£ Opublikowano dnia 25 cxorwca 1960 r. u, SIBJlOTEKAi [Urzedu Palentowegu, POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43031 24C KI. 2J VEB Vakutronik Drezno, Niemiecka Republika Demokratyczna Elektryczny przelacznik wielostopniowy do pradów o bardzo malym natezeniu ^ Patent trwa od dnia 12 grudnia 1958 r. 3*/oj Przedmiotem wynalazku jest przelacznik wie¬ lostopniowy przeznaczony zwlaszcza do elektro¬ medycznych ukladów pomiarowych. Mierzenie pradów o bardzo malym natezeniu lub mierze¬ nie bardzo duzych opornosci stawia wiele wy¬ magan odbiegajacych od ogólnie stawianych w miernictwie elektrycznym lub radiotechnicz¬ nym.Budowa tych przelaczników oparta jest na zastosowaniu tzw. pierscieni ochronnych mie¬ dzy izolatorami poszczególnych styków. Sa to wlasciwe pierscienie lub plytki metalowe uzie¬ mione, rozdzielajace odcinek izolujacy najle¬ piej w polowie. Ich zadaniem jest odprowadza¬ nie pradów pelzajacych. Przelaczniki te winny posiadac jak najmniejsza pojemnosc elektryczna miedzy poszczególnymi stykami. Obciazenie me¬ chaniczne izolatorów na zgniatanie powinno byc jak najmniejsze. Zwlaszcza nalezy unikac tar¬ cia miedzy izolatorami podczas przelaczania, aby nie powstawaly napiecia, które mogly by- wplywac na wyniki pomiarów. Docisk styków powinien byc niewielki oraz powinna byc umo¬ zliwiona jego regulacja. Calosc urzadzenia po¬ winna byc chroniona przed zewnetrznymi wply¬ wami elektrycznymi, magnetycznymi, elektro¬ magnetycznymi i atmosferycznymi co najmniej w tym stopniu, jak bywaja chronione czule woltomierze elektrostatyczne.Znane rozwiazania przelaczników spelniaja tylko czesc wymienionych tu wymagan, a mia¬ nowicie stanowia zawsze pewien kompromis, polegajacy na spelnieniu jednych kosztem in¬ nych.Przedmiotem wynalazku jest rozwiazanie kon¬ strukcyjne przelacznika wielostopniowego, w którym unika sie wad rozwiazan znanych i któ¬ re spelnia podstawowe wymagania dzieki temu, ze przebieg przelaczania w przelaczniku zacho¬ dzi w dwóch etapach, a mianowicie w jednym z nich nastepuje tylko bezpradowe przestawie¬ nie przelacznika na inny styk, a dopiero w dru-gim — wlasciwe polaczenie elektryczne. Przed¬ miot wynalazku spelnia wymagania równiez dzieki temu, ze odcinki izolacyjne miedzy ele¬ mentami przewodzacymi sa przedzielone uzie¬ mionymi pierscieniami ochronnymi oraz ele¬ menty przewodzace w celu zmniejszenia pojem¬ nosci elektrycznej sa do siebie ustawione pod katem, zwlaszcza pod katem prostym, lub sa znacznie od siebie oddalone, zas czesci zbliza¬ jace sie do siebie, zwlaszcza styki, sa co naj¬ mniej jednostronnie uksztaltowane jako ostrza badz stanowia krzyzujace sie druty. Ponadto w wylaczniku wedlug wynalazku w wysokim stopniu unika sie tarcia i mechanicznego ob¬ ciazania izolatorów, a calosc wylacznika zaopa¬ truje sie w obudowe ochronna.Wynalazek opisany jest bardziej szczególowo na przykladzie wykonania, przedstawionym na rysunku schematycznie.*Fig. 1 rysunku przedstawia przelacznik w przekroju podluznym, a fig. 2 i 3 przedstawiaja szczególy ukladu styków w przelaczniku we¬ dlug wynalazku. Wedlug fig. 1 w izolatorze 1 osadzony jest styk staly 2, na przeciw którego ustawia sie po kolei jeden z pewnej liczby sty¬ ków ruchomych (np. na rysunku 3, 4, 5), przy¬ mocowanych do podstawowej plyty obrotowej 6 oraz równoleglej do niej i wraz z nia obraca¬ jacej sie plyty 16. W tej ostatniej sa one zamo¬ cowane za posrednictwem izolatorów 17, przy czym wykluczone jest powstanie miedzy nimi pradów pelzajacych, gdyz plyta 16 jest dozie- miona. Na doprowadzeniach do tych styków mozliwe jest wlaczanie w zaleznosci od potrze¬ by oporów, indukcji i pojemnosci, które to do¬ datkowe elementy sa zaznaczone symbolicznie prostokatami 18.Polaczenia elementów prowadzacych do nisko- omowej czesci ukladu sprowadzone sa do jed¬ nego punktu na plycie podstawowej 6, w celu zlaczenia z masa lub odrebnym zaciskiem przy uzyciu znanych srodków jak pierscien slizgo¬ wy, tasma brazowa itp. Symbolizuje to na sche¬ macie strzalka 19, przedstawiajaca polaczenie slizgowe z plyta 6 i stala obudowa 15. Poszcze¬ gólne elementy stykowe 3, 4, 5 sa zaopatrzone na koncach w metalowe nakladki 13, 14, 15 z ostrzami z tworzyma stykowego przeciw ko¬ rozyjnego.Fig. 2 przedstawia odmiane rozwiazania prze¬ lacznika, w której dobrze izolowane konce ele¬ mentów 13, 14, 15 wedlug fig. 1 sa dodatkowo odciazone mechanicznie za pomoca szeregu izo¬ latorów wmontowanych w mysl zasady pier¬ scienia ochronnego tzn. poprzegradzanych prze¬ wodnikiem uziemionym w celu uniemozliwie¬ nia powstania miedzy nimi pradów pelzaja¬ cych. Wedlug fig. 2, paski izolatora 21 ze sty¬ kami 23 sa ulozone i zamocowane w gwiazde na uziemnionej plycie metalowej 22. Zas wedlug fig. 3, która przedstawia inna odmiane tego rozwiazania, w uziemionej plycie metalowej 31 osadzone sa krazki izolujace 32 ze stykami 33, umieszczonymi w kazdym z tych krazków.Przelacznik przestawia sie za pomoca uchwy¬ tu 7 (fig. 1). W tym celu nalezy uchwyt 7 nieco wyciagnac w kierunku osiowym, a nastepnie obrócic, aby styk wybrany sposród styków ru¬ chomych 3, 4. 5... znalazl sie na przeciwko nie¬ ruchomego styku 2. Wlasciwy kat obrotu po¬ trzebny dla ustawienia styków scisle na prze¬ ciw siebie, ustala dowolne znane- urzadzenie zatrzaskowe zatrzymujace czesc obracalna prze¬ lacznika w okreslonych polozeniach katowych.Urzadzenie to nie jest na rysunku pokazane.Gdy wybrany sposród styków zostanie usta¬ wiony naprzeciw styku 2, wówczas w celu osiagniecia polaczenia elektrycznego miedzy nimi nalezy wcisnac uchwyt 7 w kierunku osio¬ wym. Przy tym sworzen 9 wejdzie do jednego z wglebien koronki 10 osadzonej na obudowie.Dlugosc przesuwu osiowego uchwytu 7 i z nim zwiazanej plyty podstawowej 6 moze byc tak dobrana, aby uzyskac pozadany docisk miedzy elementami stykowymi. W celu umozliwienia zmiany dlugosci tego odcinka 10 moze byc osa¬ dzona na gwincie lub na podkladach. W polo¬ zeniu, w którym trwa polaczenie elektryczne, utrzymuje sie plyte podstawowa w pozycji osio¬ wo zblizonej do styków nieruchomych przy po¬ mocy dowolnego znanego urzadzenia zatrzasko¬ wego, nie pokazanego na schemacie, które na¬ lezy zwolnic przed nastepnym przelaczaniem.Zaleznie od konstrukcji tego urzadzenia, zwal¬ nianie moze nastepowac za pomoca. przycisku lub dzwigni. Po zwolnieniu, plyta obrotowa 6 powraca do pozycji wyjsciowej, a sworzen 9 wysuwa sie z koronki 10 i dopiero wówczas staje sie mozliwe obrócenie plyty wraz ze zwiazanymi z nia elementami dookola osi o kat potrzebny do innego polaczenia.Przelacznik wedlug wynalazku posiada czesci przewodzace doskonale izolowane za pomoca izolatorów o duzej powierzchni nie posiadaja¬ cej sklonnosci do pochlaniania wilgoci i przyj¬ mowania zanieczyszczen. Przez umieszczenie we wnetrzu przelacznika znanego wymiennego wkladu osuszajacego 11 chroni sie przelacznik - 2 —od wilgoci atmosferycznej. Obudowa 12 chroni przelacznik przed wszelkimi wplywami ze¬ wnetrznymi, elektrycznymi, magnetycznymi, po¬ jemnosciowymi, atmosferycznymi itp. PL