Wynalazek dotyczy stojaka kopalnianego, skladajacego sie z dwóch czlonów, osadzonych jeden w drugim i dociskanych wzajemnie za pomoca zamka zaciskowego z tym, ze pod wply¬ wem nacisku moze zachodzic ich wzajemne przesuwanie sie; wynalazek dotyczy mianowi¬ cie stojaka, zaopatrzonego w znany sposób w szczególne, umieszczone wewnatrz czlonu zewnetrznego, urzadzenie nastawcze, urucha¬ miane za pomoca srodka cisnieniowego i któ¬ rego mechaniczny zamek zaciskowy, dzialajacy na zasadzie tarcia, po osiagnieciu pewnego z gó¬ ry okreslonego obciazenia przy nastawianiu, zostaje docisniety. Stojak nastawiony w ten spo¬ sób i znajdujacy sie pod obcbiazeniem stropu zachowuje sie jak zwykly stojak kopalniany o dzialaniu ciernym i przy zwiekszajacym* sie obciazeniu osiada on, przewaznie skokami, przy czym zmieniaja sie jednoczesnie opory tarcia.Wynalazek ma na celu ulepszenie takich sto¬ jaków z punktu widzenia ich uzytecznosci, a mianowicie przez zastosowanie nowego nie¬ znanego dotychczas sposobu wykonania i uru¬ chamiania zamka mechanicznego, zostaje osia¬ gnieta ich, praktycznie biorac, stala wytrzyma¬ losc na sciskanie w stanie zestawionym, tj. sto¬ jakowi zasadniczo przydane zostaja korzystne, w stosunku do stojaków ciernych, wlasciwosci stojaka hydraulicznego; zachodzi to jednak tyl¬ ko w takim stopniu, aby nie nastapila jedno¬ czesnie koniecznosc przejecia wad tych stoja¬ ków, a wiec w pierwszym rzedzie ich wielkiej wrazliwosci na wstrzasy i koniecznosci bardzo starannego uszczelniania ich przestrzeni cisnie¬ niowych.Powyzsze korzysci zostaja, zgodnie z mysla przewodnia wynalazku, osiagniete w ten spo¬ sób, ze mechaniczny zamek stojaka zostaje sprzegniety z hydraulicznie uruchamianym urza¬ dzeniem pomocniczym, które zarówno przy osiagnieciu pewnego z góry okreslonego obcia¬ zenia przy nastawianiu stojaka, jalc i przy jego stanie nastawionym, powoduje stale dzialanie zaciskajace mechanicznego zamka stojaka.Osiaga -sie to w ten sposób, ze czynnik hydra¬ uliczny, uruchamiajacy urzadzenie pomocnicze, przy nastawionym stanie stojaka, znajduje sie stale, przez wlasciwe urzadzenie zaworowe, pod dzialaniem cisnienia, panujacego w ukladzie hydraulicznym urzadzenia nastawczego. W ten sposób przy zachodzacym osiadaniu czlona wewnetrznego i wskutek tego wzroscie cisnie¬ nia w ukladzie hydraulicznym urzadzenia na¬ stawczego, urzadzenie pomocnicze do zaciska¬ nia zamka stojaka zostaje ponownie urucho¬ mione i powoduje stale dzialanie zaciskajace zamka stojaka.Wynikajaca stad korzysc, wazna jesli chodzi o wykonanie zadania które ma wykonac stojak, a mianowicie: podtrzymanie stale i równomierne stropu — nie byla mozliwa dotychczas do osiagniecia przy zadnej ze znanych konstrukcji stojaków z zamkiem, dzialajacym ciernie, jak równiez przy konstrukcjach zamka o dzialaniu hydromechanicznym.W celu szczególowego opisania wynalazku i przedstawienia jego cech zasadniczych, poni¬ zej podano kilka przykladów wykonania stoja¬ ka wedlug wynalazku w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przedstawia przekrój wzdluz osi podluznej stojaka, fig. 2 — widok z dolu zamka wzdluz linii A — B na fig. 1 (obrócony o 180°), fig. 3 — przekrój wzdluz linii C — D na fig. 1, fig. 4 — czesc stojaka, zawierajaca zamek w przekroju osiowym, a fig. 5 — te sa¬ ma czesc, widziana z boku w kierunku strzalki na fig. 4, przy czym fig. 4 i 5 przedstawiaja czesc stojaka zawierajaca zamek z urzadzeniem pomocniczym do jego zacisniecia i pózniejszego stalego dociskania w jeszcze lepszym wykona¬ niu, z punktu widzenia jego dzialania, niz to, co przedstawiaja fig. 1 i 2.Na fig. 1 oznaczono cyfra 1 czlon zewnetrzny, cyfra 2 — czlon wewnetrzny, cyfra 12 — zamek zaciskowy lub o dzialaniu ciernym, dowolnej konstrukcji, dociskajacy wzajemnie oba czlony stojaka z tym, ze moga one wzajemnie sie prze¬ suwac pod dzialaniem nacisku.Hydrauliczne urzadzenie nastawcze I jest umieszczone w czlonie zewnetrznym 1. Hydra¬ uliczny cylinder cisnieniowy 7 tego ukladu, któ¬ rego srednica zewnetrzna jest troche mniejsza niz srednica wewnetrzna czlona zewnetrznego (tak iz wytwarza sie miedzy nim a sciankami wewnetrznymi tego czlona pewien luz 10), spo¬ czywa bez sztywnego polaczenia z ta czescia stojaka na czopie nosnym 3, zamocowanym na plycie dolnej stojaka i w ten sposób moze byc odchylany na bok w dowolnym kierunku na odleglosc równa wielkosci luzu 10, istniejacego miedzy czescia cylindrowa 7, a sciankami czlo¬ na zewnetrznego.Drazek 9 tloka 8 cylindra, którego os pokry¬ wa sie z osia stojaka, osadzony jest w wycieciu przegubowym 5, przymocowanym do dolnego konca czlona wewnetrznego poprzeczki 6, po¬ przez które dziala on na czlon wewnetrzny.Zbiornik zapasowy na ciecz hydrauliczna po¬ siada wedlug jednej postaci wykonania wyna¬ lazku ksztalt rurowy 11 i jest umieszczony w czlonie wewnetrznym stojaka. Liczby 19 i 19* oznaczaja przylacza do pompy, nie przedstawio¬ nej na rysunku, albo skierowane do innych zró¬ del srodka cisnieniowego, a liczba 20 — zawór bezpieczenstwa.Poniewaz calosc, skladajaca sie z cylindra i jego tloka, moze poruszac sie swobodnie w sto¬ sunku do czlona zewnetrznego lub wewnetrz¬ nego o pewna odleglosc, to przy poruszaniu sie tloka w celu nastawienia stojaka powstaje zawsze dokladnie centryczne naprezenie tej ca¬ losci 7, 8, 9 tzn., ze nie maja miejsca odchylenia osi stojaka od osi cylindra cisnieniowego, jak to ma miejsce przy stojakach hydraulicznych, mia¬ nowicie — zwykle wyboczenia, które wplywaja niekorzystnie na dzialanie urzadzenia. Równiez znieksztalcenia albo wygiecia czlona zewnetrz¬ nego, powodujace w przypadku stojaków hydra¬ ulicznych znane trudnosci i czyniace z reguly taki stojak niezdatnym do uzytku, nie wplywa¬ ja szkodliwie na przebieg pracy nowego stojaka.Poniewaz urzadzenie hydrauliczne I, stanowi jako takie niezalezna czesc konstrukcyjna, mo¬ ze wiec byc ono dla wszystkich, praktycznie biorac, wchodzacych w rachube rodzajów sta¬ lowych stojaków obudowy jednakowo wykona¬ ne i dowolnie wymieniane.Zgodnie z przedstawionym zalecanym przykla¬ dem wykonania stojaka wedlug wynalazku, dra¬ zek tlokowy 9 opisanego urzadzenia hydraulicz¬ nego jest polaczony z czlonem wewnetrznym przez luznie zamocowana srube 21 w sposób, umozliwiajacy pewne wzgledne ruchy osiowe.Dzieki temu w kazdym przypadku, po ustawie¬ niu stojaka, niewymuszone przesuwanie sie tlo¬ ka na dno cylindra zostaje uniemozliwione, a z drugiej strony umozliwionym jest przy usu¬ waniu stojaka stopniowe, zgodne z zamierze¬ niem opuszczanie tloka i wraz z nim czlona wewnetrznego 2 po zwolnieniu zamka cierne¬ go 12, przy czym czyonosc te osiaga sie zawsze bez specjalnych srodków przygotowawczych, a jedynie przez uruchomienie odpowiednich za¬ worów. -a-Wyzej opisane urzadzenie nastawcze jest oprócz tego, zgodnie z wynalazkiem, sprzezone z drugim, sluzacym do uruchomienia zamka ciernego urzadzeniem hydraulicznym II, do któ¬ rego dolaczony jest uklad hydrauliczny urza¬ dzenia nastawczego. Urzadzenie II zawiera, zgodnie z przedstawionym na fig. 112 przykla¬ dem wykonania, zmontowany w polozeniu po¬ ziomym na zamku 12 cylinder cisnieniowy 13, którego tlok 13' dziala na klin napedzajacy i blo¬ kujacy 16 zamka, który z kolei poprzez poprzecz¬ ke 28 uruchamia klin nastawiajacy i zwalniaja¬ cy 17. Zachodzi to zarówno przy pierwszym nastawianiu stojaka, skoro tylko zostaje osiagnie¬ te pozadane we wlasciwy sposób z góry wyzna¬ czone obciazenie stojaka, gdyz polaczone z sy¬ stemem hydraulicznym I urzadzenie II znajdu¬ je sie, za pomoca odpowiedniego ukladu zawo¬ rowego, w stanie stalej gotowosci przejecia obciazenia, jak i za kazdym razem pózniej, sko¬ ro tylko przy nieznacznym opadnieciu azlona wewnetrznego nastapi wzrost cisnienia w syste¬ mie I; to znaczy, ze mechaniczny zamek stojaka bedzie stale dociskany za pomoca urzadzenia II i w ten sposób zapewnione zostaje skoordyno¬ wane przejecie obciazenia przez stojak.Przedstawione na fig. 4 i 5 wykonanie hydra¬ ulicznego urzadzenia pomocniczego do zaciska¬ nia i dociskania zamka mechanicznego spelnia, w sposób jeszcze bardziej korzystny, niz wyko¬ nanie opisane poprzednio, zadanie reagowania, w sensie przeznaczenia zaimka, na wahania ob¬ ciazenia.W tym przykladzie urzadzenie pomocnicze II, uruchamiane hydraulicznie, sklada sie z dwóch, przymocowanych na stale do czlona zewnetrz¬ nego cylindrów 21\ 2V\ podobnie jak w przy¬ kladzie wykonania w ukladzie podwójnym, któ¬ rych wspólny drazek tlokowy 22 przez polacze¬ nie 23, wykonane za pomoca sworznia i odpo¬ wiedniego otworu dziala na dzwignie zapadko¬ wa 24, która wchodzi w wyciecia nakretki 25, obracajacej sie na trzpieniu dociskowym 26, przymocowanym do obudowy zamka.Dzieki dzialaniu drazka tlokowego 22, dzwi¬ gnia ta zostaje obrócona w jednym luib prze¬ ciwnym kierunku i z kolei obraca nakretke 25, której górna czesc wykonana jest w ksztalcie odcinka kulistego, w odpowiednio uksztaltowa¬ nym wycieciu w czesci dociskowej 27. Przez to czesc dociskowa 27 zostaje ze swojej strony przez klin wyrównawczy 28 docisnieta do czlo¬ na wewnetrznego 29 stojaka w sensie zaciska¬ nia go lub, w razie potrzeby, zostaje zluzowana.W odmianie wyzej przedstawionego przykla¬ du wykonania stojaka, w którym trzpien H zostaje przyspawany do scdanki obudowy zamka; trzpien ten moze byc równiez wkrecony w ot¬ wór, wywiercony w obudowie zamka i nagwin¬ towany tak, zemoze on byc obracany z zewnatrz^ umozliwiajac przez to ze swojej strony wstepne nastawienie nakretki 25. Tego rodzaju wstepne nastawienie jest potrzebne w celu umozliwienia przez to uprzedniego przemieszczenia czesci, przenoszacych cisnienie zaciskania na stojak wewnetrzny, do polozenia wzajemnego stykania sie powierzchniowego, bez potrzeby uciekania sie do wielokrotnego uruchamiania dzwigni za¬ padkowej tak, ze wtedy urzadzenie pomocnicze II dostarcza jedynie wlasciwego cisnienia za¬ ciskania.Na rysunkach przedstawiono tylko czesciowo i schematycznie przewody i zawory, nalezace do hydraulicznego ukladu stojaka, umieszczone, jak pokazano wewnatrz stojaka.W przykladzie wykonania stojaka wedlug wy-* nalazku, w którym czlon dolny posiada prze¬ krój kwadratowy, a górny czlon profil okragly, wyzej omówione przewody moga byc umieszczo¬ ne w pustych katach kwadratowego profilu czlonu dolnego.Praktycznie biorac, w kazdym stojaku istnie¬ ja wlasciwie mozliwosci przestrzenne w celu oslonietego umieszczenia zaworów, które przy tym maja byc zamocowane celowo w odpo¬ wiednich miejscach stojaków, np. w kacie, znaj¬ dujacym sie ponizej wystajacego w razie po¬ trzeby wzmocnionego zamka. W zabezpieczo¬ nym w ten sposób miejscu moga równiez w ra¬ zie potrzeby byc umieszczone, alternatywnie w stosunku do fig. 1, gdzie sa one umieszczone nizej, zabezpieczone samoczynnie dzialajacymi zaworami przylacza przewodów 19 i 19\ jak równiez zawór bezpieczenstwa 20.Jesli w celu usuniecia stojaka powinien on byc odciazony, to zgodnie z fig. 1 i 2, klin 16 zostaje, po dokonaniu ruchu zwrotnego tloka 13, który to ruch przy stanie beacisnieniowym^cy- lindra II jest latwy do wykonania, przesuniety z preferencja recznie ze swojego miejsca pracy i nastepnie stojak wewnetrzny, obecnie juz nie- podtrzymywany wiecej przez zamek, lecz spo¬ czywajacy na powiazanym z nim drazku tloko¬ wym cylindra, zostaje stopniowo opuszczony przez odpowiednie uruchomienie przeznaczone¬ go do tego celu zaworu sterujacego.Urzadzenie hydrauliczne I nadaje sie przy nastawionym stanie stojaka nie tylko do powo¬ dowania wciaz ponawianego zaciskania zamka ciernego przez doprowadzanie wytworzonego ~3 —w nim wskutek obciazenia cisnienia hydraulicz¬ nego do cylindrów urzadzenia pomocniczego, lecz poza tym równiez do przejmowania prze¬ kraczajacego wytrzymalosc zaciskowa zamka stojaka obciazenia stojaka, szczególnie, jesli wy¬ stepuje ono nagle, w granicach pewnego maxi- mum z góry wyznaczonego przez zawór bezpie¬ czenstwa.Dodatkowa, jednak bardzo wazna zaleta sto¬ jaka wedlug wynalazku jest to, ze nadaje sie on do dzialania równiez w przypadku braku pompy cisnieniowej lub przerwy w jej dziala¬ niu, gdyz moze on byc równiez uruchamiany recznie, jak zwykly mechaniczny stojak ko¬ palniany.W tym celu nalezy tylko polaczyc bezposrednio ze soba przestrzen cisnieniowa cylindra ze zbior¬ nikiem zapasowym cieczy hydraulicznej, która w innym przypadku polaczona jest poprzez pompe, oraz uruchamiac np. klin 16 (fig. 1 i 2), albo dzwignie zapadkowa 24 (fig. 4 i 5) recznie za pomoca odpowiednich narzedzi.Dla doprowadzenia stojaka do stanu napre¬ zenia wstepnego nalezy w tym przypadku uzyc zwyklych przyrzadów zaciskowych, jak np. kli¬ nów, lub zastosowac Wbudowane górne wrze¬ ciono stojaka. Przez to jednoczesnie, znajduja¬ ca sie wtedy w komorze 7 cylindra ciecz hydra¬ uliczna, moze byc doprowadzana do takiego stanu cisnienia, które konieczne jest do urucho¬ mienia hydraulicznego urzadzenia pomocnicze¬ go, sluzacego do zaciskania zamka.Zadne trudnosci nie powstaja równiez wtedy, gdy przy recznym ustawianiu nie mozna uzys¬ kac bezposrednio cisnienia o wymaganej wiel¬ kosci dla otwarcia zaworu sterujacego 14 lub 15 urzadzenia pomocniczego, jesli bowiem stojak, w ten sposób zostaje nastawiony na poczatku z malym cisnieniem, to potrzebne do urucho¬ mienia urzadzenia II cisnienie hydrauliczne zostaje osiagniete na skutek rozpoczynajacego sie nastepnie dzialania nacisku stropu, który poprzez urzadzenie I we wlasciwym czasie uru¬ chamia urzadzenie II i powoduje na poczatku ostateczne zacisniecie zamka a nastepnie stale dociskanie tego zamka.Wynalazek nie ogranicza sie oczywiscie do przykladów, poprzednio szczególowo opisanych i przedstawionych na rysunku, lecz mozliwe jest wprowadzenie zmian w tych przykladach, nie przekraczajac jednak zakresu wynalazku.Szczególnie dotyczy to zasadniczej konstrukcji stojaka mechanicznego i jego zamka.W ten sposób, np. klin wyrównawczy 28, któ¬ ry przedstawiony jest na rysunku jako klin za¬ worowy w kierunku podluznym, moze byc oczy¬ wiscie z tym samym skutkiem umieszczony w kierunku poprzecznym. PL