OPIS PATENTOWY Nr 43620 KI. 21 c, 59/33 Kopalnia Wegla Kamiennego „Zabrze" *) Zabrze, Polska Uklad sterowania automatycznego pompy odwadniania pomocniczego w podziemiu kopaln Patent trwa od dnia 9 marca 1960 r.Uklad sterowania automatycznego pomp od¬ wadniania pomocniczego w podziemiu kopaln ma na celu automatyzacje ruchu pomp, a tym samym wycofanie do innych stanowisk pracy pracowników zatrudnionych do czasu wpro¬ wadzenia ukladu do ruchu przy obsludze pomp odwadniania pomocniczego. Przeprowadzone próby i doswiadczenia wykazaly,. ze stosowane ogólnie w przemysle wzglednie publikowane w literaturze rozwiazania techniczne automatycz¬ nych ukladów sterowania pomp nie moga byc stosowane w podziemiu kopaln ze wzgledu na specyficzny charakter pracy pomp tam zain¬ stalowanych. Zanieczyszczenie lustra wody w osadnikach kawalkami kamienia i wegla, zmien¬ ne nie powtarzajace sie zanieczyszczenia kwa¬ sami lub innymi .zwiazkami chemicznymi eli¬ minuja calkowicie mozliwosc uzytkowania w *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Stanislaw Gajew¬ ski i Eryk Neudek. " podziemiu kopalni ukladów automatyzacji pomp, stosowanych powszechnie w przemysle na po¬ wierzchni.Uklad wedlug wynalazku jest przedstawiony schematycznie na rysunku, na którym So ozna¬ cza skrzynke ognioszczelna z izolatorami prze¬ pustowymi, w której zabudowane sa: przelacz¬ nik zmiany kierunku obrotów zko, podstawy bez¬ piecznikowe BI z wkladkami topikowymi, dobra¬ nymi odpowiednio do przekroju kabla zasilaja¬ cego silnik pompy i do mocy silnika pompy, stycznik suchy St, przekaznik termiczny Pt o zakresie nastawienia, obejmujacym prad zna¬ mionowy silnika pompy, bezpieczniki radiowe B2 i B3, bezpieczniki radiowe B4, transforma¬ tor bezpieczenstwa (500/42/15 V) Tb, cewke na¬ pedowa stycznika Bs, przekaznik sterujacy Pst, przekaznik na prad staly (15 V) Pu, prostow¬ nik w ukladzie Graetza Gr, przelacznik mani¬ pulacyjny JVTa, opór ochronny (500 omów 2 W) Ro opór dodatkowy (1500 omów 2 W) Kd, przylacze elektrody górnej SQ, przylacze tlfk-trody „ziemia^2, przylacze elektrody dolnej SD, przylacze kabla zasilajacego R, S, T, O oraz przylacze kabla odplywowego U, V, W, O do silinliikia plampy. SiMk pompy oznaczono przez S, pompe przez P, zawory zwrotne na ruro¬ ciagach ssacym i tloczacym przez %z, -elektrode górna w zbiorniku przez SGl, elektrode dolna w zbiorniku przez SDl i elektrode „ziemia" w zbiorniku przez Zl.Na rysunku przedstawiono uklad w pozycji wyjsciowej, z tym, ze w zaleznosci od zalozo¬ nej pracy przelacznik manipulacyjny Ma, za¬ budowany w skrzynce ognioszczelnej So, na¬ lezy ustawic w polozeniu Aut (praca automa¬ tyczna) wzglednie Lok (zalaczenie lokalne).Uklad dziala w sposób podany ponizej. Jezeli lustro wody w zbiorniku podniesie sie do ze¬ tkniecia z elekltiroda górna SGl nastepuje uru¬ chomienie silnika pompy. Pompa rozpoczyna wtedy prace przepompowujac wode ze zbiorni¬ ka do^ sieci rurociagów wodnych kopalni. Za¬ myka sie bowiem obwód elektryczny ukladu rozruchu pampy: transformator bezpieczenstwa Tb zaczep 15 V, opór ochronny Ro, prostownik Graetza Gr, przylacze elektrody górnej SG, kabel elektroda górna SGl, woda, elektroda Zl, kabel, zacisk Z, transformatoir Tb, koncówka O. Pompa pracuje tak dlugo az otwarty zosta¬ nie obwód podtrzymania, to jest do czasu, gdy lustro wody straci kontakt z elektroda dolna SDl. Z ta chwila uklad wraca do pozycji wyj¬ sciowej i silnik staje. Pompa przestaje praco¬ wac. Zawory zwrotne Zz, nacisniete slupem wody w rurociagach, zamykaja otwory prze¬ plywowe. Pompa zalana woda jest przygotowa¬ na do nastepnego cyklu pracy. Opornik dodat¬ kowy Rei jest dobrany w ten sposób, ze prze¬ kaznik Pu nie zadziala, gdy uprzednio' jego kotwiczka nie byla przyciagnieta i gdy z woda zetkna sie tylko obie dluzsze elektrody Zl, SDl; lecz przeplywajacy wtedy przez cewke przekaznika prad jest wystarczajacy do utrzy¬ mania przekaznika w stanie wzbudzonym, gdy uprzednio kotwiczka byla przyciagnieta to zna¬ czy, ze opornik dodatkowy Rd posiada dosta¬ tecznie duzy opór uniemozliwiajacy zadzialanie przekaznika Pu, gdy jego zestyk byl wylaczo¬ ny, natomiast umozliwia podtrzymanie prze¬ kaznika Pu w stanie wzbudzonym. Ponowne uruchomienie ukladu nastepuje z chwila ze¬ tkniecia sie wody z elektroda górna SGl; w takm przypadku nastepuje zbocznikowanie ob¬ wodu elektrody dolnej SDl i oporu dodatkowe¬ go Rd przez elektrode górna SGl. Dlugosc po¬ szczególnych elektrod SDl, SD2, Zl nalezy do¬ bierac kazdorazowo przy instalacji pompy, w zaleznosci od lokalnych warunków np. wiel¬ kosci zbiornika lub doplywu wody. Dlugasc elektrody dolnej SDl minus dlugosc elektrody górnej SGl daje w wyniku wysokosc obnize¬ nia lustra wody w ciagu jednego cyklu. Odle¬ glosci wzajemne poszczególnych elektrod waha¬ ja; '•;sia w zajeznosci od stopnia zakwaszenia wódy, wzglednie zanieczyszczen zwiazkami che¬ micznymi od 90—120 mm. Odleglosc te nalezy ustalic droga doswiadczen przy instalowaniu pompy w ten sposób, aby przy zetknieciu sie lustra wody z elektroda górna SGl uklad za¬ laczal niezawodnie. PL