Opublikowano dnia 31 sierpnia 1960 r. 5i0k % J rzedu r,M-niOvv-Sw jFolskiej BzeczifpDSDoiiteMmjji^| POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43388 KI. 42 g, 1/04 Przedsiebiorstwo Poszukiwan Geofizycznych Panstwowe Przedsiebiorstwo Wyodrebnione *) Warszawa, Pj Geofon d; Patent trwa od dn: Geofony dynamiczne sa przetwornikami elektromechanicznymi, z jednym stopniem swobody, przystosowanymi do odbioru jednej ze skladowych mechanicznych drgan gruntu i przetwarzania jej na drgania elektryczne.Uzywane sa one w poszukiwawszych pracach geofizyki prowadzonych metoda sejsmiczna.Geofony skladaja sie z dwóch obwodów: magnetycznego, utworzonego przez walcowy magnes i cylindryczna zwore, sztywno wiaza¬ nych z gruntem i przejmujacych drgania gruntu oraz elektrycznego, utworzonego przez opór bocznikujacy i cewke w postaci masy bezwladnej zawieszonej na sprezynach w szcze¬ linie obwodu magnetycznego. Pod wplywem drgan gruntu nastepuje wzajemne przesuniecie cewki i magnesu po linii mozliwie zblizonej *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Andrzej Rzewuski, Julian Smolenski i Leon Szalczynski. 60 r. do prostej, indukujace w uzwojeniu cewki zmienna sile elektromotoryczna proporcjonal¬ na do predkosci drgan. Indukowany prad elektryczny po wzmocnieniu i zarejestrowaniu jest miernikiem drgan gruntu.W znanych dotychczas geofonach, sprezyny na których zawiesza sie cewke, sa zamocowa¬ ne w kilku, przyjnamniej dwóch punktach, w celu zwiekszenia stabilnosci ukladu. Skraca to wolne ramie sprezyny i powoduje wzgled¬ ny ruch cewki po stosunkowo mocno wygie¬ tym luku, co pociaga za soba koniecznosc" zwiekszenia szczeliny i zmniejsza czulosc geo¬ fonu, czemu trzeba przeciwdzialac zwieksze¬ niem rozmiaru i ciezaru magnesu.Dotychczas nie zostalo rozwiazane zagadnie¬ nie uszczelnienia geofonu i jednoczesnego za¬ pewnienia latwego dostepu do jego wnetrza, celem dokonywania napraw i przegladów. Geo¬ fony umieszcza sie w obudowie, która zwiek¬ sza ciezar calego przyrzadu. Obudowa ta albojest na stale hermetycznie zalutowana, co uniemozliwia zarazem dostep do geofonu, albo stwarza mozliwosci dostania sie do wnetrza geofona szkodliwej wilgoci, chociazby przez kabel polaczony z uzwojeniem cewki.Powyzsze wady usuniete sa w geofonie we¬ dlug wynalazku, przedstawionego schematycz¬ nie na rysunku wykonanym w naturalnej wielkosci, na którym fig. 1 przedstawia prze¬ krój podluzny, a fig. 2 — przekrój poprzecz¬ ny wzdluz linii A—A*.Obwód magnetyczny geofonu utworzony jest -z magnesu 1 w postaci walca, ustawionego centrycznie w cylindrycznej zworze 2 za po¬ moca pierscienia centrujacego 3 oraz z na- biegunnika 4. W nabiegunniku jest zamoco¬ wany na stale kolek ustalajacy 5, do którego przymocowane sa dwie plaskie, spiralne spre¬ zyny 6 17 zmocowane z soba kólkiem cen¬ trujacym 8. Do kolka centrujacego przymoco¬ wany jest korpus cewki 9 z nawinietym uzwo¬ jeniem 10. Uzwojenie cewki znajduje sie iv szczelinie 11 obwodu magnetycznego. Pod¬ czas montowania geofonu kolek centrujacy jest wciskany w gniazdo 12 w nabiegunniku, ulatwiajac identyczne umiejscowienie cewek we wszystkich wykonywanych przyrzadach Zwora bedaca jednoczesnie obudowa geofonu, jest zamknieta kolpakiem 13 mocowanym ze zwora przy pomocy pierscienia dociskowego 14. Uszczelnienie uzyskuje sie przez i^pifesz- czenie w rowku obudowy gumowej uszczelki 15. Kolpak ma dwie komory 16 i 17 oddzielo¬ ne hermetycznie scianka 18 z dwoma przepu¬ stami izolacyjnymi, z których na . rysunku uwidosniony jest jeden przepust 19. W prze- * pustach tych zalutowuje sie druciki 20 wy¬ prowadzone z uzwojenia cewki. Poza tym do przepustów przylutowuje sie opornik 21 wpro¬ wadzajacy tlumienie cewki oraz kabel ze¬ wnetrzny 22, mocowany do koplaka za po¬ srednictwem gumowej nakladki 23, przyKryw- ki 24 oraz wkretów 25 i 26. Do nakladki jest przytwierdzony uchwyt 27 sluzacy do prze¬ noszenia geofonu. PL