2 £ 1HBF ^ Opublikowano dnija 5 grudnia 1960 r. 3IBLIOT EKAl / \Cs POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43481 KL 65 f2, 16 Centralne Biuro Konstrukcji Okretowych Nr 1 *) Gdansk, Polska Hydrauliczne obrotowe urzqdzenie do napedu steru Patent trwa od dnia 17 sierpnia 1959 r.Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczne obrotowe urzadzenie sterowe na statkach.Kazdy statek jest wyposazony w urzadzenie sterowe, majace na celu zapewnienie zdolnosci manewrowej w czasie jazdy. Istotnym elemen¬ tem urzadzenia sterowego jest obracanie trzona sterowego zgodnie z impulsami pochodzacymi od sternika i przekazywanymi urzadzeniu przy pomocy tzw. telemotoru.Urzadzenia sterowe sa budowane w oparciu o rózne zasady. Miedzy innymi bardzo sa roz¬ powszechnione we flocie hydrauliczne urza¬ dzenia sterowe. Praca tych urzadzen oparta jest na dzialaniu pras hydraulicznych i jak¬ kolwiek urzadzenia te posiadaja bardzo duzo zalet, sa pewne w dzialaniu i proste w kon¬ strukcji, jednakze zajmuja stosunkowo duzo miejsca na statku. Na statkach malych, przy ogólnym braku miejsca, fakt ten jest bardzo uciazliwy. Ponadto ruch obrotowy trzona stero¬ wego jest uzyskiwany droga posrednia od po- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Augustyn Wasiukiewicz. suwistego ruchu nurników pras hydraulicz¬ nych, w czym uczestnicza dodatkowe elementy — ciezkie, wymagajace dokladnego montazu i troskliwego dogladu.W tych warunkach powstaja nowe rozwiaza¬ nia konstrukcyjne maszyn sterowych sluzace do tego, aby usunac wspomniane wady. Wyko¬ rzystana zostaje zasada obrotu wirnika zao¬ patrzonego w skrzydla wzgledem pierscienio¬ wej komory z przegrodami.n Pewna modyfika¬ cja takich maszyn sterowych jest maszyna ste¬ rowa typu obrotowego, bedaca przedmiotem wynalazku. W porównaniu z opatentowanymi zagranica konstrukcjami, proponowana maszyna charakteryzuje sie tym, ze w oparciu o te sa¬ ma zasade posiada odmienna budowe kon¬ strukcyjna. Zagraniczne konstrukcje skrzydlo- wo-obrotowych maszyn sterowych oparte sa na nieruchomej komorze i obrotowym wirni¬ ku, zaopatrzonym w skrzydla przemieszczaja¬ ce sie w komorze. Komora konstrukcji zagra¬ nicznych jest zamknieta z trzech stron (plaszcz zewnetrzny i dwie pokrywy). Pozostale zani¬ kniecie komory tworzy wirnik w ksztalcie- pia-sty, zaopatrzony w trzy wystajace skrzydla.Obrotowym elementem konstrukcji jest piasta ze skrzydlami. Bezpokrywowe lub jednopokry- wowe maszyny sprowadzaja sie w zasadzie do tego samego.Komora maszyny sterowej wedlug wynalaz¬ ku jest zamknieta z dwóch stron — na obu obwodach. Pozostale zamkniecie tworza umiesz¬ czone u góry i u dolu nieruchome pierscienie.W ten sposób konstrukcja jest pozbawiona obrotowej piasty ze skrzydlami, zas role skrzy¬ del spelniaja przegrody obrotowej komory.W tym sensie maszyna nie przedstawia, kon¬ strukcji obrotowej skrzydlowej, gdyz nie po¬ siada obrotowego elementu zaopatrzonego w skrzydla. Jest to konstrukcja obrotowa ko¬ morowa, poniewaz elementem obracajacym sie jest komora wyposazona w trzy przegrody.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia urza¬ dzenie osadzone na trzonie sterowym, fig. 2 — drugi rzut poziomy tego urzadzenia w przekro¬ ju poprzecznym, a fig. 3 — prowadzenie ka¬ nalów hydraulicznych w sciankach urzadzenia'.Dwa wspólosiowo umieszczone odcinki rur— zewnetrzna i wewnetrzna — 1 i 2 tworza pierscieniowa przestrzen pozbawiona pokryw.Wewnetrzna rura 2 jest gruboscienna i osadzo¬ na bezposrednio na glowicy trzona sterowego oraz ustalona przy pomocy dwóch klinów.W przestrzeni miedzy rurami ulozone sa wzdluznie trzy symetrycznie rozmieszczone przegrody 3, których wysokosc jest mniejsza od wysokosci rur 1 i 2. Przegrody te sa na sta¬ le przymocowane do obu rur za pomoca srub.Pierscieniowa przestrzen zostaje podzielona na trzy wzdluznie przelewowe komory. Od góry i od dolu komory te sa przykryte dwoma pier¬ scieniami 4 i 5. Pomiedzy te pierscienie wlo¬ zone sa trzy stojaki 6 i powiazane z pierscie¬ niami za pomoca wzdluznie przechodzacych sciagów 7. Stojaki te przechodza wewnatrz komór. W ten sposób utworzone sa dwa ru¬ chome wzgledem siebie uklady: uklad komór powstalych z pierscieniowej przestrzeni rur po¬ dzielonej za pomoca trzech przegród i uklad pier¬ scieni przykrywajacych te komory wraz ze stojakami dzielacymi kazda komore na dwie czesci.Jezeli uklad pierscieni zostanie unierucho¬ miony, wówczas na skutek doplywu cieczy do cisnieniowych czesci komór caly uklad komór, utworzony z rur 1 i 2 i przegród 3, uzyska wzgledny ruch obrotowy. Taki sam ruch otrzy¬ ma trzon sterowy i ster zlaczony z wewnetrzna rura.Doplyw oleju do komór obrotowych odbywa sie przez nieruchome pierscienie 4 i 5, przy czym górnym pierscieniem 4 — dla wywolania obrotu w jednym kierunku, zas dolnym pier¬ scieniem 5 — dla wywolania obrotu w kie¬ runku przeciwnym. Aby utworzyc kanal do przeplywu oleju, oba nieruchome pierscienie posiadaja wytoczenie 2 (fig. 3). Takie same wy¬ toczenie ma miejsce w obrzezach 9, które po przyspawaniu do pierscieni tworza okragly ka¬ nal 10. Odpowiednie wiercenia 11 lacza kanal ten z komorami. Doplyw oleju moze byc od¬ ciety za pomoca zaworów zaporowych 12.Uszczelnia sie go za pomoca uszczelek pier¬ scieniowych i liniowych, wykonanych z olejo- odpornego tworzywa sztucznego. PL