pro¬ porcjonalne do odpowiednich wielkosci na¬ swietlen filmu pozytywnego. Calosc ukladu na¬ lezy dobrac tak, aby zaleznosc napiecia wyjs¬ ciowego kazdego kanalu kolorowego od do¬ prowadzonego do kanalu swiatla, odtwarzaja¬ cego odpowiednie kolory zasadnicze negatywu filmowego, byla linearna w stosunku do zalez¬ nosci naswietlania filmu pozytywnego, tym sa¬ mym kolorem zasadniczym, od wejsciowego na¬ tezenia swiatla.Napiecia odpowiadajace okreslonym wielko¬ sciom naswietlania zostaja nastepnie doprowa¬ dzone do odipowiednich wzmacniaczy linear¬ nych 15, 17 i 19, w których nastepuje wzmoc¬ nienie z odpowiednio stalym wspólczynnikiem tak, aby napiecia wyjsciowe byly w tym sa¬ mym stosunku wzglednym, jak wartosci naswie¬ tlania odpowiednich warstw filmu pozytywne¬ go. Napiecia wyjsciowe powstaja na dzielnikach napiecia 21, 23, i 25, których zaciski odgalezne sa nastawiane za pomoca przycisków nastaw- czych 21a, 23a i 25a. Poniewaz napiecie, np. na dzielniku napiecia 23, jest proporcjonalne do naswietlenia warstwy czulej na swiatlo czer¬ wone filmu pozytywnego, oraz poniewaz sto¬ sunek naswietlenia tej warstwy do natezenia skladowej czerwonej swiatla kopiujacego jest linearny, to przesuniecie zacisku odgaleznego. odpowiada pewTnej proporcjonalnej do tego przesuniecia zmianie wyzej wymienionego na¬ tezenia swiatla. Napiecia czesciowe wziete z dzielników napiecia 21, 23 i 25 zostaja do¬ prowadzone do jednostek 27, 29 lub 31, w któ¬ rych, sa wytwarzane napiecia wyjsciowe pro¬ porcjonalne do wielkosci zaczernienia, które powstaja w odopowiednich czulych warstwach filmu pozytywnego przy chemicznym wykon¬ czaniu kopii pozytywu. Otrzymane w ten spo¬ sób odpowiednie do zaczernienia napiecia zo¬ staja nastepnie doprowadzone do ukladu mie¬ szajacego 33, gdzie zachodzi wzajemne oddzia¬ lywanie ódpowiedndioh do zaczernien napiec, od¬ powiednio do wzajemnego oddzialywania warstw czulych, które wyjasnia sie tym, ze pewna okreslona warstwa nie dziala wylacznie na podporzadkowany jej zakres spektralny, lecz wykazuje równiez pewna absorpcje w zakre¬ sach obydwu pozostalych kolorów zasadniczych.Skorygowane w ukladzie mieszajacym napie¬ cia kolorowe zostaja ostatecznie doprowadzone do przyrzadu 35 odtwarzajacego obraz wypo¬ sazonego w ekran obrazowy 37, na którym po¬ wstaje obraz pozytywny. Przyrzad 35 moze po¬ siadac wzmacniacz eksponencjalny, przetwarza¬ jacy napiecie zaczernien w napiecia odpowia¬ dajace wielkosci natezenia swiatla dla odpo¬ wiednich kolorów zasadniczych. Przyrzad mo¬ ze równiez zawierac trójkolorowa* lampe elek¬ tronowa oscyloskopowa, sterowana napieciami odpowiednimi do natezenia swiatla i ukazuja¬ ca kolorowy obraz na jej ekranie obrazowym.Przyrzad kontrolny przedstawiony na fig. 4 moze byc uzyty do wlasciwego nastawienia swiatla kopiujacego wedlug dowolnego spo¬ sobu kopiowania. W tym celu przyciski 21a, 23a i 25a zostaja ustawione tak, ze obraz uka¬ zujacy sie na ekranie obrazowym 37 wykazu¬ je wlasciwa jasnosc i odpowiednie zestawie¬ nie kolorów. Jesli sposób kopiowania swietlne¬ go oparty jest na zasadzie addytywnej to w tym przypadki nalezy spowodowac tylko pewne oslabienie czerwonej, zielonej i niebieskiej skladowej swiatla kopiujacego w takim samym stosunku, jaki zostaje podany przez stosunki podzialowe nastawione na dzielnikach napie¬ cia. Przyjmuje sie np., ze uzyty zostaje pe¬ wien addytywny przyrzad kopiujacy zgodnie z fig. 5, przy którym biale swiatlo lampy 39 zostaje rozlozone za pomoca czesciowo prze¬ puszczajacych zwierciadel 41 na jego zasadni¬ cze kolory czerwony, zielony i niebieski. Pro¬ mienie czesciowe przechodza filtry 43, 45 lub 47, wielkosci zaczernienia, których sa nasta¬ wiane oddzielnie, i zostaja po tym z powrotem zlozone za pomoca dodatkowych zwierciadel czesciowo przepuszczajacych 49 tak, ze powsta¬ je promien jednolity, stanowiacy zródlo swia¬ tla kopiujacego. Przy uzyciu tego ukladu lacz¬ nie z przyrzadem kontrolnym wedlug fig. 4, wielkosci zaczernien filtrów 43, 45 i 47 zostaja po prostu ustawione tak, ze powstaja optyczne wielkosci oslabienia odpowiadajace elektrycz¬ nym stosunkom podzialowym na dzielnikach napiecia. W celu otrzymania jeszcze wiekszej zgodnosci miedzy przyrzadem kontrolnym i przyrzadem kopiujacym dzielniki napiecia _ Q _moga byc wykonane tak, aby rózne punkty odgalezieniowe byly dopasowane tak, ze od¬ stepy pomiedzy nimi beda odpowiadac równo¬ waznie wielkim zmianom logarytmicznego wspólczynnika tlumienia. Ustawienie przyci¬ sków nastawczych nastepowaloby wtedy przy równomiernie sekcjonowanyeh logarytmicznych wielkosciach tlumienia, odpowiadajacych rów¬ nomiernie stopniowym wielkosciom tlumienia, w które zwykle zaopatrzone sa filtry fotogra¬ ficzne. Uklad taki jest mozliwy, gdyz optyczna wielkosc zaczernienia jest w stosunku line^ arnym do logarytmu wielkosci tlumienia.Przypuscmy teraz, ze zostaje zastosowany przyrzad kopiujacy nie addytywnego lecz sub- traktywnego typu, zgodnie z fig. 6, Wówczas bialy promien lampy 39 przechodzi jeden po drugim filtry kolorowe C, M i Y sluzace do oslabienia koloru zasadniczego czerwonego, zie¬ lonego lub niebieskiego, az odmieniony w ten sposób w swoim zestawieniu kolorowym pro¬ mien swietlny dostanie sie do filmu negatyw¬ nego. Dla kazdego koloru zasadniczego moze byc przy tym zastosowana wieksza liczba fil¬ trów tak, aby wynikowa wielkosc zaczernienia otrzymala swoja wlasciwa wartosc. Poza tym zwykle stosowany jest film neutralny L, aby uzyskac pewna nastawiana dodatkowa wielkosc zaczernienia dla wszystkich kolorów zasadni¬ czych. Jak zostalo juz powiedziane, kazdy z filtrów C, M i Y powoduje oslabienie po¬ szczególnych kolorów zasadniczych w róznej mierze tak, ze wielkosc zaczernienia grupy fil¬ trów zalaczonych jeden po drugim dla kazdego* koloru zasadniczego jest równa sumie wielko¬ sci zaczernien poszczególnych filtrów dla tego koloru zasadniczego. Z tego tez powodu nie mozna ograniczyc sie tylko tym, ze sie wybie¬ ra dla róznych kolorów zasadniczych filtry, których* wielkosci zaczernien odpowiadaja na¬ stawieniom na dzielnikach napiecia, gdyz do¬ prowadziloby to do zupelnie niewlasciwych wyników.Wynalazek umozliwia w prosty sposób okre¬ slenie wlasciwych wielkosci zaczernien dla fil¬ trów C, M, Y i L ze stosunków czesciowych ustawionych na dzielnikach napiec. W tym celu zostaja okreslone srednie wielkosci zaczernie¬ nia dla pelnego zespolu filtrów znormalizowa¬ nych z róznymi podanymi wielkosciami zaczer¬ nienia. Okreslenie to jest przeprowadzane dla pewnego okreslonego koloru, na który powi¬ nien reagowac pozytyw filmu. Okreslenie moze byc wykonane w ten sposób, ze zostaje okres¬ lona przecietna czulosc dla rozwazanej czulej na kolory warstwy filmu pozytywnego w ca¬ lym zakresie spektralnym swiatla bialego. Po tym to samo okreslenie zostaje powtórzone, ale po przejsciu bialego swiatla przez jakis filtr kolorowy. Nastepnie otrzymana najpierw war¬ tosc czulosci przecietnej zostaje podzielona przez ostatnio wymieniona wielkosc logarytmu ilorazu przedstawia dla odnosnego filtru war¬ tosc przecietnego, sredniego lub równowaznego wspólczynnika zaczerniania. Na fig. 1 np. pole pod krzywa B jest miara sredniej czulosci war¬ stwy filmu, czulej na kolor niebieski, na od¬ dzialywanie swiatla bialego. Pole powierzchni pod krzywa Bc jest odpowiednia wartoscia czu¬ losci dla swiatla, które przeszlo przez filtr 50C.Krzywa Bc moze byc wyprowadzona z krzywej B w taki sposób, ze rzedna B dla kazdej war¬ tosci dlugosci fali zostaje pomnozona przez wspólczynnik oslabienia filtru dla tej dlugosci fali. Wspólczynnik oslabienia filtrów w funkcji dlugosci fali moze byc wziety z róznych pod¬ reczników, np. z ksiazeczki „Filtry Kodak Wzatten" 19-te wydanie, firmy Eastman Ko¬ dak Company, z 1957 r., w której mo^nazna-. lezc krzywe spektralne dla wielkosci zaczer¬ nienia róznych filtrów Y, M i C na stronach 71—75. Poniewaz wielkosc zaczernienia jest lo- garytmem wielkosci oslabienia, to ma sie w ten sposób dane do wyprowadzenia krzywej Bc itd.Logarytmy ilorazów otrzymywanych przez po¬ dzial pól powierzchni krzywych B, G i R na fig. 1 przez pola powierzchni krzywychBQ ^Gc lub Re , sa srednimi wielkosciami zaczernienia DcbDcglub Dcrfiltru 50C dla swiatla zawartego w zakresach spektralnych niebieskim, zielonym lub czerwonym. Ten sam sposób moze byc po¬ wtórzony dla calego zespolu filtrów C z po¬ danymi wielkosciami zaczernien 0,4, 0,3, 0,2, 0,1 i 0,05. Odpowiednio postepuje sie równiez z filtrami M i Y dla tych samych wartosci po¬ danych wspólczynników zaczernienia.- Okreslone w ten sposób wartosci wykazuja, ze wielkosc zaczernienia filtrów dowolnego ze¬ spolu filtrów dla jednego z kolorów zasadni¬ czych znajduje sie z bardzo duzym przyblize¬ niem w stosunku linearnym z podana wielko¬ scia zaczernienia, która sa oznaczone filtry.Na przyklad wielkosc zaczernienia dowolnego filtru M dla swiatla czerwonego otrzymuje sie ze wzoru: Dm = 0,03 M + 0,04 (IX gdzie M stanowi wielkosc zaczern^^^; filtra. a wiec 0,5, 0,4 itd. W -podobny sposób ptr.z;&-;v - 4 -muje sie wielkosci zaczernienia dla swiatla czerwonego filtrów C i Y z równan: Dcr = 0,89 C + 0,04 (2) DHr = 0,04 (3) Wynikowa wielkosc zaczernienia dla swiatla czerwonego dowolnej kombinacji filtrów otrzy¬ muje sie zupelnie prosto jako suma wielkosci zaczernienia dla tego koloru, charakteryzuja¬ cych poszczególne filtry. A wiec wynikowa wielkosc zaczernienia dla dowolnej kombinacji filtrów w odniesieniu do czerwonego koloru zasadniczego jest: D!r = 0,Q3 M + 0,89 C + 0,Q4 N (4) gdzie iV\ oznacza liczbe zastosowanych filtrów.W przyrzadach kopiujacych rzeczywiscie uzy¬ wanych, opartych na subtraktywnej zasadzie dzialania, stosuje sie filtr obojetny z nasta- wialna .wielkoscia zaczernienia D1# Wynikowa wielkosc! zaczernienia, charakteryzujaca reago¬ wanie, warstwy filmowej kolorowej czulej na swiatlo czerwone, uzyskuje sie przy tych wa¬ runkach z równania: Dr = 0,03 M -f 0,8$ C + 0,04 JST + Dt (5) Obydwa ostatnie czlony nie maja zadnego wplywu na kolor i poniewaz wystepuja one równiez w Dz Dg i Db to mozna je ujac ja¬ ko wielkosc zaczerniania obojetna Dn która wyrazona jest zaleznoscia: Dn= 0,04 N + Dx (6) Przez wstawienie tej wartosci do równania (5) i przez wyprowadzenie odpowiednich rów¬ nan dla kolorów zasadniczych zielonego i nie¬ bieskiego otrzymujemy nastepujace wyrazenia: Dx == 0,03 M + 0,89 C + Dn (7) Dg = 0,05 Y + 0,85 M + 0,18 C f Dn (8) Db = 0,92 Y + 0,13 M + 0,08 C + Dn (9) Równania. (7), (8) i (9) moga byc rozwiazane w .odniesieniu clo podanych wzglednie okreslo¬ nych wielfeojscji zaczernie& C Mi Y, równanie zas (6) — w odniesieniu do Di..Przy, tym otrzymamy:.C = 1,13 Dr - 0,04 Dg - 1,09Dn (10) M *= l,19flg,— 0,24 Dr —0,06,Db — 0,89 Dn (11) Y =^JL,1P % — 0,17 Dg r- 0,07,Dr - 0,86 Dn (12) D1 = Dn-0,04N (13) Równania (10) — (13) jnówia,, ze przy wsta¬ wieniu do nich wartosci nastawionych na dziel-1: nikach napiecia 21,23 i 25 wMkoeai zaczernienia jako wartosci dla Dz ,Dg i Db , otrzymane war¬ tosci dla C, M, Y i Dn moga byc uzyje przy urzadzeniu kopiujacym opartym na zasadzie subtraktywnej, przy czyni powstaje takie same naswietlenie filmu pozytywnego, jak wr urza¬ dzeniu kopiujacym addytywnym przy zastoso¬ waniu wartosci wielkosci zaczernien istnieja¬ cych na dzielnikach napiecia. Wartosc Dn moze byc tak obrana, ze jedna z wielkosci, C* M'4/Y staje sie równa zeru, tak, ze musza byQ jzaste&c. sowane tylko dwa zespoly filtrpw, kolortawycfei Po wybraniu obu tych zespolów, nale^/wislBsw wic do równania (13) calkowita liczfee, uzggg&b: filtrów jako wartosc N. Równanie, (13Jtrpi$(4a5ej wtedy odpowiednia wielkosc zaczernienia! u D^ filmu neutralnego, poniewaz D^ jest iznaiWi ~ Wspólczynniki, podane w równaniach^<10v— (12) zastaly okreslone w przypuszczeniu, ze uzyty film pozytyw jest typu Eastmaa i5388f zas zespoly filtrów C, M i Y sa standardowymi filtrami firmy Kodak, W rzeczywaifltesed^^^^dJK^,' wartosci te mozna stosowac -z wystarczajaca^ dokladnoscia do prawie wszystkich - zwyklych typów filmu. Urzadzenie wedlug,^ wynalazku sluzy do wykonywania wskazanych przez, tówt- nania (10) — (13) obliczen na drodae elektryce nej lub mechanicznej dla danych ;wartoscia wyj-i sciowych wielkosci Dg Dz I Dh ^ Wobec tego,, ze równania tego rodzaju wystepujau prawie, we wszystkich zagadnieniach kolorymfitrysez- nych dopasowania, urzadzenie przeliczajace ;ten go rodzaju moze byc zastosowane w rózp#chi warunkach.Przyklad wykonania urzadzenia przeKgzaia- cego jest przedstawiony schematycznia^na-ligij.Dwa zródla napiecia E sluza do wytwarzania* dwóch napiec równych co do wielkosci leczt o przeciwnej biegunowosci w stosunku do...zie-r* mi i sa polaczone szeregowo z kazdym; z czie^ rech czlonów przeliczajacych 51, 53, 55 J. ,57.. sluzacych do rozwiazania równan (10), (ll),t(£$)t lub (13). W tym celu kazdy czlon przeliczaiac^, jest zaprojektowany odpowiednio do jemu od¬ powiadajacego równania. Przy tym kazdy czlon przeliczajacy moze zawierac dla kazdego czlona rozwiazywanego równania odpowiedni element nastawny. Jako przyklad rozpatrzmy blizej, czlon 51; sluzy on do okreslenia wielkoscj: C wedlug równania (10). Czlon zawiera opornik rozgalezny 511, o opornosci 1/1,13 Dz omów, polaczony z jednej strony z zaciskiem doda^ tnim z drugiej zas strony z punktem polacie- - 5 -niowym róznych oporów rozgaleznych. Pomie¬ dzy punktem polaczeniowym a zaciskiem ujemnym znajduja sie f opory, rozgalezne 512 i 513 o opornosciach 1/0,04 Dg lub, 1/1,09 Dn omów. Pomiedzj' punktem polaczeniowym i zie¬ mia znajduja sie miernik pradu I c f którego wychylenie okresla sie za pomoca nastepuja¬ cych obliczen: . Ic = (l,13Df )E — (0,04Df + l,09Dn)E,' - lub lc /E = 1,13 Dr —0,04 Dg —1,09 Dn .Wobec tego* ze prawa strona równania (14) jest identyczna z prawa strona równania (10), to wartosc Ic ZE jest identyczna z okreslona wielkoscia zaczernienia C filtru niebiesko-zie- lonego. Poniewaz E jest stale, to podzialka miernika pradu Ic moze byc wyskalowana bez¬ posrednio w jednostkach zaczernienia filtru C.Czlon $3 rozwiazuje w podobny sposób rów¬ nanie (11) i w tym ceki zawiera oporniki 531, 532, 533 i 534 o opornosciach 1/1, 19 Dg 1/0, 24 Ir 1/0, 06 Db oraz 1/0, 89 Dn .W podobny sposób czlon 55 zawiera dla roz-: wiazania równania (12), oporniki 551, 552, 553 i 554 o opornosciach 1/1, 10 Db , 1/0, 17 Dgr 1/0, 07 Dr oraz 1/0, 86 Dn .Nalezy zwrócic uwage na to, ze kazdy z czlo¬ nów przeliczajacych przedstawionych na fig. 7 powinien byc odpowiednio dopasowany do parametrów równania przezen rozwiazywanego.Na przyklad przedstawione urzadzenie posiada pewna ilosc odgalezien oporowych odpowiada¬ jaca liczbie czlonów równania. Kaizdy z tych odgalezianych oporników powinien byc wyzna¬ czony z uwzgednieniem odpowiedniego para¬ metru rozwiazywanego równania.Urzadzenie przeliczajace wedlug fig. 7 moze byc uzupelnione dodatkowym czlonem 57 za¬ wierajacym opornik odgalezieniowy 571 o war¬ tosci opornosci. 1/Dn omów polaczony z drugim opornikiem 572 o wartosci opornosci 1/0, 04 N omów. Punkt polaczenia obu tych oporników odgaleznych polaczony jest z przyrzadem IL mierzacym prad. Wychylenie tego przyrzadu okreslone jest równaniem. .IL/E\= Dn — 0,04;N (15) Porównanie- z równaniem (13) wskazuje, ze przyrzad IL moze byc wyskalowany bezpo¬ srednio w wartosciach wielkosci zaczernienia Di dla filtru obojetnego. przy zastosowaniu urzadzenia przeliczajace¬ go Wedlug fig. 7 rózne oporniki odgalezne zo¬ staja nastawione zgodnie z odpowiednimi war¬ tosciami zaczernienia Dz Dg i E)b podanymi jako wartosci wyjsciowe. Potem, galezie uza¬ leznione od obojetnej wielkosci zaczernienia, tj. galezie 513, 534, 554 i 571, sa wspólnie zmie¬ niane az wychylenie jednego z mierników pra¬ du Ic , IM i IY przyjmie wartosc równa zeru, podczas gdy obydwa, pozostale mierniki-pradu beda wskazywac wartosci dodatnie. Przypuscmy^ ze przyrzad Ic wskazuje zero wychylenia obu przyrzadów IM i IY podaja wtedy calkowite podane wzglednie okreslone wartosci zaczer¬ nienia kolorów dla wlasciwych kombinacji .--fil*, trów standardowych M i Y. Jesli np. wychy¬ lenie IM posiada wartosc 0,65, otrzymamy wlasciwa kombinacje filtrów M zestawiajac filtry z oznaczonymi wartosciami zaczernienia 0,5, 0,1 i 0,05. W taki sam sposób uzyskuje sie^ jakie nalezy zastosowac filtry Y. "Przypuscmy, ze potrzebne sa dwa filtry Y* Wtedy calko^ wita liczba filtrów kolorowych' wyniesie piec.Ta wlasnie wartosc N zostaje wtedy uzyta* lila nastawienia opornika odgalezieniowego 572- czlona 57 na wartosc opornosci równa 1/0,* 04^5 czyli 5 omów. Wychylenie IL jest wtedy wartoscia zaczernienia filtru obojetnego, który ma byc zastosowany. Caly zestaw filtrów M,Y i filtrów obojetnych, wybrany w ten sposób, moze byc wtedy zastosowany w • subtrakty- wnym urzadzeniu kopiujacym typu przedsta¬ wionego na fig. 6, a wytworzone w ten sposób swiatlo kopiujace bedzie wtedy naswietlac film pozytywny dokladnie tak samo, jak urzadzenie kopiujace addytywne wedlug fig. 5 przy za¬ stosowaniu filtrów czerwonych, "zielonych i nie¬ bieskich z wielkosciami, zaczernienia Dz Dg oraz Db , Sposób powyzszy moze -byc- uproszczony przez to, ze przyciski nastawne 21a, 23a i 25a urzadzenia kontrolnego wedlug fig. 4 doko¬ nuja nastawienia odpowiednich oporów odga¬ lezieniowyeh. Urzadzenie tego rodzaju jest przedstawione schematycznie na fig. 8 w od¬ niesieniu do galezi oporników . 511, 532 i 553, które maja byc nastawione w zaleznosci wiel¬ kosci zaczernienia Dz barwy czerwonej. Po¬ dobne urzadzenia moga byc przewidziane dla tych galezi, które maja byc nastawiane w za^- leznosci od wartosci Dg lub Db .Na fig. 8 jest przedstawiony dzielnik na¬ piecia 21 kanalu barwy czerwonej urzadzenia kontrolnego wedlug fig. 4 w postaci szeregu oporników zalaczonych jeden za drugim, two¬ rzacych stopniowany dzielnik napiecia, którego jeden koniec jest uziemiony, drugi zas polaczo¬ ny z wyjsciemv wzmacniacza 15. Dzielnik na¬ piecia 21 moze byc nastawiany na stopnieoznaczone cyframi 0,1, 2 ... 5, przy. czym od¬ powiednie wartosci oporników sa dobrane lo¬ garytmicznie tak, ze logarytm liczby przekla¬ dniowej (stosunku przekladni) uzyskanej przy nastawieniu dzielnika napiecia na styk n po¬ siada wartosc nS. Wobec tego, ze optyczna wielkosc zaczernienia jest równa logarytmowi optycznego wspólczynnika przenoszenia, styk n odpowiada calkowitej wielkosci zaczernienia Dz równej nS.Styk przesuwny dzielnika napiecia 21 jest mechanicznie powiazany z plytkami laczenio¬ wymi trzech laczników plytkowych 81, 83 i 85 tak, ze kat obrotu kazdej plytki laczeniowej jest identyczny z katem obrotu styku przesu¬ wnego, jak to jest uwidocznione schematycznie liniami kreskowanymi 81a, 83a, i 85a. Kazda plytka laczeniowa, przy nastawieniu styku przesuwnego na styk n, laczy miedzy soba n pierwszych oporników. Styki 0—5 lacznika 81 sa polaczone z zaciskiem wyjsciowym 87 po¬ przez równolegle polaczone oporniki o war¬ tosci opornosci 1/1, 13S omów, przy czym drugi zacisk 87 jest dolaczony do plytki laczeniowej.Laczniki 90 i 92 sa wykonane w sposób po¬ dobny, jednak tutaj "wartosci oporów równo¬ leglych wynosza 1/0, 24S wzglednie 1/0, 07S.Przy ustawieniu dzielnika napiecia 21 na styku n opornosc opornika R511 miedzy zaci¬ skami 87 wynosi: 1/R511 = n/ (1/1,13 S) lub Rgn = 1/1, 13 nS = 1/1, 13 Dr (16) W podobny sposób wyznaczone zostaja opor¬ niki R532, na zaciskach 89 i R553, na zaciskach 91, zgodnie z równaniami: R532 = 1/0, 24 nS = 1/0, 24 Dr (17) R553 = 1/0, 07 nS = 1/0, 07 Dr (18) Wartosci opornosci wedlug równan (16), (17), (18) sa wlasciwymi wartosciami dla oporników odgaleznych 511, 532 i 553 urzadzenia przeli¬ czajacego wedlug fig. 7 i dotycza poszczegól¬ nych galezi oporowych zaleznych od wartosci Dz Podobne mechaniczne urzadzenia sprzega^ jace moga byc zastosowane miedzy dzielnikami napiecia 23 i 25 wedlug fig. 4 i lacznikami plytkowymi przez nie sterowanymi. Przyciski 21a, 23a i 25a moga byc wtedy nastawiane zawsze w ten sam sposób niezaleznie od tego, czy urzadzenie kopiujace jest typu addytyw- nego lub subtraktywnego. Jedyna róznice sta¬ nowi to, ze przy urzadzeniu addytywnym usta¬ wienia przycisków podaja bezposrednio war¬ tosci zaczernienia, podczas gdy przy stosowa¬ niu urzadzenia subtraktywnego wartosci za¬ czernienia zostaja wyznaczone przez urzadze¬ nie przeliczajace wedlug fig. 7. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie liczace do okreslania wielkosci kolorymetrycznych, z których kazda z okre¬ slonymi wspólczynnikami stanowi funkcje liniowa duzej liczby wielkosci wyjsciowych, znamienne tym, ze posiada jednostki li¬ czace, sluzace do ustalania kazdej z wiel¬ kosci, jak równiez elementy nastawcze, któ¬ rych liczba odpowiada liczbie wielkosci wyj¬ sciowych, a z których kazdy sluzy do ste¬ rowania licznych narzadów nastawczych róznych jednostek liczacych w zgodnosci z jedna z wielkosci wyjsciowych, przy czym narzad nastawczy jest obliczony w zaleznosci od wspólczynnika przyporzadkowanego od¬ powiedniej wielkosci wyjsciowej, a wskaz¬ nik, dzialajacy pod wplywem wszystkich narzadów nastawczych jednostki liczacej wskazuje wielkosci odpowiadajace jednostce liczacej. • 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elementami nastawczymi jednostki licza¬ cej sa oporniki, z których kazdy znajduje sie w ukladzie szeregowym ze zródlem pra¬ du. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze nastepne elementy jednostki licza* cej sa podzielone na dwie grupy, z których kazda obejmuje te elementy, których wspól¬ czynniki posiadaja te same znaki i skla¬ daja sie z oporników w ukladzie równo¬ leglym. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2 lub 3, znamien¬ ne tym, ze posiadaja jako wskazniki ampero- \ mierz, przez który przeplywaja prady, ply- nace przez wszystkie oporniki. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1—4, znamienne tym, ze jego wspólny element zadajacy jest sprzezony z elementem zadajacym filmo¬ wego przyrzadu badawczego dla nastawie¬ nia oznaczonej wartosci wyjsciowej, np. wielkosci zaczernienia. 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 5, znamienne ¦tym,' ze element zadajacy filmowego przy¬ rzadu badawczego odgalezia na dzielniku napiecia na okreslonych uprzednio odczepach wartosci opornosci, które tworza szereggeometryczny, podczas gdy odpowiednie wartosci przewodnosci sterowanego elemen¬ tu nastawialnego tworza szereg arytme¬ tyczny. Hazeltine Corporation Zastepca: mgr inz. Adolf Towpik rzecznik patentowy 2000 1000 + FIG 1 405 5fó J*o" fto-.*H FIG.2 400 300 600 7 FIG.3Do opisu patentowego nr 44145 Ark. 1 MU ¦+27 W 17 r-230 ^29 r?3 M L. -19 f~25a ^ ^31 M # FIG 4 ^—jj^ 6) FIG.5 (oMHHFff- FIG 6Do opisu patentowego nr 44145 Ark.

2. L ,t<£h D.5 7 5I2-? •5I3--ST 532 55 -»% WE- l 534| | 553 4^©- l FIG 7. FIG. 8 2470. RSW „Prasa", Kielce PL