Opublikowano dnia 4 marca 1960 r» %0h A M 4 u* POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42966 Mikolaj Kondratiew Warszawa, Polska Ryszard Szczepanik Warszawa, Polska Tadeusz Paszek Warszawa, Polska Ki 12 c, 1 Jaroslaw Mlodecki ftni^ JJJOS Warszawa. Polska * Warszawa, Polska Czeslaw Stankiewicz Warszawa, Polska Jadwiga Rosochacka Warszawa, Polska Urzqdzenie do ekstrahowania z materialów stalych substancji rozpuszczalnych w rozpuszczalnikach organicznych lub w wodzie Patent trwa od dnia 15 wrzesnia 1958 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ekstrahowania z materialów stalych substancji rozpuszczalnych w rozpuszczalnikach organicz¬ nych lub w wodzie. Wynalazek dotyczy w szcze¬ gólnosci ekstrahowania olejków eterycznych z kwiatów, lisci, owoców, korzeni, mchów i zy¬ wic, za pomoca lotnych rozpuszczalników.Znane urzadzenie systemu Bourdon-Garnier, stosowane do ekstrahowania olejków eterycz¬ nych posiada wewnatrz kosze na ekstrahowa¬ ny surowiec, osadzone na obrotowej osi. Na¬ czynie to wypelnia sie rozpuszczalnikiem do okolo 1/3 jego objetosci. Przy obrocie osi ko¬ sze z napelnionym surowcem sa okresowo za¬ nurzane w rozpuszczalniku. Po nasyceniu tego rozpuszczalnika olejkiem usuwa sie go z urza¬ dzenia, po czym ekstrahuje sie material kilka¬ krotnie swiezymi porcjami rozpuszczalnika w celu osiagniecia zadawalajacego stopnia wy¬ ekstrahowania. Przy systemie Bourdon-Garnier oddziela sie olejek od rozpuszczalnika przez de¬ stylacje w osobnym zbiorniku, po czym wy¬ ekstrahowany surowiec w stanie mokrym prze¬ nosi sie do innego urzadzenia, w którym jest poddawany dzialaniu pary wodnej, a nastepnie suszony. Usuwanie z urzadzenia nasyconego rozpuszczalnikiem materialu wyekstrahowane¬ go jest niebezpieczne i grozi zapaleniem lub eksplozja.Niedogodnosci powyzsze usuwa urzadzenie wedlug wynalazku. Caly proces, poczawszy od zaladowania do otrzymania gotowego „konkre-tuM i wysuszonego materialu wyekstrahowane¬ go pdbywa sie w jednym naczyniu. Surowiec poddaje sie dzialaniu rozpuszczalnika jednocze¬ snie w dwóch stanach skupienia, to jest za¬ równo dzialaniu par jak i fazie cieklej.Osiaga sie to w ten sposób, ze rozpuszczal¬ nik, znajdujacy sie na dnie komory ekstrakcyj¬ nej ogrzewa sie do wrzenia, pary tego rozpu¬ szczalnika przechodza przez warstwe ekstraho¬ wanego surowca, umieszczonego w koszu, za¬ wieszonym nad zwierciadlem rozpuszczalnika wewnatrz urzadzenia ekstrakcyjnego. U góry urzadzenia znajduje sie chlodnica, gdzie pary rozpuszczalnika, po przejsciu przez warstwe su¬ rowca, skraplaja sie na jej scianach i w posta¬ ci cieczy zwrotnej splywaja ponownie na ekstra¬ howany surowiec. Skroplony rozpuszczalnik przechodzi przez warstwe ekstrahowanego su¬ rowca i wzbogacony w olejek splywa do dolnej czesci komory ekstrakcyjnej. Na skutek inten¬ sywnej penetracji rozpuszczalnika zapewniona jest szybka i dokladna ekstrakcja, przy czym umozliwione jest stosowanie malych ilosci roz¬ puszczalnika w stosunku do ilosci ekstrahowa¬ nego surowca.W urzadzeniu wedlug wynalazku komo¬ ra ekstrakcyjna polaczona jest z chlodnica zwrotna i poprzez nia ze zbiornikiem na roz¬ puszczalnik, z którego z kolei ukladem przewo¬ dów, rozpuszczalnik moze byc przeprowadzany z powrotem do komory ekstrakcyjnej. Ciecz chlodzaca przeplywajac przez chlodnice w gór¬ nej czesci komory ekstrakcyjnej moze miec do¬ wolna temperature zaleznie od wymagan pro¬ wadzonego procesu, wskutek czego umozliwio¬ ne jest dogodne regulowanie przebiegu procesu ekstrakcji przez calkowite lub czesciowe za¬ wracanie rozpuszczalnika badz z chlodnicy, badz tez ze zbiornika, do komory ekstrakcyjnej.Warunki procesu mozna zatem dogodnie do¬ stosowac do kazdego poszczególnego procesu ekstrakcji, to jest do wlasciwosci substancji ekstrahowanej jak i stosowanego rozpuszczalni¬ ka.W urzadzeniu wedlug wynalazku, po ozna¬ czeniu stopnia wyekstrahowania surowca, prze¬ rywa sie chlodzenie górnej czesci komory eks¬ trakcyjnej i wlacza sie obieg grzejny, powsta¬ jace zas pary rozpuszczalnika skraplaja sie w chlodnicy zwrotnej polaczonej z komora eks¬ trakcyjna i rozpuszczalnik splywa do pomocni¬ czego zbiornika. W ten sposób odzyskuje sie ca¬ la ilosc rozpuszczalnika, który umieszczony byl pierwotnie w komorze ekstrakcyjnej. Na dnie komory zbiera sie olejek-konkret, który usuwa sie na zewnatrz tej komory odpowiednim za¬ worem, umieszczonym u dolu komory.Po zakqnczeniu* ekstrakcji przerywa sie do¬ prowadzanie czynnika chlodzacego, natomiast na to miejsce doprowadza sie czynnik grzejny, co powoduje suszenie wyekstrahowanego ma¬ terialu od dolu jak i od góry, po czym calko¬ wicie suchy material wyekstrahowany usuwa sie z komory ekstrakcyjnej. W ten sposób ob¬ sluga urzadzenia nie jest narazona na szkodli¬ we dzialanie par rozpuszczalnika i wykluczona jest mozliwosc eksplozji, co ma czesto miejsce w znanych dotychczas sposobach.Na rysunku przedstawiono schematycznie przekrój pionowy urzadzenia wedlug wyna¬ lazku.Wewnatrz naczynia 1 zawieszona jest komo¬ ra ekstrakcyjna 2, na dnie 3 której znajduje sie rozpuszczalnik 4. Górna czesc 5 komory, w celu zwiekszenia jej powierzchni, jest wykonana w przekroju poprzecznym w ksztalcie linii fa¬ listej lub lamanej. Wewnatrz komory 2 jest za¬ wieszony pojernnik 9, w którym umieszcza sie surowiec 6 przeznaczony do ekstrakcji. W prze¬ strzeni A miedzy górna scianka 5 komory 2 a pokrywa 7 naczynia 1 znajduje sie • wylot przewodu 8, którym do tej "przestrzeni dopro¬ wadza sie czynnik chlodzacy, np. zimna wode.W bocznym plaszczu zbiornika 1 jest osadzony wylot przewodu 10, którym db wnetrza tego zbiornika jest doprowadzany czynnik grzejny, np. para wodna. PrzewódtrtO jest polaczony ru¬ ra IV z przewodem U, który jest polaczony z górna czescia zbiornika 1. W rurze IV, la¬ czacej przewody 10 i 11 jest umieszczony zawór 12. Zbiornik 1 jest polaczony np. za pomoca stozkowego wylotu 13 z oslona 14 w górnej cze¬ sci 15 urzadzenia, w której jest umieszczona chlodnica zwrotna 16, odprowadzona od pomo¬ cniczego naczynia 17, otoczonego dokia czescia oslony 14. To pomocnicze naczynie 17 jest po¬ laczone przewodem 18 z wnetrzem komory eks¬ trakcyjnej 2, oraz poprzez chlodnice 16 i prze¬ wód 21 z jej górna czescia. Do czesci 15 urza¬ dzenia jest doprowadzony przewód 19, którym do plywa czynnik chlodzacy do chlodnicy zwrotnej 16, a tym samym i do wspomnianej przestrze¬ ni A ponad górna scianka 5 komory 2.Konkret osadza sie na dnie 3 komory 2 i jest usuwany np. poprzez zaopatrzona w odpowie¬ dni zawór rure 20. PL