JpubllkowAno dniu 15 wrzesnia 1960 r. y"Z\ r zac; u i ...! c n t owegol jjlskicj EzeczypoLggjjiei Ludovejf POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE] LUDOWE) OPIS PATENTOWY Nr 43424 KI. 42 k, 36/01 Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego *) Przedsiebiorstwo Panstwowe Kraków, Polska Uniwersalny twardosciomierz przenosny do badania twardosci na powierzchniach wewnetrznych otworów i przyrzad do jego kontroli Patent trwa od dnia 8 stycznia 1959 r.Dotychczas stosowana metoda pomiaru twar¬ dosci na powierzchniach wewnetrznych otwo¬ rów np. tulei, których wewnetrzna scianka jest azotowana lub naweglana i hartowana, za pomoca cechowanych pilników, nie daje mozliwosci dokladnych pomiarów i nie mo¬ ze byc absolutnie stosowana przy badaniu twardosci elementów maszyn i urzadzen.Uzywanie pilników cechowanych do pomia¬ rów twardosci daje tylko orientacyjne wyniki pomiarów i nie moze byc obiektywna podsta¬ wa do okreslenia zgodnosci lub niezgodnosci badanych czesci z warunkami technicznymi, przewidzianymi normami. Stosowana dotych¬ czas metoda pomiaru twardosci za pomoca cechowanych pilników wymaga wysokokwa- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. Henryk Piotrowicz. lifikowanych pracowników z duza wprawa, nabyta dlugoletnia praca i doswiadczeniem.Wyzej wymienione niedokladnosci usuwa uniwersalny twardosciomierz przenosny we¬ dlug wynalazku, uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia twardosciomierz w widoku z góry oraz tuleje wymienna w prze¬ kroju podluznym, fig. 2 - twardosciomierz w widoku z boku oraz tuleje w przekroju po¬ dluznym, fig. 3 - widok przyrzadu kontrol¬ nego z przodu, wreszcie fig. 4 — pionowy rzut przyrzadu kontrolnego w widoku z góry.Dzwignia lewa 1 oraz dzwignia prawa 2 (fig. 1 i 2) sa przymocowane za pomoca sru¬ by obrotowej 3 do tulei wymiennej 4, która w czasie próby jest wsuwana w otwór ba¬ danej tulei lub rury. Sruba mocujaca jednym koncem jest przytwierdzona do tulei wymien¬ nej nakretka 5, a na drugim koncu zakonczo¬ na jest raczka 6, za pomoca której wprowa-dzany jest uniwersalny twardosciomierz prze¬ nosny do otworu badanej tulei.Tuleja wymienna posiada na swym obwodzie dwa otwory, w których umieszczone sa dwa penetratory 7, zakonczone od zewnatrz kulka¬ mi lub stozkami diamentowymi w zalezno¬ sci od przyjetej metody pomiaru i zabezpie¬ czone przed wypadnieciem z tulei wymien¬ nej sprezyna plytkowa 8. Przy pomiarach twardosci otworów o róznej wielkosci sred¬ nic, uzywa sie tulei wymiennych o tych sa¬ mych srednicach zewnetrznych, stosujac od¬ powiednio dlugie przedluzacze 9, mocowane z jednego konca za i?omoc4 givintu dó pene- tratorów, z drugiego zas stale dociskanymi za pomoca dwóch kulek/20, zawalcowanyeh , na dzwigni lewej i prawej do scianek tulei.Opór 11 umieszczony w kanaliku wykonanym na tulei wymiennej i zamocowany do niej za pomoca sruby 12 i zakretki 13, sluzy do ustalania miejsca pomiaru twartosci zaleznie od glebokosci zanurzenia tulei w otworze ba¬ danej czesci. Wielkosc glebokosci zanurzenia jest okreslona za pomoca podzialki milime¬ trowej narysowanej na tulei wymiennej, • wzdluz wykonanego na niej kanaliku.Obciazenie penetratorów, potrzebne do po¬ miarów twardosci badanej czesci, uzyskuje s^e przez pokrecenie raczka 14 kólka recznego 15, które jesj polaczone ,ze sruba 16 za pomoca trzpienia 17. Wielkosc obciazenia jest okreslo¬ na za pomoca dynamometru, który sklada sie' " z pierscienia sprezystego 18 i zamocowanego do niego za pomoca uchwytów 19 i 20 czujni¬ ka dynamometru 21.' Pierscien dynamometfti' jcst polaczony z dzwignia lewa i prawa za pomoca dwóch wieszaków 22, które od wewnatrz sa zakon¬ czone dwiema plytkami 23 z przylutowanymi do nich dwiema kulkami 24, dociskajacymi stale pierscien dynamometru na jego po¬ wierzchni wewnetrznej. Plytki 23 sa przymo¬ cowane do wieszaków za pomoca kolków 25 oraz nakretek 26, jak równiez uchwytów przy¬ mocowanych do pierscienia dynamometru wkretami 21. Wkret 28 wieszaka unierucho¬ miony nakretka 29, wchodzacy jednym swym koncem w wyciecie na dzwigni lewej, sluzy do regulacji luzów, powstalych miedzy dynamo- metrem i dzwigniami.Sprezyna srubowa 30, umieszczona miedzy dzwigniami i^ prowadzona za pomoca trzpie¬ nia 31, wkreconego jednym koncem w dzwignie prawa i unieruchomionego nakretka 32, slu¬ zy do ciaglego dociskania kulek 10 do prze¬ dluzaczy. Nakretke 33, zakrecona na drugi ko¬ niec trzpienia uzywa sie do ustalania poloze¬ nia dzwigien oraz do ograniczania ich ruchu.Czujnik 34 przymocowany do dzwigni lewej za pomoca sruby 35 i zsynchronizowany "z dzwignia prawa za pomoca wkretu 36, któ¬ ry jest unieruchomiony nakretka 37, uzywa sie do okreslenia glebokosci wejscia penetratorów w badana tuleje.-Do sprawdzenia prawidlowosci wskazan twardosciomierza po jego wykonaniu, jak rów¬ niez do okresowej kontroli, uzywa sie przyrza¬ du kontrolnego (fig. 3 i 4), który sklada sie z korpusu 38 oraz przytwierdzonych do niego za pomoca sruby dociskajacej 40 dwóch plytek 39. wzorcowych /twardosci, dwóch plytek 41 oraz czterech srub 42.Przed sprawdzeniem prawidlowosci wska¬ zan tuleje wymienna twardosciomierza wpro¬ wadza sie do otworu 43 przyrzadu kontrolne¬ go. Skonstruowany w ten sposób uniwersalny twardosciomierz przenosny sluzy do przepro¬ wadzania pomiarów twardosci na powierzch¬ niach wewnetrznych otworów o róznych sred¬ nicach, zarówno metpda Rockwella, Supper- Rockwella jak i Brinella.Uniwersalny twardosciomierz przenosny opi¬ sanej ikonstrukcji sprawdzony po jego wyko¬ naniu oraz okresowo badany w czasie eksploa¬ tacji za pomoca przyrzadu kontrolnego, daje pelna gwarancje dokladnych i szybkich pomia¬ rów twardosci powierzchni' ' wewnetrznych otworów. PL