Wynalazek dotyczy mechanizmu z bezstopnio- wa zmiana skoku dla lamp dozujacych, których wydatek moze byc zmieniany w czasie ruchu.Znane urzadzenia do zmiany skoku sa szescio- czlonowymi mechanizmami, które w swym ukla¬ dzie kinematycznym skladaja sie z zespolu na¬ pedzajacego i sprzezonego z nim zespolu na¬ pedzanego. W tych urzadzemilach zimiienlajacych jako zespoly napedowe stosuje sie: jarzmo wah- liwe, korbe mechanizmu korbowego, jarzmo korbowe, jarzmo katowe, jarzmo krzyzowe i ezteroczlonowe mechanizmy z trzech par prze¬ suwnych i jednej pary obrotowej. Ich wzajemne laczenie znane jesit w róznych kombinacjach, na przyklad jarzmo wahliwe lub jarzmo kor¬ bowe, jako zespól napedowy i korba mecha¬ nizmu korbowego, jako zespól napedzany.Odpowiednio do wybranego ukladu mecha¬ nizmu, urzadzenie zmieniajace uzyskuje dla dzialania i skoku tloka okreslone warunki ru¬ dnu i okreslone charakterystyki zmian.Te znane ujRfuzenia zmieniajace róznia sie co do mozliwpsci wyboru polozenia wyjsciowego i polozen\ar .zerowego tloka, jako górnego lub dolnego/polozenia zwrotnego, jak równiez c do w^Doru któregokolwiek polozenia srodkowe¬ go tloka. W znanych mechanizmach zmienia¬ jacych z wahliwym jarzmem, jako zespolem na¬ pedzajacym i korba mechanizmu korbowego jako zespolem napedzanym, mozna uzyskac sta¬ le srodkowe polozenie wyjsciowe tloka, dokola którego symetrycznie zmienia sie skok. W tego rodzaju mechanizmie o skonczonych wymia¬ rach, górne polozenie zwrotne tloka, jako po¬ lozenie wyjsciowe jest jednakze w czasie zmie¬ niania skoku zapewnione tylko dla skoku ze¬ rowego lub skoku maksymalnego. Z tych wzgle¬ dów ten prosty w tym uksztaltowaniu mecha¬ nizm ma pewne wady, gdyz dla scisliwych czyn¬ ników pompowanych, na skutek zmieniajacej sie przestrzeni martwej przy zmianie skoku* ma niejednakowa sprawnosc objetosciowa... Zadaniem niniejszego wynalazku jest to, aby przy zachowaniu zalet prostego wykonania te¬ go rodzaju mechanizmu z jarzmem korbowym i korba, umozliwic uzyskanie jako polozenia wyjsciowego tloka, niezmiennego górnego pun¬ ktu zwrotnego tloka podczas calego zakresu zmian. Zgodnie z wynalazkiem zostalo to uzy¬ skane w ten sposób, ze punkt polaczenia korbo- wodu lub lacznika korbowodu z glowica jarzma, przesuniety jest w stosunku do linii srodkowej jarzma, na zewnatrz od okregu opisywanego przez korbe o odleglosc H, równa promieniowi korby R i opisuje linie krzywa o promieniu równym dlugosci korbowodu, konczaca sie w punkcie obrotu korby, umieszczonym w od¬ leglosci równej promieniowi korby jarzma kor¬ bowego od osi tloka i której polozenie dokola punktu obrotu korby moze byc zmieniane za pomoca znanej tarczy sterujacej.W dalszym rozwiazaniu konstrukcyjnym wy¬ nalazku, znany element konstrukcyjny tego ro¬ dzaju mechanizmu, który tworzy polaczenie po¬ miedzy korba i jarzmem korbowym oraz po¬ miedzy korbowo dem lub lacznikiem i umiesz¬ czona w tarczy sterujacej krzywka, jest w ten sposób uksztaltowany, ze tor slizgowy glowicy jarzma korbowego, do przylaczenia korbowodu od strony napedowej, jest wykonany w tarczy lozyskowej w odleglosci od jej srodka równej promieniowi korby jarzma korbowego albo u- mieszczony jest w nasadce, lezacej w kierunku osiowym w stosunku do tarczy lozyskowej i na stale z nia zwiazanej i ze w znany sposób po drugiej stronie tarczy lozyskowej wykonany element laczacy, na przyklad ftwek albo wy¬ step do kinematycznego polaczenia z tarcza sterujaca przebiega symetrycznie wzgledem srodka tarczy lozyskowej i jako luk kola w sto¬ sunku do promieniowo skierowanego toru sliz¬ gowego jarzma korbowego.Zgodny z wynalazkiem uklad czlonów me¬ chanizmu oraz idh punktów przegubowych i to¬ rów slizgowych wykazuje te zalete, ze dla ob¬ jetego wynalazkiem rodzaju mechanizmu, bez zadnej zmiany w napedzie moze byc dokonany wybór górnego punktu zwirotnegoi lub dolnego punktu zwrotneigo jako putaktu. wyjsciowego, po¬ niewaz krzywika moze byc obracana w kazdym kierunku za pomoca tarczy ,site)ruijacej. Poza tym zgodne z wynalaizkiem urzadzenie zmieniajace* uimozliwa to, ze przy wybranliiu jakiegos s.rodko- wego polozenia wyjsciowego mozna pompowac przy stalej lub zmieniajacej sie przestrzeni martwej, jezeli dla kazdego zakresu zmian zo¬ stana zastosowane obydwa kierunki obrotu tarczy sterujacej, rozpoczynajace sie od poloze¬ nia wyjsciowego.W dalszym ciagu wynalazek zostanie opisany na podstawie szkiców dzialania, przedstawio¬ nych na- fig. 1 i 2 i na podstawie przykladu wykonania, przedstawionego na fig. 3, 4 i 5, przy czym fig. 1 przedstawia polozenie czlonów mechanizmu dla skoku zerowego, fig. 2 — po¬ lozenie czlonów mechanizmu dla skoku maksy¬ malnego, fig. 3 — korbowód z jego tarcza lo¬ zyskowa, przy odpowiadajacym zerowemu sko¬ kowi polozeniu lezacej przed plaszczyzna ry¬ sunku tarczy sterujacej, fig. 4 — mechanizm w przekroju plaszczyzna prostopadla do osi tloka i przechodzaca przez punkt obrotu korby, a fig. 5 — mechanizm w przekroju pozioma plaszczyzna równolegla do psi ^tloka 4 przeeho^ dzaca przez punkt obrotu korby lub przez sro¬ dek tarczy sterujacej.Na fig. 1 widoczne sa jako punkty stale: punkt M obrotu korby, dokola . którego moze obracac sie równiez tarcza sterujaca S z krzyw¬ ka laczaca K oraz powierzchnia slizgowa tloka 6. Korba 2 swym elementem 3 zazebia sie z to¬ rem slizgowym jarzma 4. Korbowód lub lacz¬ nik 5 posuwowego mechanizmu korbowego jest przylaczony obrotowo w punkcie B do jarzma 4, w odleglosci H równej promieniowi A korby 2 od linii srodkowej, a jego drugi kónfec jest polaczony obrotowo z tlokiem 6 w punkcie A.Punkt obrotu jarzma 4 i korbowodu lub laczni¬ ka 5 pokrywaja sie w punkcie A polaczenia sie z tlokiem 6, gdy znajduje sie on w górnym punkcie zwrotnym. Jezeli korba 2 wykona obrót o okolo 180°, to punkt polaczenia korbowodu lub lacznika 5 z jarzmem 4 przesunie sie ku dolowi po krzywce laczacej K. Tlok jednakze nie ruszy z miejsca poniewaz krzywka laczaca K przebiega po promieniu równym dlugosci korbowodu lub lacznika 5 i zakreslonym, z pun¬ ktu A polaczenia z tlokiem 6.Na fig. 2 tarcza sterujaca S jest obrócona w stosunku do fig. 1 w prawo o 90° dokola punktu M. Krzywa laczaca K\ która opisuje jarzmo 4 lub jego punkt - B przylaczenia kor¬ bowodu lub lacznika 5 dokola punktu A', prze¬ biega prawie równolegle do osi tloka. Jezeli korba 2 ze swego podanego na rysunku poloze¬ nia zostanie obrócona o okolo 180ó, to tlok 6 od górnego do dolnego punktu zwrotnego wy¬ kona teraz swój maksymalny skok. Poniewaz punkt B przylaczenia korbowodu lub lacznika 5 do jarzma 4 prowadzony jest wzdluz krzywej laczacej K' az do punktu stalego M, wiec po- - 2 -lozenie. ..górnego: punktu zwrotnego tloka 6 po¬ zostaje to samo co i przy skoku zerowym przed¬ stawionym na fig. 1. Dotyczy to tego punktu zwrotnego tloka 6 równiez wówczas, gdy tarcza sterujaca S zostanie obrócona o jakikolwiek do¬ wolny inny kat, poniewaz krzywa laczaca K zawsze konczy sie w stalym punkcie M, jak to wynika na przyklad na fig. 2 z narysowanego liniami punktowymi polozenia, uzyskanego po obróceniu tarczy sterujacej S o okolo 45°.Na fig. 3, 4 i 5 przedstawiono uksztaltowanie tarczy lozyskowej korbowodu w mechanizmie.Srodkowa czesc tarczy lozyskowej jest uksztal¬ towana jako kadlub 9 lozyska korbowodu. Po obydwóch stronach kadluba 9 lozyska istnieja w kierunku osiowym wystepy 7 i 8. W wy¬ stepie 7 wykonany jest tor slizgowy 11 jarzma, który jest przesuniety o odleglosc H = R wzgle¬ dem srodka tarczy lozyskowej, i z którym za¬ zebia sie czop korbowy 10. Wystep 8 tworzy wypust, który prowadzony jest w uksztaltowa¬ nym jako krzywka laczaca rowku tarczy ste¬ rujacej S. Tarcza sterujaca punktu obrotu korby jest ulozyskowana na tej samej osi w kadlubie i za pomoca nie pokaza¬ nego na rysunku napedu jest przestawiana recznie lub samoczynnie. Zgodnie z wynalaz¬ kiem, i jest to bardziej korzystne, tarcza, lo¬ zyskowa moze byc wykonana jako jednolita calosc, podczas gdy przy wiekszych srednicach zewnetrznych lozyska korbowodu, tor slizgo¬ wy 11 jarzma zostaje umieszczony w srodko¬ wym kadlubie 9 lozyska.Zakres stosowalnosci zgodnego z wynalazkiem urzadzenia do zmiany skoku nie ogranicza sie tylko do pomp dozujacych, lecz na skutek wy¬ nikajacych z niego zalet konstrukcyjnie proste¬ go uksztaltowania, moze byc rozszerzony na inne dziedziny techniki, jak na przyklad na urzadzenia transportujace i podnoszace, prasy, a ta^ze na urzadzenia sterujace i pomiarowe. PL