Opublikowano dnia 16 sierpnia 1960 r. #****»* \ iTToT¥kAt bibi Urzedu Patentowego] Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Mf. M/oi.Msi.m Nr43533 KI.-5 a, 18/40 Przedsiebiorstwo Panstiuoiue / Fabryka Maszyn i Sprzetu Wiertniczego *) Gorlice — Glinik Mariampolski, Polska Urzqdzente do pobierania próbek rdzenia w otworach wiertniczych Patent trwa od1 dnia 14 marca 1959 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do pobierania próbek rdzenia w otworach wiertniczych.Dotychczas znane urzadzenia do pobierania próbek zloza przy wierceniu otworów wiertni¬ czych wykazuj$ znaczne wady i niedogodnosci.Na przyklad, w celu usuniecia z takiego urza¬ dzenia pobieranej próbki rdzenia zachodzila ko¬ niecznosc wyciagania kazdorazowo urzadzenia wraz z przewodem wiertniczym z otworu wiert¬ niczego, co jest zwiazane z duza strata czasu.Ponadto w czasie wiercenia otworu urzadzenie jest obracane razem z przewodem, co powodu¬ je rozkruszanie pobranej próbki. Nastepnie oslona takiego urzadzenia i polaczenia gwinto¬ we posiadaja zbyt mala wytrzymalosc, co unie¬ mozliwia wywierania duzych nacisków na na¬ rzedzie wiercace, a tym samym i zastosowanie prawidlowych parametrów wiercenia.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Wincenty Makare¬ wicz i inz. Bronislaw Wielgosz.Urzadzenie wedlug wynalazku nie wykazuje powyzszych wad znanych urzadzen i pozwala na latwe pobieranie próbek rdzenia przy cal¬ kowitym wyeliminowaniu niebezpieczenstwa ich uszkodzenia. Posiada ono mocna konstrukcje i nadaje sie szczególnie korzystnie do pobiera¬ nia próbek przy wierceniu pokladów sredniej twardosci i twardych. Urzadzenie jest osadzo¬ ne w mocnej pochwie i podczas wiercenia po¬ kladów znajduje sie w spoczynku, dzieki za¬ wieszeniu go na specjalnym pierscieniu lozys¬ kowym. Urzadzenie moze byc zapuszczane do przewodu wiertniczego i latwo z niego wyciag¬ niete bez koniecznosci wyciagania przewodu, co daje duza oszczednosc czasu.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z tu¬ lejki do pobierania próbki, zaopatrzonej przy jednym koncu w chwytacz przytrzymujacy po¬ brana próbke i z zaworu zwrotnego, przymo¬ cowanego do tulejki przy drugim koncu i za¬ opatrzonego w odpowiedni czop do wyciagania urzadzenia z przewodu wiertniczego. Urzadze-nie zawiesza sie w pochwie na specjalnym pier¬ scieniu lozyskowym wykonanym tak, iz pozwa¬ la na utrzymywanie urzadzenia w spoczynku podczas ruchu obrotowego przewodu wiertni¬ czego. Pochwa jest polaczona przy dolnym kon¬ cu z glówka gryzakowa, a u góry z lacznikiem zaopatrzonym w mufe do polaczenia jej z od- ciazmikiem i przewodem wiertniczym.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przedsta¬ wione na rysunku w przekroju podluznym.Posiada ono tulejke 1 do pobierania próbek rdzenia, zaopatrzona przy dolnym koncu w chwytacz 2 podtrzymujacy pobrana próbke.Górny koniec tulejki jest polaczony z kadlu¬ bem 3 zaworu zwrotnego kulkowego, zaopatrzo¬ nego w czop 4 do wyciagania przyrzadu z prze¬ wodu wiertniczego.Urzadzenie zawiesza sie w mocnej pochwie 5 za pomoca pierscienia lozyskowego 6, osadzo¬ nego poslizgowo w rowku pierscieniowym po¬ miedzy pierscieniami 7, 8, 9, posiadajacymi po¬ wierzchnie robocze utwardzone i dokladnie oszlifowane. Pierscien lozyskowy 6 posiada po¬ wierzchnie robocza wylozona warstwa gumy« lub masy plastycznej. W pochwie 5 jest zmon¬ towanych ponizej pierscienia lozyskowego 6 kilka sprezyn 10, sluzacych do zabezpieczenia urzadzenia przed podnoszeniem sie do góry podczas pracy. Pochwa jest polaczona u dolu z narzedziem wiertniczym 11, np. glówka gry¬ zakowa, a przy górnym koncu jest zaopatrzona w lacznik z mufa do polaczenia z obciaznikiem i przewodem wiertniczym.Zastosowanie mocnej pochwy 5 pozwala na wywieranie duzego nacisku bezposrednio na na¬ rzedzie wiertnicze oraz na stosowanie wlasci¬ wych parametrów wiercenia, oo dotychczas nie bylo mozliwe przy uzyciu znanych podobnych urzadzen o slabej konstrukcji. Pochwe 5 wraz z zakreconym narzedziem wiertniczym zapusz¬ cza sie do otworu na przewodzie wiertniczym.Urzadzenie wpuszcza sie przez przewód wiert¬ niczy na dno, gdzie zawiesza sie go na pierscie¬ niu lozyskowym 6 w pochwie 5 i zostaje zacis¬ niete za pomoca sprezyn 10, które zapobiegaja przesuwaniu sie go do góry. Podczas obrotu przewodu wiertniczego rdzen urabiany narze¬ dziem wiertniczym 11 przedostaje sie do tu¬ lejki 1, która znajduje sie w spoczynku dzieki odpowiedniemu zawieszeniu urzadzenia na piers¬ cieniu lozyskowym 6. Wskutek tego pobierany rdzen nie ulega rozkruszeniu lub innemu uszko¬ dzeniu.Pobierana próbka przy wchodzeniu do tulejki 1 urzadzenia wypycha znajdujaca sie w niej pluczke przez zwrotny zawór kulkowy, regulu¬ jacy jednokierunkowy przeplyw pluczki. Plucz¬ ka przeplywa z zaworu kanalami, utworzonymi pomiedzy oslona 13 i dolna czescia 14 kadluba zaworu na dól, wytwarzajac dzialanie ssace, wskutek czego w tulejce 1 powstaje podcisnie¬ nie ulatwiajace wprowadzanie do niej pobie¬ ranej próbki. Nastepnie pluczka przeplywa wzdluz tulejki 1 na dól przez kanaliki 25 na¬ rzedzia wiertniczego, chlodzac jego ostrze i oczyszczajac dno otworu z urobku.Po zapelnieniu tulejki 1 odwierconym zlozem zapuszcza sie do przewodu wiertniczego odpo¬ wiedni chwytacz, zawieszony na linie odwija- nej z bebna pomocniczego, który chwyta czop 4 urzadzenia i wyciaga go na powierzchnie zie¬ mi. Przy ciagnieniu liny do góry urzadzenia zo¬ staje zwolnione z przytrzymujacych go sprezyn 10, a jednoczesnie klapki 16 chwytacza 2 osa¬ dzone obrotowo podtrzymuja znajdujacy sie w tulejce 1 pobrany rdzen.Po wyciagnieciu na powierzchnie urzadzenia, odkreca sie chwytacz 2 oraz górna czesc 3 ka¬ dluba zaworu wyjmujac kulke 17, po czym czop 18 kadluba, laczy sie z pompka do wypychania rdzeni. Po usunieciu pobranego rdzenia urza¬ dzenie montuje sie na nowo i wrzuca do prze¬ wodu wiertniczego. Nastepuje dalsze wiercenie az do calkowitego zuzycia narzedzia wiertni¬ czego.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala na znaczne skrócenie czasu rdzeniowania i na wy¬ eliminowanie klopotliwych czynnosci zwiaza¬ nych z kazdorazowym zapuszczaniem do otwo¬ ru przewodu wirtniczego i wyciaganiem go wraz z urzadzeniem do pobierania próbek. Za¬ stosowanie w wiertnictwie rur pluczkowych o jednolitym przekroju poprzecznym pozwoli na uzycie tulejki do pobierania rdzenia o wie¬ kszej srednicy. PL