Wynalazek dotyczy lozysk walów korbowych umieszczonych w tunelowych korpusach ma¬ szyn tlokowych, zwlaszcza sprezarek.Przy maszynach tych byly dotychczas sto¬ sowane najczesciej trzy typy lozysk. Do pierw¬ szego typu naleza lozyska dwudzielne o sred¬ nicy zewnetrznej odpowiadajacej przeswitowi (otworowi) tunelu. Wade tego rodzaju rozwia¬ zania stanowi koniecznosc utrzymania bardzo dokladnej tolerancji wykonania, aby lozysko mozna bylo wsunac w korpus. W praktyce wa¬ runek ten jest trudny do dotrzymania, po¬ niewaz,ten rodzaj lozysk jest narazany w eks¬ ploatacji na rozregulowanie.Do drugiego typu naleza lozyska, których tylko dolne polówki sa osadzone w tunelu i do *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa: Vladimir Harfel, Vac- lav Beranek i Alexej Surin, niego sa przykrecone. Pokrywa lozyska jest przykrecona do jego korpusu. W tym przypadku trudno jest wywiercic otwory do srub mocu¬ jacych. Oprócz tego sruby w pokrywach lozys¬ kowych ze wzgledu na dzialanie sil zewnetrz¬ nych, sa obciazone przez pelna reakcje w lo¬ zyskach. Takie polaczenie lozyska z korpusem silnika nie jest dostatecznie sztywne, szczególnie w sprezarkach, gdzie sily dzialaja zmiennie do góry i na dól, .poniewaz sila dzialajaca na korpus silnika jest przenoszona w miej¬ scach srub mocujacych.Znane sa równiez lozyska, w których dolna czesc jest wykonana jako jedna calosc z was¬ kim pierscieniem, przylegajacym dokladnie do plaszczyzny tunelu i do niej jest przykrecona pokrywa. Oprócz tego pokrywa jest zabezpie¬ czona przed dzialajaca do góry sila za pomoca elementów elastycznych, wspartych na podklad¬ kach segmentowych umieszczonych na wew¬ netrznej stronie pierscienia.Wada tego wykonania jest to, ze lozysko skla¬ da sie z duzej liczby czesci skladowych, przy czym wady te sa podobne jak przy poprzednio omówionym wykonaniu.Przedmiotem wynalazku jest lozysko do wa¬ lów wykorbionych, które sa ulozyskowane w tu¬ nelowym korpusie silnika i zabezpieczone za pomoca segmentowych podkladek i elementów podpierajacych, które przylegaja do lozyska i korpusu silnika, przy czym unika sie wszyst¬ kich wad powyzej przytoczonych.Przy stosowaniu tego lozyska osiaga sie nie tylko calkowite mocowanie lozyska w korpusie tunelowym, lecz takze odciazenie srub mocu¬ jacych pokrywe lozyska do dolnej czesci lozyska.Dalsza zaleta jest latwy montaz i demontaz zarówno maszyny jak i walu korbowego, jak równiez mozliwosc szybkiej wymiany panewek lozyskowych przy pracach remontowych i kon¬ trolach. Lozysko jest osadzone w otworze tu¬ nelowym bez luzu i sila przenosi sie bezposred¬ nio na cala plaszczyzne lozyska i wkladki seg¬ mentowej, dzieki czemu osiaga sie odciazenie srub.Przedmiot wynalazku uwidoczniono na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia lozysko w widoku z przodu, fig. 2 jegp czesc skladowa, fig. 3 — widok lozyska z przodu w zlozeniu, a fig. 4 — przekrój podluzny zestawionego lozyska.Wlasciwe lozysko sklada sie z dolnej czesci 1, majacej ksztalt wycinka kola, którego zew¬ netrzny promien odpowiada promieniowi otwo¬ ru tunelowego oraz z pokrywy 2. Pokrywa jest mocowana do dolnej czesci lozyska za pomoca srub 3 i nakretek 4; poza tym lozysko sklada sie z dwu stalowych panewek 5 i 6 wylewa¬ nych bialym metalem. Dalsza czescia skladowa lozyska jest segmentowa wkladka 7, której pro¬ mien krzywizny odpowiada promieniowi otworu tunelowego. We wkladke te wkrecone sa dwie sruby 9 lbami 8 wyposazonymi w gniazda.Do otworu tunelowego wklada sie lozysko zlozone z walem korbowym w taki sposób, ze dolna strona lozyska o ksztalcie segmentowym przylega do podloza otworu tunelowego. Na¬ stepnie poprzez obrót lbów 8 srub 9, wkreco¬ nych we wkladke segmentowa, które to lby osadzone sa na nakretkach 4 dolnych srub 3, powoduje sie opieranie wkladki segmentowej o górna plaszczyzne otworu tunelowego. Na¬ kretki lozyska i sruby wspierajace zabezpie¬ czone sa we wlasciwy sposób przed odkreca¬ niem. PL