Przedmiotem niniejszego wynalazku jest glo¬ wica wirnikowa do smiglowców, której zasad¬ nicza czesc stanowi przegub kulisty o dwóch wspólosiowo osadzonych krzyzakach czopo¬ wych, z których pierwotny krzyzak jest na¬ pedzany przez wal wirnika, krzyzak zas wtór¬ ny napedza wirnik, przy czym jeden z czopów, laczacy pierwotny krzyzak czopowy z czopem wtórnym, jest polaczony przegubowo z rama wirnika za pomoca ciegien za posrednictwem dzwigni, a dzwignia ta jest przymocowana prze¬ gubowo do dolnej czesci widelek walu wirni¬ ka w sposób wychylny.Przyklad wykonania wynalazku jest uwidocz¬ niony schematycznie na zalaczonym rysunku, na którym fig. I przedstawia zestawiony prze¬ gub ' kulisty glowicy wirnika w chwili, kiedy lopaty wirnika przyjmuja polozenie azymu- talne w kierunku lotu, a fig. 2 — wirnik w po¬ lozeniu poprzecznym do kierunku lotu. Dla uproszczenia rysunku uwidoczniono wirnik z belkowym nosnikiem, bez mozliwosci dokony¬ wania przez lopaty ruchów wahliwych w kie¬ runku do dolu. Fig. 3 przedstawia rozwiazanie konstrukcyjne wirnika dwulopatowego z lo¬ patami mogacymi dokonywac ruchów wahli- liwych w kierunku do dolu, oraz czesciowy przekrój glowicy wirnika. Na fig. 4 uwidocz¬ niono polozenie glowicy wirnika przy odchy¬ leniu osi wirnika wzgledem osi walu, a fig. 5 przedstawia widok z góry tej samej glowicy wirnika w polozeniu symetrycznym wzgledem walu (fig. 3).Lopaty 10 wirnika sa polaczone wedlug fig. 1 z walem wirnika za pomoca dwóch krzyzaków czopowych 5 i 6. Przy wypadkowym ciagu R wirnika, dzialajacym poza osia walu wirni¬ kowego 1, pierwotny krzyzak czopowy 3 w po¬ lozeniu na fig. 1, posiada czopy 4 (w widel¬ kach 2 walu wirnikowego 1) osadzone wspól¬ osiowo z czopami 7 wtórnego krzyzaka czopo¬ wego 6, który w tym przypadku jest wyko¬ nany w postaci pierscienia. Obydwa krzyzaki czopowe 3 i 6 sa przymocowane przegubowo jeden do drugiego za pomoca poprzecznych czo¬ pów polaczeniowych 5 w miejscu, przesunie¬ tym o 90° wzgledem wspomnianych wyzej czo¬ pów 4 i 7, przy czym czopy 3 umozliwiaja wza¬ jemne przestawienie krzyzaków czopowych na swych osiach. Czopy 7 utrzymuja zawieszona na ksztalt belki wagowej rame 8 nosnika 9 lopat 10 wirnika. Jeden z czopów polaczenio¬ wych zaopatrzony w ucho U (fig. 3 i 5) w ce¬ lu zaczepienia ciegna 12, które laczy go prze¬ gubowo z dwuramienna dzwignia 13.Dzwignia 13 jest zawieszona wychylnie na dolnej czesci widelkowej 2 walu wirnikowego 1, a jej drugie ramie jest z kolei polaczone przegubowo za pomoca ciegna 14 z piasta po¬ przeczki 15, osadzonej obrotowo w ramie 8.Wlasciwa obsada wimlika sklada sie zasad¬ niczo z ramy 8 (fig. 3—5), na której zawieszo¬ ne sa widelki nosników 9 lopat 10, za pomoca poziomych czopów 16. Widelki nosników 9 sa zaopatrzone w ramiona 17, polaczone wzajem¬ nie ciegnami 18 za posrednictwem dzwigni 19, która jest osadzona obrotowo na czopie 20, umocowanym w ramie 8 obsady wirnikowej.Polaczenie ramion 17 widelek nosników 9 za¬ pewnia ruch wahliwy lopat symetrycznie wzgledem ramy 8. Liczba lopat wirnika w tej glowicy wirnikowej nie jest ograniczona i wo¬ bec tego mozna zastosowac wiecej niz dwie lopaty.Aby na ziemi nie mógl zdarzyc sie przypa¬ dek, kiedy przy zwisajacych lopatach wirni¬ kowych caly wirnik pochyli sie na przegu¬ bach glowicy wirnikowej tak, iz konce lopat przyjma zbyt niskie polozenie, w którym mo¬ glyby zagrazac bezpieczenstwu obslugi i kon¬ strukcji kadluba, na widelkach nosników 9 sa przewidziane wystepy 21, a pierscien wtór¬ nego krzyzaka czopowego 6 posiada zderzaki 22 na wprost wystepów 21. Ruch róznicowy ra¬ my 8 i zewnetrznego pierscienia kardanowego 6 umozliwia za pomoca wystepów 21 i zderza¬ ków 22 ograniczenie pochylenia lopat 10 do okreslonego najnizszego stopnia przy kazdym polozeniu katowym lopat wirnika.Czopy polaczeniowe 5 podwójnego krzyzaka czopowego poruszaja sie przymusowo w plasz¬ czyznie, która z jednej strony dzieli na polo¬ wy kat a (fig. 1), jaki tworzy wal 1 wirnika i wypadkowy ciag R wirnika, z drugiej zas strony jest prostopadla do plaszczyzny, wyzna¬ czonej przez os walu i wypadkowy ciag R. Na fig. 1—4 jest uwidoczniony ruch czopów po- — 2 —laczeniowych 5 oraz wychylenie obu czesci krzyzaka czopowego 3, 6. Ze wzgledu na przy¬ musowy ruch czopów polaczeniowych 5 (fig. 3 i 5) we wspomnianej plaszczyznie dwusiecz¬ nej przenoszenie predkosci katowej w obie strony plaszczyzny dwusiecznej jest takie sa¬ me, dzieki czemu usuwa sie nierównomiernosc biegu, a tym samym usuwa sie zródlo wstrza¬ sów. W polozeniu wedlug fig. 1 chwilowy kie¬ runek toru czopów polaczeniowych 5 jest rów¬ nolegly do plaszczyzny obrotu czopów 3 16, dzieki czemu czopy maja te sama predkosc katowa 0)5 = 0)! = 0)10 gdzie wskazniki predkosci katowych odpowia¬ daja oznaczeniom czesci skladowych glowicy wirnikowej.W polozeniu wedlug fig. 2 chwilowy kieru¬ nek czopów polaczeniowych 5 wzgledem pla¬ szczyzny obrotu czopów 3 i 6 jest pochylony o polowe kata, zawartego miedzy osiami czo¬ pów 3 i 6 tzn. 180° — a 2 tak, iz o)! a co5 = .... o)i = o)5 • sin — sina 2 2 a predkosc katowa wirnika wynosi a ^io = w5.Sin 2 czyli COj = 010 tak, iz predkosc katowa walu wirnikowego ai, i lopat o)10 wirnika podczas calego obrotu sa równe, natomiast w przypadku tylko jednego krzyzaka czopowego predkosc katowa wirnika wynosilaby — cos a co10 = co! — sin 2 a cos il2 gdzie t|2 oznacza kat skrecenia widelek 2 wa¬ lu 1 (na fig. 1 ol2 = 90°), pzy czym 90° < a < 180° (fig. 1).Azeby ruch polaczeniowych czopów poprzecz¬ nych 5 odpowiadal rzeczywiscie warunkowi, aby jego plaszczyzna obrotu dzielila na polowy wspomniany kat a, jest rzecza konieczna, aby wielkosc i stosunek ramion dzwigni 13 byly tak dobrane, ze przy wychyleniu ramy 8 z po¬ lozenia srodkowego o kat (180° — a) bylo mo¬ zliwe wychylenie czopów polaczeniowych 5 a o kat (90° — —) w tym samym kierunku 2 (fig. 3 i 4) przez przelozenie ciegien 14 i 12 za posrednictwem dzwigni 13. A wiec na przyklad jesli odleglosc uch 11 i 15 od osi obrotu jest jednakowa, ramie dzwigni 13 dla ciegna 12 stanowi jedna trzecia wzajemnej odleglosci uch U i 15, a ramie ciegna 14 wynosi dwie trzecie tej odleglosci. Dla katów wchodzacych w rachube osiagnieta dokladnosc jest calko¬ wicie wystarczajaca. PL