$ Opublikowano dnia 15 pazdziernika 1960 r. 4^ BIBLIOTEKA I* U rzad o f .v ;n lewego [Polskiej tezy:^s:i:tj Ludowej! % POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43466 KI. 42 k, 12/05 Vyzkumny a zkusebni letecky ustav*) Letnany, Czechoslowacja Manometr elektromagnetyczny Patent trwa od flnia 14 pazdziernika 1958 r.Wynalazek dotyczy manometru elektromag¬ netycznego do pomiarów wyzszych cisnien, przy którym wykorzystano magnetyczne wlas¬ nosci materialów ferromagnetycznych. Istnie¬ je wiele manometrów do pomiarów wyzszych cisnien. Najczesciej sa to manometry membra- nowo-sprezynowe lub z rurka Bourdon'a. Dla rejestrowania-, regulacji i centralnego nadzo¬ ru, wlasciwym jest przetwarzanie cisnienia na wielkosci elektryczne. Takze w tym przy¬ padku stosuje sie rozmaite manometry. Naj¬ czesciej sa to wzglednie skomplikowane urza¬ dzenia, które wykazuja mala dokladnosc.Manometr elektromagnetyczny wedlug wy¬ nalazku jest stosunkowo prosty, tani, malo wymagajacy jezeli chodzi o wykonanie i ma¬ terialy oraz odznacza sie wystarczajaca sprawnoscia. Aparatura tego manometru jest prosta i moze nie posiadac jakichkolwiek *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Borivoj Dupsky i Oldrich Straka. urzadzen z lampami elektronowymi.Manometr elektromagnetyczny oparty na zasadzie wynalazku, polega na urzadzeniu, które zamienia mierzone cisnienie na obrót preta z materialu ferromagnetycznego. Poza tym zostalo wykorzystane znane zjawisko, po¬ legajace na tym, ze przy naprezeniach, wy¬ stepujacych przy skrecie cylindrycznie namag¬ nesowanego preta, w cewce znajdujacej sie na precie, zostaje wzbudzona sila elektromo¬ toryczna, która jest proporcjonalna dr napre¬ zenia wywolanego skreceniem. Ta sila elek¬ tromotoryczna jest wlaczona w odbiorczy ob¬ wód elektryczny, w którym przetwarza sie za pomoca miernika lub aparatury samopiszacej albo tez przez uklad zabezpieczajacy dane urzadzenie lub podobne srodki.Na rysunku sa uwidocznione schematycznie w przekroju, dwa przyklady wykonania ma¬ nometru wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia manometr, który ma spla¬ szczona, w ksztalcie sruby wykonana rure 1.Rura ta jest umocowana- w plycie podstaw?2 i zaopatrzona w plyte czolowa 3. Plyta pod¬ stawy 2 oraz plyta czolowa 3 sa polaczone na stale za pomoca elementu skretnego 4, na który jest nalozona cewka 5, wyprowadzo¬ na do zacisków 6. Przez element skretny 4 przechodzi cewka toroidalna 7, wyprowadzona do zacisków 8. Cisnienie doprowadza sie do rury 1, która pod jego wplywem usiluje sie rozwinac powodujac za pomoca plyly czolo¬ wej 3 skrecenie elementu skretnego 4.Zmienny prad wzbudzenia doprowadza sie do cewki toroidalnej 7 poprzez zaciski 8. Skre¬ canie elementu skretnego 4 powoduje defor¬ macje cylindrycznego pola magnetycznego o tyle, ze powstaje skladowa pozioma, która w cewce 5 indukuje sile elektromotoryczna, doprowadzona do zacisków 6. Ta sila elektro¬ motoryczna jest proporcjonalna do doprowa¬ dzonego cisnienia. Obwód wzbudzenia i ob¬ wód odbiorczy moga byc miedzy scba zmie¬ niane.Na fig. 2 jest przedstawiony manometr, skladajacy sie z elementu skretnego 9, pola¬ czonego z tuleja 10 za pomoca kolnierza.Tuleja ta posiada srubowe naciecia 11. Tu¬ leja 10 pokryta jest przewodnikiem 12 i przy¬ laczona do jednego z zacisków 13. Tuleja 10 jest przymocowana do elementu skretnego 9 sruba 14, pod która znajduje sie podkladka izolujaca 15. Tuleja 10 i element skretny 9 sa od siebie odizolowane na koncu, na którym znajduje sie sruba, natomiast na drugim kon¬ cu prad moze miedzy nimi przeplywac. Izo¬ lowany koniec elementu skretnego 9 jest do¬ laczony do drugiego z zacisków 13.-Na. element skretny 9 nalozona jest cewka 16, przylaczona do zacisków 17.Wysokie cisnienie, doprowadzone do elemen¬ tu skretnego 9, powoduje jego rozszerzanie.Spowodowane w ten sposób rozszerzanie sie elementu skretnego 9 jest powstrzymywane przez tuleje 10, która na skutek wyciec sru¬ bowych 11 wytwarza moment obrotowy, zmu¬ szajacy do skretu element skretny 9. Prad zmienny wzbudzenia doprowadzany do zaci¬ sków 13, przechodzi przez element skretny 9 i plynie z powrotem, czesciowo przez tule¬ je 10, a czesciowo przez przewodnik 12, Na skutek tego w elemencie skretnym. 10 tworzy sie cylindryczne pole magnetyczne, które zo¬ staje zdeformowane przez skrecenie elementu skretnego 9 tak, ze powstaje skladowa pozio¬ ma, indukujaca w cewce 16 sile elektromo¬ toryczna, doprowadzona do zacisków 17. Ta sila elektromotoryczna jest proporcjonalna do doprowadzonego cisnienia. Obwód wzbudzenia i obwód odbiorczy moga byc miedzy soba zamieniane. Azeby spowodowac zmiane dy¬ namicznego cisnienia, bardzo korzystne jest w tym przypadku, jezeli element skretny 9 jest wykonany z cylindrycznie namagneso¬ wanego magnesu trwalego, przez co odpada koniecznosc zastosowania obwodu wzbudzaja¬ cego. W tym przypadku wyjsciowa sila elek¬ tromotoryczna jest proporcjonalna do szybko¬ sci zmian cisnienia.Przy zastosowaniu urzadzenia rejestrujacego drgania, manometr wedlug wynalazku nada¬ je sie szczególnie do sledzenia cisnien, jakie powstaja w silnikach spalinowych. PL