Wiadomo, ze mieszanina rteci piorunu¬ jacej z materjalami tluszczowemi (oleje, tluszcze, parafina i t. p.) lagodzi wybucho- wosc rteci piorunujacej i czyni ja mniej czula na uderzenia. Dlatego lonty, sznury zapalowe, uzywane w armji austrjackiej, zawieraly rdzen z rteci piorunujacej z du¬ za domieszka parafiny.Jezeli jednak, jak to sie dotychczas prak¬ tykowalo, zmieszac z rtecia piorunujaca znaczna ilosc materjalów tluszczowych, to sila wybuchu rteci zmniejsza sie do tego stopnia, ze, aby ja przywrócic, trzeba uzyc, jako substancji zapalajacej, czystej rteci piorunujacej.Zeby rtec piorunujaca mogla zachowac swoja nagromadzona energje wybuchowa, nalezaloby do niej dodawac znacznie mniejisze ilosci materjalów tluszczowych.Dotychczas wiszakze stosunek materjalów tluszczowych, dodawanych do rteci pioru¬ nujacej, byl znacznie wiekszy od tego, jaki wystarczal, dla dostatecznego zlagodzenia jej sily wybuchowej, i stad pochodzi nie¬ wlasciwe stosowanie zapalaczy z rteci pio¬ runujacej o zlagodzonym stopniu jej sily wybuchu.Zglaszajacy niniejszy wynalazek stwier¬ dzili, ze stosunek materjalów tluszczo¬ wych, dostateczny do zlagodzenia sily wy¬ buchowej rteci piorunujacej, jest znacznie mniejszy, niz to praktykowano dotychczas.Tak wiec zapalacze lub kapsle wybuchowe z zawartoscia 1,2 g trójnirotoluolu lub kwasu pikrynowego lub tetrylu pozostawia¬ ja znaczny osad, jezeli sie je wzbudzi rte-cia piorwujaoa w ilosei 0,42 g nie zawiera¬ jaca wiecej, jak 0,05% na wage oleju, A wiec, jezeli rtec piorunujaca nie jest prze¬ tluszczona, to ta ilosc jej jest nle wystar¬ czajaca, aby w kazdym wypadku spowodo¬ wac calkowity wybuch, w praktyce nato¬ miast stosuje sie przewaznie te, a nie inna ilosc rteci piorunujacej, f\ ,?\* Zglaszajacy niniejszy wynalazek stwier- *** raylye^aKz^zfea^ptek olowiu mozna mite- szac ze znacznie wieksza, iloscia materja- lów tluszczd#ych (dl&je; thiszcze, f&rafifia i tym podobnej), nic nie tracac na jego wla¬ snosciach inicjalowych. Ilbsci ttdSzc^^ ja¬ kie mozna mieszac z azotkiem olowiu, na¬ tychmiast sparalizowalyby sile zapalajaca piorunianem rteci, poniewaz przewyzsza 300 razy ilosc tluszczu, potrzebna do zlagodze¬ nia wybuchowosci rteci piorunujacej. Z azotkiem ólbwitt mozrik t&df iiiieszac dó 14% jego wagi oleje, dowolne tluszcze lub parafine bez obawy zmiany jego wlasnosci 0,33 g azotku olowiu z 0,65 g „ „ „ 0,90 g „ n „ szanym, w których trójnitrototuol stanowi la dunek wtórny. Jezeli, jako lodunku miesza¬ nego, uzywa sie tetrylu, który jest bardziej wrazliwy (detonatory angielskie, niemiec¬ kie), to ilosci azotku olowiu beda oczywiscie znacznie mniejsze. Detonatory napelnione tedy tetrylem nie wymagaja praktycznie wiekszej dozy Azotku olowiu* jak 0/15 g z zawartoscia iZ'% parafihy, jadnakze nale¬ zy zaopatrzyc je w 'oslonke. Jak widac, la- dtuiki azotku olowiu zmieniaja sia w zalez¬ nosci od ilosci dodawanej parafiny i wraz¬ liwosci substancji zrnieszariej. Gdyby rtec piorunujaca zawierala podobne ilosci ma- tefjalów tluszczowych, wybuch nie nasta¬ pilby.Dodawanie parafihy uskutecznia sie w prosty sposób, haprzyklad wprost na gora¬ co, albo poslugujac sie zwyklym posrednim rozpuszczalnikiem parafiny, który sie na- st^lifó dd^paroWuje. miazdzacych i bez potrzeby uzywania wie¬ cej na wage przetluszczonego azotku olo¬ wiu, niz czystej rteci piorunujacej, która praktycznie w podobnym wypadku bylaby niezbedna dd wywolania calkowitego wy¬ buchli Zapalacze czyli detonatory napelnione 1,2 g trójnitrotoluolu i pokryte na po¬ wierzchni zaledwie 0,33 g azotku olowiu, zawierajacego 12% parafiny, sa w zupelno¬ sci bezpieczne.Ilo§6 azótkti oloróu przetluszczonego, jaka nalezy uzyc, zalezy od ilosci znajdu¬ jacego sie w ftifti tluszczu.Zestawienie ponizsze, dla przykladu, wskazuje ilosci azotku olowiu przetluszczo¬ nego, jakie wedlug doswiadczen, okazaly sie niezbedne, dla praktycznego otrzymania tych samych rezultatów, co z denatorami, napelniónemiÓ,42 g czystego piorunianurt^cl.Powyzsze ilosci azotku olowiu przetlu¬ szczonego odpowiadaja detonatorom mie- zawaftóscia 12% paraliny 15*/o . 20% n Lagodzenie nagromadzonej w azotku olowiu energji zapomoca parafiny, da¬ je moznosc otrzymywania azotku olo¬ wiu, nasyconego tluszczem, w postaci malych ziaren. Otrzymywanie tych zia¬ ren osiaga sie znanemi srodkami, naprzy- klad podobnemi do stosowanych przy pro- diikcji prochu czarnego.Korzysci, otrzymane przez dodawanie materjalów tluszczowych, w tak duzej ilo¬ sci stanowia przedmiot niniejszego wyna¬ lazku i sa nastepujace: 1. Latwiejsza i bezpieczniejsza przerób¬ ka azotku olowiu, poniewaz pyl zostaje zu¬ pelnie usuniety.Z. Dodanie wiekszych ilosci tluszczów stalych, parafiny lub tym podobnych ma¬ terjalów umozliwia z latwoscia otrzymywa¬ nie ziaren wybuchowych dowolnej wielko¬ sci przez wyrównywanie ich pomiedzy dwo¬ ma sitami. Stad wynika "wielka dokladnoscw napelnianiu ta substancja detonato¬ rów, 3. Azotek olowiu tym sposobem prze¬ robiony, o ile tylko ilosc tluszczu jest w nim dostateczna, staje sie calkowicie odpor¬ ny na dzialanie wody. Detonatory, w któ¬ rych powloka azotku olowiu zawiera 10 do 12% parafiny, mozna napelnic woda bez obawy, ze po wylaniu z nich tej wody stra¬ ca swe pierwotne wlasnosci. Powloka prze¬ tluszczonego azotku olowiu nieprzepuszcza- jaca wody ochrania jednoczesnie sprasowa¬ na powloke spodnia trójnitrotoluolu luib te- trylu w glebi detonatora. 4. Na detonatory w ten sposób przygoto¬ wane nietylko nie dziala woda, ale równiez i kwas weglowy z powietrza. Jednym z glównych zarzutów, jakie stawiano azotko¬ wi olowiu jest ten, ze podlega on gryzace¬ mu dzialaniu kwasu weglowego mokrego, który sie czesto spotyka w niektórych ko¬ palniach. Temu tez przypisywano niektóre niczem niewytlómaczone wypadki w pierw¬ szej fazie wprowadzenia na rynek detona¬ torów z azotkiem olowiu. Detonatory, w których azotek olowiu zawiera wieksze ilo¬ sci naprzyklad parafiny, sa wiec bardzo skutecznie zabezpieczone przeciw wszelkim uszkodzeniom od kwasu weglowego i wil¬ goci z powietrza. 5. Tluszczowa domieszka do azotku o- lowiu sprawia równiez, ze nie dziala on na metale. Wiadomo, iz zaleca sie napelniac azotkiem olowiu rurki1 nie miadziane, jakich sie zazwyczaj uzywa, chyba zachowujac pewne ostroznosci. Poniewaz kwas weglo¬ wy z powietrza w obecnosci wody rozklada azotek olowiu, wiec oswobodzony kwas azo- to-wodorowy atakuje miedz. Równiez jest mozliwe, ze w obecnosci sladów wilgoci wy¬ twarza sie reakcja pomiedzy azotkiem olo¬ wiu a metalem (miedz luib mosiadz) i two¬ rza sie sole o charakterze malo okreslonym, które moga sie okazac bardzo niebezpiecz- nemi. Podobne obawy znikaja zupelnie przy zastosowaniu omawianej w wynalaz¬ ku niniejszym powloki azotku olowiu. 6. Przez dodanie znacznych ilosci para¬ finy bynajmniej nie zmniejszaja sie wlasno¬ sci miazdzace azotku olowiu i umozliwione jest równiez dodanie innych sulbstancyj, jak naprzyklad, uzywanych do kapsli la¬ dunków mysliwskich lub wojskowych. D(£ mieszki takie, zlaczone z parafina, stano¬ wia z nia mase jednolita bez wzgledu na wstrzasnienia lub akcje jakiej podlegaja. 7. Wreszcie, znaczne ilosci materjalów tluszczowych, które moga byc równiez do¬ dane do azotku olowiu, nie oslabiajac jego wlasnosci inicjalowych, czynia go wygod¬ niejiszym w uzyciu, zmniejszajac przytem jego wrazliwosc na wstrzasnienia. Azotek olowiu z zawartoscia 14% parafiny jest o wiele mniej wrazliwy na uderzenia, niz zwykla rtec piorunujaca. PL