Wynalazek dotyczy mowego rodzaju elemen¬ tów izolujacych, wypelniajacych koncentryczny przewód zasilajacy, do przesylania mikrofal elek¬ tromagnetycznych, które wywoluja znikome od¬ bicia oraz znikome straty, jak równiez posiadaja wysoka wytrzymalosc mechaniczna.Do umocowania wewnetrznego przewodu w koncentrycznym przewodzie zasilajacym, po¬ wszechnie uzywa sie róznego rodzaju elementy izolujace, wykonane z tworzywa izolacyjnego.Poniewaz wzgledna stala dielektryczna elemen¬ tów izolujacych jest znacznie wieksza od stalej dielektrycznej powietrza, powoduje to odbicie fal. Jezeli zasilajacy przewód koncentryczny w calosci wypelniony jest tworzywem izoluja¬ cym, nie powstaja zadne odbicia fal, jednak *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa inz. Miklós Csuzdi i - inz. Istvan Nedbal. straty w koncentrycznym przewodzie zasilaja¬ cym sa tak wysokie, ze tego rodzaju wykonanie przewodu jest najczesciej nie stosowane.Jezeli w przewodzie wystepuja odbicia, wów¬ czas nastepuje z jednej strony obnizenie przesy¬ lanej mocy, a z drugiej strony obnizenie jakosci przenoszenia. I tak na przyklad przy przenosze¬ niu sygnalu telewizyjnego jest dostrzegalny po¬ dwójny obraz, a przy urzadzeniach teletransmi¬ syjnych wielokanalowych powstaje przesuch zblizny. Dla przenoszenia mikrofal w wielo¬ kanalowych urzadzeniach teletransmisyjnych bez odbicia, przewody musza spelniac najostrzej¬ sze wymagania techniczne.Obecnie dla unikniecia odbic w przewodzie koncentrycznym zawierajacym elementy izola¬ cyjne na przyklad tarcze, stosuje sie nastepujace zasady: albo poszczególne tarcze nie wywoluja odbic albo tarcze te sa tak umieszczone, ze od¬ bite od nich fale wzajemnie sie znosza. Ostatniametoda stosowana jest dla waskich pasm czesto¬ tliwosci i z tego powodu jest korzystna jezeli tarcze nie wywoluja odbic fal elektromagne¬ tycznych. Najlatwiejszym jest uzycie tarcz izolu¬ jacych, których grubosc uzalezniona jest od dlu¬ gosci fal. Sposób ten nie moze byc jednak za¬ stosowany w zakresie fal centymetrowych, po¬ niewaz uwzglednienie grubosci tarczy z uwagi na dlugosci fal nie daje wystarczajacej wytrzy¬ malosci mechanicznej tarczy. Tarcze, których grubosc jest uzalezniona dft dlugosci fal, mozna wykonac tak, iz uzyskuje sie kompensacje od¬ bitych fal i w rezultacie nie powoduja one od¬ bic. Jezeli bowiem grubosc tarczy izolacyjnej wynosi 4/4 dlugosci fali, to odbicia wystepujace po obydwu stronach tarczy nawzajem sie znosza.To rozwiazanie najczesciej nie daje odbic dla okreslonych pojedynczych czestotliwosci i prak¬ tycznie jest uzywane tylko w waskim pasmie czestotliwosci.Odbicie fali przez tarcze izolacyjna jest spo¬ wodowane tym, ze wzgledna stala dielektryczna tworzywa tarczy jest wieksza od jednosci, tak ze opornosc falowa odcinka przewodu wypel¬ nionego tworzywem izolujacym jest nizsza od opornosci falowej odcinka wypelnionego powie¬ trzem. Przy laczeniu odcinków przewodu o róz¬ nej opornosci falowej wystepuje odbicie prze¬ sylanej fali. Powstajace odbicie jest tym mniej¬ sze, im mniejsza jest wzgledna stala dielek¬ tryczna tworzywa tarczy, wzglednie im mniej tworzywa zawiera tarcza.Unikniecie odbic moze byc takze uzyskane o ile wewnetrzna srednica zewnetrznego prze¬ wodnika przewodu koncentrycznego spelnia rów- 1 b nanie Zo — In — lub srednica wewnetrz- Er a nego przewodnika wzglednie srednice obu prze¬ wodników tak zmienia sie, ze opornosc falowa odcinka przewodu koncentrycznego wypelnianego tworzywem o wzglednej stalej dielektrycznej bedzie równa opornosci falowej odcinka prze¬ wodu koncentrycznego wypelnionego powietrzem.W tym celu wymiar b nalezy zwiekszyc, a wy¬ miar a zmniejszyc.W miejscu naglych zmian srednicy ulega zmianie takze rozklad pola elektrycznego. Od¬ dzialywanie tej zmiany mozna uwzglednic przy obliczeniach konstrukcyjnych za pomoca tak zwanej pojemnosci skokowej, która w miejscu naglej zmiany srednicy dolacza sie równolegle do toru koncentrycznego. Oddzialywanie pojem¬ nosci skokowej moze byc wyeliminowane, skoro opornosc falowa odcinka przewodu koncentrycz¬ nego wypelnionego tworzywem izolujacym bedzie wyzsza od opornosci falowej odcinka wypelnio¬ nego powietrzem. W takim przypadku teoretycz¬ nie mozna udowodnic, ze tarcza o wymiarach mniejszych od y4 fali pracuje w koncentrycznym przewodzie zasilajacym jako indukcyjnosc szere¬ gowa. Ta indukcyjnosc tworzy z równolegle przylaczona pojemnoscia skokowa filtr dolno- przepustowy.. Opornosc falowa filtru jest tak dobrana, ze jest ona w roboczym pasmie czesto¬ tliwosci praktycznie równa opornosci falowej odcinka zasilajacego przewodu koncentrycznego wypelnionego powietrzem. Indukcyjnosc szere¬ gowa niezbedna do wspólpracy z pojemnoscia skokowa musi byc scisle okreslona. I tak im wieksza jest pojemnosc skokowa, tym wieksza winna byc indukcyjnosc szeregowa. Czestotli¬ wosc graniczna filtru zalezy (tak dlugo dopóki ta metoda teoretycznie przydatna jest do elimi¬ nowania odbic) od indukcyjnosci i pojemnosci skokowej. Im wieksza jest pojemnosc skokowa i indukcyjnosc, tym mniejsza jest czestotliwosc graniczna filtru. Znaczy to, ze im wieksza jest zmiana srednicy w miejscu, w którym znajduje sie czesc izolujaca, czyli im Wieksza jest pojem¬ nosc skokowa, tym nizsza jest czestotliwosc, do której metoda ta moze byc stosowana. Nie¬ zbedne w miejscu umieszczenia tarczy zmiany i spowodowana tym pojemnosc skokowa jest tym mniejsza, im mniejsza jest rzeczywista stala dielektryczna tarczy izolujacej.Odchylenia opornosci falowej odcinka prze¬ wodu wypelnionego przez tarcze w porównaniu z takim odcinkiem wypelnianym powietrzem unika sie na ogól w ten sposób, ze z tarcz izo¬ lujacych usuwa sie czesc tworzywa, na przyklad przez wywiercenie na tarczach otworów. W tym przypadku rzeczywista wzgledna stala dielek¬ tryczna jest tego samego wymiaru, jak rzeczy¬ wista stala dielektryczna tworzywa izolacyjnego tarczy bez otworów. Rzeczywista wzgledna stala dielektryczna bedzie tym mniejsza, im wiecej tworzywa zostanie usuniete z tarczy izolujacej, wzglednie im blizej wewnetrznego przewodu znajduja sie majace byc usuniete czesci tarczy.Przez usuniecie czesci tworzywa z tarczy zo¬ stanie obnizona wytrzymalosc mechaniczna tarczy.Wynalazek dotyczy elementów izolujacych wy¬ pelniajacych koncentryczny przewód zasilajacy, w którym dla unikniecia odbic niezbedne sa znikome "zmiany srednicy i który posiada duza wytrzymalosc mechaniczna. — 2 —Na fig. 1 i 2 uwidoczniony jest przyklad wy¬ konania przewodu wedlug wynalazku.Izolujace elementy wypelniajace i utrzymujace przewód wewnetrzny 1 — 2 skladaja sie z dwóch czesci, które posiadaja ksztalt stozków, które sa umieszczone wspólosiowo do osi przewodu koncentrycznego. Elementy izolacyjne 1 — 2 znajduja sie na cienkim odcinku 5 wewnetrzne¬ go przewodu 3, co zapewnia nie tylko nieru¬ chome mechaniczne umocowanie tarcz, lecz takze, jak to wyzej opisano, rozwiazanie konstrukcyjne, które nie daje odbic. Elementy izolujace 1 — 2 umocowywuja wewnetrzny przewodnik 3 w zew¬ netrznym przewodniku 4. Teoretycznie mozna udowodnic, ze jezeli w koncentrycznym przewo¬ dzie zasilajacym zostana umieszczone wspól¬ osiowo do <"si koncentrycznego przewodu zasi¬ lajacego elementy izolujace, ograniczone przez dwie powierzchnie stozkowe o róznym kacie rozwarcia, posiadajace wspólny punkt wierz¬ cholkowy, wówczas w kazdym przekroju leza¬ cym prostopadle do osi przewodu zasilajacego, rzeczywista wzgledna stala dielektryczna bedzie zawsze stala, co oznacza, ze równiez stala jest opornosc falowa. Wartosc Zo zalezy od kata rozwarcia powierzchni stozka. Wystarczy okreslic w plaszczyznie lezacej prostopadle do osi, w do¬ wolnie wybranym przekroju, dokladna grubosc przewodu zasilajacego, której scisla wartosc jest niezbedna dla urzeczywistnienia zadanej opor¬ nosci falowej. Wartosc ta musi uwzglednic wy¬ magane wartosci dopuszczalnej wytrzymalosci czesci izolujacych. Poniewaz konstrukcja ich jest przewidziana jako wydrazona konstrukcja kol¬ pakowa, zadane wlasciwosci wytrzymalosci me¬ chanicznej moga byc spelnione juz przy odpo¬ wiednio malej grubosci scianki. _Na skutek tego, ze grubosc scianki jest znikoma, rzeczywista wzgledna stala dielektryczna w przyblizeniu jest równa stalej dielektrycznej powietrza, z czego wynika, ze dla uzyskania utrzymujacych we¬ wnetrzny przewodnik elementów izolacyjnych, któreby nie wywolywaly odbic, zmiana srednicy powinna byc odpowiednio znikoma. Jezeli zmia¬ na srednicy jest znikomo mala, to pojemnosci skokowe posiadaja równiez niewielka wartosc.Z tych powodów rozwiazanie wedlug wynalazku na podstawie powyzszych teoretycznych rozwa¬ zan jest stosowane do wiekszych czestotliwosci niz pozostale równowazne rozwiazania wedlug wynalazku, uwzgledniajace . zaleznosci wytrzy¬ malosciowe. Ze wzgledu na to, ze zmiana srednicy wewnetrznego przewodnika jest odpowiednio znikoma, konstrukcja w pelni odpowiada wymaganiom wytrzymalosciowym.Wewnetrzny przewodnik moze byc wy¬ konany z cienkosciennej rury. Kostruk- cja elementów izolacyjnych wykonana z wydra¬ zonych kolpaków jest elastyczna, tak ze w przy¬ padku jej znieksztalcenia nie latwo ulega po¬ lamaniu.Dalsza korzysc rozwiazania wedlug wynalazku polega na tym, ze posiada ono znikome straty, poniewaz do wykonania zuzytkowuje sie malo tworzywa, przy czym wieksza czesc tworzywa jest umieszczona w poblizu zewnetrznego prze¬ wodnika przewodu zasilajacego, a wiec w slab¬ szym polu elektrycznym.Z punktu widzenia konstrukcji i wytwarzania, konstrukcja wedlug wynalazku posiada zalete polegajaca na tym, ze moze byc ona wytwarzana z dwóch czesci oraz bez dzielenia zewnetrznego wzglednie wewnetrznego przewodnika przewodu zasilajacego, moze byc nakladana na przewod¬ nik wewnetrzny. PL