Opublikowano dnia 21 kwietnia 1960 r.H(WJk *L ¦ J rzedu Patenlowegol . ai^iaj Rzeczypospo4itej Ladewttf POLSKIE) RZECZPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43149 KL 21 a2, 36/15 Tadeusz Kuliszeiuski Wroclaw, Polska Urzadzenie przeciwsprzeieniowe Patent trwa od dnia 8 wrzesnia 1959 r.W kazdym urzadzeniu teletransmisyjnym istnieja rozmaite szumy natury elektrycznej, przychodzace z toru i z urzadzen wzmacniaja¬ cych. Szumy te wzmocnione na równi z sygna¬ lem uzytkowym, sa nieraz groznym zaklóce¬ niem sygnalu uzytkowego zwlaszcza gdy sy¬ gnal uzytkowy jest o bardzo malym poziomie.Szumy te slyszane sa równiez w przerwach, gdy sygnal uzytkowy nie jest przesylany, i sa wtedy zaklóceniem ciszy.W ukladach teletransmisyjnych dwukierunko¬ wych ze wzmacnianiem sygnalu uzytkowego dla obu kierunków moga izaistniec warunki, w któ¬ rych na przyklad na skutek odbic, ozy tez zle¬ go dopasowania moze powstac tzw. sprzezenie zwrotne. Sprzezenie zwrotne w efekcie daje zja¬ wisko echa, które moze byc giroznym zaklóce- niern sygnalu uzytkowego, jezeli jest dosta¬ tecznie sdine i przychodzi z opóznieniem. Jezeli sprzezenie zwrotne jest dodatnie, to w ukladzie teletransmisyjnym zjawia sie gwizd i przesyla¬ nie sygnalu uzytkowego staje sie niemozliwe.Gwizd zjawia sie zawsze, gdyz bodzcem tu jest nie tylko sygnal uzytkowy, ale i szum.Szumów zupelnie usunac sie nie da| W la¬ czach teletransmisyjnych sa one zmniejszane do^ tychczas przez zastosowanie bardzo skompliko¬ wanych urzadzen izwanych kompandorami, któ^ re skladaja sie z kompresora dynamiki na wej¬ sciu lacza i ekspandera dynamiki na wyjsciu lacza. Sygnaly echa sa dotychczas usuwane za pomoca róznego rodzaju tlumików echa. Nato¬ miast dodatnie sprzezenie zwrotne do tej pory jest usuwane przez zmniejszenie wzmocnieniia ukladów wzmacniajacych oraz przez bardzo .do¬ kladne dopasowanie równowazników toru. Ko*- nieczny jest przy tym pewien odstep od gwizdu, gdyz moze on'powstac na skutek np. pogorsze¬ nia sie dopasowania równowaznika lub tez z po¬ wodu powiekszenia sie wzmocnienia dla pew¬ nych czestotliwosci.Urzadzenie przeciwsprzezeniowe wedlug wyna¬ lazku usuwa jednoczesnie szumy w laczu w chwilach ciszy, sygnaly echa oraz dodatnie sprze-zenie zwrotne bez zmniejszania i bez koniecz¬ nosci bardzo dobrego dopasowywania równowaz- ndikóiw. W niektórych przypadkach równowaz¬ nika staja sie niepotrzebne.Na rysunku uwidoczniany jest schemat blo¬ kowy urzadzenia przeciwsprzezd(n|Lawego we-i dlug wynalazku.Dzialanie urzadzenia przeciwsprzezenaiowego wedlug wynalazku opisano ponizej: Urzadzenie przeciiwsprzezeniowe Wprowadza do zamknietego obwodu sprzezenia zwrotnego w laczu o dwukierunkowym wzmocnieniu dwa tlumiki Ai i At, jeden w kierunku nadawczym, a idrugi w kierunku odbiorczym, majace w su¬ mie tlumiennosc zawsze stala i tak dobrana, ze dodatnie sprzezenie zwrotne zostaje calko¬ wicie skasowane nawet przy najwiekszym wzmocnieniu wzmacniaczy i. najgorszym dopa¬ sowaniu równowazników. W stanie spoczynku, tj. w chwili gdy sygnal uzytkowy nie jest przesylany w zadnym kierunku, obie tlumien- iDojsct 'tych tlumików maja wartosci róiwne i charakterystyki przenoszenia tych tlumików sa tego rodzaju, ze nie przepuszczaja bardzo malych sygnalów, tj. sygnalów szumu. A za¬ tem szumy torowe sa odciete i pozostaje tylko nieznaczny szum ostatniego wzmacniacza Wi o nieduzym wzmocnieniu, który jest tu tylko separatorem.Z chwila zjawienia sie sygnalu uzytkowego z dowolnego kierunku o scisle okreslonym po¬ ziomie minimalnym zostaje uruchomione od¬ powiednie urzadzenie sterujace Pi lub Pt, któ¬ re powoduje samoczynne zmniejszenie sie tluimiennosci tlujmika danego kierunku nadaw¬ czego dio bardzo malej wartosci, tak ze sygnal uzytkowy zostaje bardzo latwo przez ten tlu* mik przepuszczony, oraz powoduje jednoczesne samoczynne zwiekszenie sie tlumiennosci tlumika kierunku odbiorczego do takiej wartosci, aby suma tlumiennosci tych tlumików pozostala bez zmiany. W ten sposób sygnal uzytkowy przechodzi prawie bez thijmienia, natomiast ewentualne echo zostaje bardzo silnie stlumio¬ ne. Zmniejszenie sie tlumiennosci tlumika na¬ dawczego i zwiekszenie sie tluimiennosci tlumi¬ ka odbiorczego moze nastapic natychmiast po zjawieniu sie odpowiedniego sygnalu uzytkowe¬ go albo moze odbywac sie wedlug scisle okres¬ lonej charakterystyki, np. charakterystyki eks- pandera.Urzadzenie przeciwsprzezeniowe moze miec z powodzeniem zastosowanie do wszelkich wzmac¬ niaczy dwukierunkowych, a specjalnie do wzmac- niaków teletransmisyjnych jednotorowych i dwu¬ torowych koncowych oraz do aparatów glosno mówiacych. Pirzez zaistosowaniie nowoczesnych - diod germanowych i tranzistorów mozna otrzy¬ mac budowe urzadzenia przeciwsprzezeniowego bardzo prosta o nieduzych wymiarach i stosun¬ kowo tania. Jego praca samoczynna od sygna¬ lu uzytkowego nie wymaga zadnej obslugi. PL