Podpory linij elektrycznych powietrz¬ nych dziela sie zazwyczaj w jednej i tej sa¬ mej linji na dwie kategorje. Do kategorji pierwszej naleza podpory na odcinkach mniej wiecej prostolinijnych. Podpory te maja na celu wylacznie podtrzymywanie przewodów i przeciwdzialanie bocznemu parciu wiatru;czestokroc moga one równiez przeciwdzialac zerwaniu drutu na jednem z sasiednich „przesel".Oprócz tych podpór stosuja sie podpo¬ ry drugiej kategorji, wytrzymalsze, umie¬ szczane w pewnych od siebie odleglosciach, w szczególnosci przy zmianach kierunku linji. Podobne podpory oblicza sie na wy¬ trzymalosc, wychodzac z zalozenia, iz wszystkie druty po jednej ich stronie zo¬ staly zerwane.Stosowanie podobnych podpór w posta¬ ci wiez wywolane jest potrzeba przeciw¬ dzialania we wszystkich kierunkach mo¬ mentowi gnacemu w miejscu obsadzenia, który to moment szybko rosnie z wrostem wysokosci zawieszenia drutów, co znowu powoduje koniecznosc powiekszania po¬ wierzchni fundamentu, które, bedac dopu¬ szczalne w krajach slabo zaludnionych, na¬ strecza trudnosci w miejscowosciach, w których ziemia posiada wielka wartosc.Jeden ze znanych sposobów zmniejsze¬ nia niezbednej powierzchni podpory slu¬ pów, a równiez zmniejszania ich wagi, po¬ lega na stosowaniu podpór sprezystych o znacznej sztywnosci w kierunku poprzecz¬ nym do linji drutów i przeciwnie zdolnych, w wypadku zerwania sie drutów, do odchy-lania sie w kierunku podluznym, odciaza¬ jac sie w ten sposób czesciowo.Ten ostatni sposób skutkuje jednak tyl¬ ko przy przeslach stosunkowo niewielkich, przy których najmniejsze odchylenie wierz¬ cholka slupa wystarcza do powiekszenia strzalki przegiecia drutów, a tern samem znacznego zmpiejszenia ich napiecia. f Wynalazek?niniejiiy ma na celu ogra¬ niczenie roli' podpór posrednich, ustawio¬ nych w linji prostej, do dwu zadan glów¬ nych, mianowicie: podtrzymywania linji i przeciwdzialania sitom poprzecznym.W tym celu podpory te posiadaja moz¬ nosc wahania sie przy podstawie okolo osi poziomej, prostopadlej do kierunku linji drutów bez moznosci w ten sposób opiera¬ nia sie silom podluznym; przeciwnie sa one same utrzymywane w; równowadze przez druty linji powietrznej.Pierwszym warunkiem, j aki nalezy spel¬ nic, jest ten, aby uklad pomiedzy dwoma podporami glównemi, skladajacy sie z n jednaKowycn przesel i n — 1 podpór prze¬ gubowych, byl stateczny, to znaczy, aby uklad, wyprowadzony w sposób jakikolwiek ze swego polozenia równowagi, dazyl zaw¬ sze do zajecia polozenia normalnego, w którem wszystkie podpory zajmuja poloze¬ nia pionowe. Obliczenie wykazuje, iz przy ciezarach uzywanych obecnie dla podpór i linji latwo jest uczynic zadosc temu wa¬ runkowi i osiagnac moznosc umieszczenia pomiedzy dwoma pilonami czynnemi znacz¬ nej ilosci podpór drugorzednych.Drugim warunkiem bardziej ograni¬ czajacym jest aby z jednej strony w wy¬ padku dzialania wiatru wzdluz linji, napre¬ zenie dodatkowe w drutach nie przekro¬ czylo granic odpowiadajacych przyjetemu wspólczynnikowi bezpieczenstwa, wedlug którego obliczono wieze, z drugiej zas stro¬ ny, aby powiekszenie strzalki w ramionach wystawionych na dzialanie wiatru, spowo¬ dowane nachyleniem sie kozla, nie przekro¬ czylo granic ustalonych w przepisach obo¬ wiazujacych.Wreszcie za warunek trzeci mozna przyjac aby kozly mogly przeciwstawiac sie peknieciu drutu, znajdujacego sie po jednej ich stronie. Jednakowoz, podczas gdy w wiezy zwyczajnej wypadek ten wy¬ woluje jednoczesnie moment zginajacy, wzmagajacy sie w stosunku do wysokosci oraz moment skrecajacy, koziol odczuwa tylko ten ostatni, który w tym wypadku nie jest zalezny od wysokosci, co pozwala na zmniejszenie ciezaru podobnych podpór.Mozna jednak zupelnie usunac nawet ten moment skrecajacy, nadajac mu pewna swobode ruchu dodatkowego, pozwalajace¬ go czesci górnej nietylko przesuwac sie w kierunku linji, lecz tez obracac sie okolo osi pionowej.Podpory posrednie wypadna wtedy nad¬ zwyczaj lekkie poniewaz czesci ich podda¬ ne sa dzialaniu sil rozciagajacych lub sci¬ skajacych, a pole fundamentów wystawio¬ nych na dzialanie tylko sil pionowych o- graniczy sie do wymiarów zwyklych.Wskazana ©kolicznosc nietylko ulatwia ustawienie podpór, wymagajac mniejszego pod nie pola, ale ponadto pozwala zmniej¬ szyc ich ilosc zwiekszajac jednoczesnie wy¬ sokosc, poniewaz ciezar podobnych pod¬ pór rosnie mniej szybko w stosunku do wy¬ sokosci, anizeli slupów zwyczajnych.Wieze moga w tym wypadku niczem nie róznic sie nawet co do wymiarów od typów zwyklych, lub tez mozna je zastapic pod¬ porami tego samego typu co kozly posred¬ nie, wzmocnione tylko w kierunku podluz¬ nym zapomoca sciegien.Fig. 1 zalaczonego rysunku przedstawia tytulem przykladu jeden ze sposobów wy¬ konania wynalazku w zastosowaniu do linji trójfazowej o wysokiem napieciu.Nogi Mv M2 osadzone na przegubach kulistych Flt F2 w fundamentach przy po¬ wierzchni ziemi, dzwigaja u góry na prze-rgubach fcv k2 przecznice T\ na której mo¬ cuja sie izolatory.Trapez w ten sposób powstaly usztyw¬ nia sie w kierunku poprzecznym sciegnami H1% H2.Przy podobnym ustroju slup ma moz¬ nosc nietylko swobodnego pochylania sie w kierunku podluznym, lecz oprócz tego nie przeciwdziala zupelnie silom skreca¬ jacym, wynikajacym w razie zerwania jed¬ nego z przewodów.Statecznosc przecznicy T na przegu¬ bach Rv R2 mozna osiagnac badzto zapo- moca odpowiedniego umocowania N1% N2, badz tez, zastepujac jeden z przegubów kulistych przegubem dopuszczajacym obrót tylko okolo osi prostopadlej do linji.W wypadkach, gdy zdolnosc duzych odksztalcen, majaca na celu zmniejsze¬ nie ciezaru kozla, moglaby wywolac nad¬ mierne napiecie przewodu srodkowego w wypadku pekniecia jednego z przewodów bocznych, slup mozna uczynic odpornym na sily skrecajace przez rozdwojenie scie¬ gien Hv H2 i wstawienie, w punkcie ich skrzyzowania C, rozporki C, Cx równole¬ glej do kierunku linji, jak to wykazuja fig. 1,2.W opisanych przykladach wykonania zastosowane sa sciegna w postaci lin, lecz mozliwe jest równiez uzycie ustroju stoso¬ wanego zazwyczaj w wiezach metalowych, skladajacych sie z ogniw sztywnych, pola¬ czonych sztywnie lub tez przegubowo na podobienstwo wiazarów mostowych. PL