Wynalazek dotyczy ukladów telekomunikacyj¬ nych, np. ukladów telefonii automatycznej, a w szczególnosci dotyczy ukladów, w których stosuje sie pospieszne urzadzenia rejestrowe z bebnem magnetycznym.Proponowano juz stosowanie takich urzadzen dla dostarczania przetwarzanych kodów lacz¬ nicowych w taki sam sposób, jak to sie odbywa *w tak zwanych urzadzeniach kierujacych, uzy¬ wanych np. w londynskim systemie telefonicz¬ nym, a wynalazek stanowi rozwiniecie tej za¬ sady, pozwalajacej na uzyskiwanie polaczen da¬ lekosieznych przy jak najmniejszej zwloce.Glównym celem wynalazku jest zapewnienie szybkiej pracy lacznicy przelotowej, dzieki cze¬ mu osiaga sie lepsze i sprawniejsze dokonywa¬ nie polaczen tranzytowych.Wedlug pierwszej cechy wynalazku informacja o zadanym abonencie, przychodzaca na laczu wejsciowym, jest rejestrowana na sciezce bebna magnetycznego i zgodnie ze swa trescia steruje wyborem innej sciezki na tym samym lub na innym bebnie. Ta sciezka jest zwiazana z grupa laczy wychodzacych w zadanym kierunku, a in¬ formacja, która moze byc zmieniona na skutek juz dokonanego czesciowego wybierania, zostaje nastepnie przekazana na sciezke i moze byc od razu przeslana przez wolne lacze wyjsciowe w zadanej grupie, które bedzie nastepnie uzyte dla dopelnienia polaczenia, lub tez po torze wspólnym dla tej grupy.Wybrane lacze, którego cecha tozsamosci zo¬ staje zaznaczona wsród informacji pierwotnie zarejestrowanej i bedzie równiez przeslana po wspólnym torze, aby umozliwic wybieranie kon¬ ca wejsciowego, moze byc przedluzone do dru¬ giej lacznicy przelotowej, przy czym ten zabieg moze byc powtórzony w niej dowolna liczbe ra¬ zy. Gdy lacznica koncowa zostala osiagnieta, informacja jaka wciaz pozostaje, jak np. numerzadanego abonenta w tej lacznicy, zostaje uzy¬ ta dla zbadania czy zadana linia jest wolna, a jezeli tak, to informacja ta uruchamia w tej lacznicy wybieraki dla dokonania polaczenia i w tymze czasie uruchamia potrzebne wybiera¬ ki na torze rozmownym w róznych lacznicach przelotowych mniej lub wiecej jednoczesnie.Przesylanie informacji z jednej lacznicy prze¬ lotowej do drugiej powinno byc oczywiscie do¬ konywane tak szybko, jak tylko mozna i zgod¬ nie z nastepna cecha wynalazku stosuje sie w tym celu specjalny rodzaj sygnalizowania, za pomo¬ ca którego informacja w postaci dwójkowej jest przesylana na fali nosnej o czestotliwosci dzwie¬ kowej, przechodzacej przez wszystkie wzmacnia- ki przelotowe na torze.Chociaz kod uzyty do przesylania jest w za¬ sadzie dwójkowy, to jednak najlepiej jest zmie¬ nic go tak, zeby posiadal wlasciwosci samokon- trolne. W tym celu mozna zastosowac znane kody „dwa z pieciu", lub tez mozna zastosowac ich odmiane, w której liczba przesylanych jed¬ nostek jest zawsze liczba nieparzysta, przy czym do liczby w ukladzie dwójkowym wprowadza sie dodatkowy element sterujacy. Kod sygnalo¬ wy zawiera równiez sygnal startowy oraz sygnal zatarcia, który przy poprawnym odbiorze kodu zostaje przeslany wstecz w celu zatarcia reje¬ stracji na koncu nadawczym. Kod zawiera rów¬ niez sygnal synchronizujacy, który jest przesy¬ lany wstecz, gdy nie ma zadnej informacji do przeslania i sluzy do utrzymania urzadzen cza¬ sowych na obu koncach w synchronizmie, jak równiez zapobiega zbednemu dzialaniu ukladu do automatycznej regulacji wzmocnienia, co w przeciwnym razie mogloby sie zdarzyc.W opisie podano jeden z ukladów urzeczy¬ wistnienia wynalazku. Uklad ten wedlug zaloze¬ nia dotyczy lacznicy tranzytowej, przy czym sygnalizacja miedzy ta lacznica a innymi lacz¬ nicami odbywa sie po torach sygnalizacyjnych wspólnych grupom laczy, prowadzacych w tym samym kierunku.Fig. 1 przedstawia schematycznie uklad ma¬ gnetycznego rejestru bebnowego w lacznicy tran¬ zytowej lacznie z urzadzeniem nastawczym oraz uwidacznia lacze wejsciowe miedzylacznicowe prowadzace do wybieraków typu Strowgera, jak równiez lacze wyjsciowe prowadzace z jedne¬ go poziomu podobnego wybieraka do odpowied¬ niego wybieraka w innej lacznicy. Fig. 2-^7 przedstawiaja w sposób symboliczny pewne uklady zawierajace przekazniki elektronowe czyli uklady spustowe do sterowania czynnosci odczytów i zapisów na bebnie. Fig. 8 przedsta¬ wia schemat blokowy ukladu generacyjnego tfjM pulsów do przesylania informacji po wspól&m torze, przy czym ciagle serie impulsów wytyipH rzanych przez uklad sa przepuszczane zgodnti z informacja, która nalezy przeslac. Fig. 9 przeit* stawia pewna liczbe postaci fal, majacych zasto¬ sowanie do róznych czesci schematu blokowego wedlug fig. 8. Fig. 10—12 przedstawiaja uklady szczególowe majace zastosowanie w róznych ukladach blokowych przedstawionych na fig. 8, Fig. 13 przedstawia podobny schemat tlokowy ukladu na koncu odbiorczym, fig. 14 przedstawia, odpowiednie postacie fal, a fig. 15—17 przed¬ stawiaja uklady szczególowe majace zastosowa¬ nie w ukladzie wedlug fig. 13. Fig. 18—32 przed¬ stawiaja w taki sam sposób jak na fig. 2—7 uklady zawierajace rózne przekazniki elektro¬ nowe, czyli uklady spustowe, które sa uzywane przede wszystkim do sterowania aktualnego przesylania miedzy rejestrami na obu koncach toru sygnalowego.Jest rzecza pozadana wyjasnic na wstepie w glównych zarysach ogólna zasade systemu i metody dzialania. Jak wiadomo w wiekszosci znanych ukladów telefonicznych informacja nie moze byc przeslana w sposób w pelni zadowa¬ lajacy z predkoscia wieksza niz 650 elementów dwójkowych na sekunde wobec czego, dla uzy¬ skania odpowiedniej marzy, proponuje sie prze¬ sylac w systemie wedlug wynalazku z predkos¬ cia 600 razy na sekunde. Prad nosny uzywany w tym przypadku wynosi 1200 okresów na se¬ kunde, co stanowi srednia czestotliwosc normal¬ nego pasma telefonicznego, tak iz kazdy „raz" zawiera dwa calkowite okresy pradu nosnego i to upraszcza uklady pod tym wzgledem, ze nie zachodzi zmiana fazy. Ponadto proponuje sie modulowanie pradu nosnego postacia fali przy¬ pominajaca krzywa Gaussa, poniewaz daje to pewne korzysci pod wzgledem jakosci przesyla¬ nia przy stosunkowo prostym wyposazeniu ukla¬ dów. W ten sposób impulsy wymaganego ksztal¬ tu moga byc wytwarzane przez modulowanie sinusoidalnej fali nosnej 1200 c/4 fala 600 c/s, przypominajaca ciagle serie krzywych Gaussa, jak widac wyrazniej z postaci fal przedstawio¬ nych na fig. 9 i 14.Zaklada sie, ze beben magnetyczny jest typu znanego i moze go stanowic walec aluminiowy, którego powierzchnia jest powleczona tlenkiem zelaza, przy czym beben obraca sie dokola swej osi z zasadniczo stala predkoscia i jest zaopa¬ trzony w niezbedne male glowice odczytowe i zapisowe okreslajace liczbe sciezek dokola ob¬ wodu. Termin „beben" nalezy jednak rozumiec _ 3—w dosc szerokim znaczeniu aby objal równiez tarcze i tasmy obiegowe. Z bebnem jest zespo¬ lony uklad zegarowy bezposrednio zwiazany z je¬ go predkoscia obrotowa, który to uklad daje impulsy TA i TB na zasadzie, ze 6 impulsów TA jest równe jednemu impulsowi TB, a czternascie impulsów TB odpowiada dlugosci rejestru. Za¬ klada sie, ze na pelna sciezke przypada dziesiec rejestrów, lecz równiez moze byc wybrana do¬ wolna inna liczba w zaleznosci od specjalnych okolicznosci.Kazdy zestaw zawiera równiez inny uklad zegarowy, który nadaje impulsy TX (fig. 20) do sterowania przesylania z czestotliwoscia 600 ra¬ zy na sekunde, jak równiez jest jeszcze zegar TYj który dziala na tej samej czestotliwosci znamionowej, co i zegar TX, lecz który steruje odbiorem i jest regulowany przez zegar TX na koncu nadawczymi Poniewaz przesylanie moze odbywac sie w obu kierunkach, wiec zegary TX i TY sa przydzielone do kazdego bebna, aczkol¬ wiek nie sa bezposrednio zwiazane, poniewaz zegar TY jest sterowany bebnem innej laczni¬ cy. Pozadane sa równiez impulsy, odpowiadajace calkowitym cyfrom, otrzymywanym przez kanal sygnalowy. Impulsy te sa nazwane TZ, a opar¬ te sa na zasadzie, ze szesc TY jest równe jedne¬ mu TZ. Nalezy zaznaczyc, ze przy zwyklej pred¬ kosci bebna dlugosc impulsu TX bedzie w przy¬ blizeniu równa czasowi wybierania dwóch pel¬ nych rejestrów.Aby uniknac nadmiernego skomplikowania opisu przyjeto pewne zalozenia upraszczajace, chociaz jest oczywiste ze wynalazek bynajmniej nie ogranicza sie do opisywanego ukladu, mozna bowiem latwo wprowadzic zmiany uwzglednia¬ jace okolicznosci zachodzace w praktyce.Wspomniane zalozenia sa nastepujace: a) omawiana lacznica jest wylacznie lacznica tranzytowa, do której nie sa przylaczone zadne linie abonenckie, lecz która posiada tylko lacza wejsciowe i wyjsciowa b) lacza wejsciowe i wyjsciowe sa uzywane jedynie dla ruchu we wskazanym kierunku, czyli nie jnaja wyposazenia do pracy dwukie¬ runkowej, c) tor wytyczony, jaki stanowi grupa laczy, jest zaopatrzony we wspólny dwukierunkowy tor informacyjny, czyli posiada na kazdym kon¬ cu nadajnik i odbiornik, d) nie ma zadnych urzadzen do ponownego wytyczenia toru, e) w kazdej grupie jest co najwyzej dziesiec laczy, tak iz wybieranie moze odbywac sie za pomoca jednej cyfry dziesietnej.To ostatnie zalozenie nie jest calkowicie zgod¬ ne ze schematem wedlug fig. 1, na którym uwi¬ doczniono uzycie wybieraków Strowgera, nor¬ malnie pozwalajacych na przylaczenie stu linii.Nalezy wziac pod uwage, ze w tych okolicznos¬ ciach jest wymagane, aby wybieraki reagowaly na dwa ciagi impulsów, poniewaz normalna czyn¬ nosc szukania obrotowego, wykonywana przez wybierak grupowy, jest przejeta przez bebnowe urzadzenie sterujace, tak iz wybierak wymaga ustawienia do wspóldzialania ze specjalnym laczem.Ogólna metoda dzialania polega na tym, ze impulsy przychodzace, np. przede wszystkim z podstacji wywolujacej, zostaja zapisane na sciezce rejestrowej a nastepnie porównane z adresem na oddzielnym sladzie adresowym i w tym celu informacja zostaje przekazana najpierw na sciezke przekazowa, która ma dlu¬ gosc tylko jednego rejestru, tak iz informacja jest powtarzana naokolo obwodu bebna. Czyn¬ nosc ta umozliwia dokonania wybrania szcze¬ gólnego znakowania na sciezce katalogowej, która sluzy do wybrania wymaganej. grupy la¬ czy, wychodzacych w zadanym kierunku. Czyn¬ nosc ta bedzie normalnie dotyczyc tylko wstep¬ nej czesci informacji, jaka zostala zarejestrowa¬ na, a czesc, która jak dotad nie zostala uzyta, bedzie przeslana po wspólnym torze sygnalo¬ wym w celu wytyczenia toru na nastepnej lacz¬ nicy tranzytowej, a pózniej i na dalszych lacz¬ nicach. Dzialanie takie jest na ogól zgodne z dzialaniem opisanym w patencie brytyjskim Nr 717690. ' Rozwazajac fig. 1 nalezy zauwazyc, ze beben posiada co najmniej 7 sciezek, z których jedna IT odpowiada grupie laczy wejsciowych, a w od¬ powiednim jej powozeniu odbywa sie odbiór in¬ formacji przychodzacej oraz jedna OT odpowia¬ da grupie laczy wyjsciowych dla pewnego kie¬ runku, na której jest zapisana informacja do dalszego przeslania. Sa one zaopatrzone w glo¬ wice odczytowe IR i OR oraz glowice zapisowe IW i OW. Jest tam równiez jedna lub wiecej sciezek adresowych AT dla umieszczenia róz¬ nych rejestrów oraz jedna lub kilka sciezek ka¬ talogowych LT, zawierajacych stala informacje, wykorzystywana przy sterowaniu czynnoscia wytyczania toru. Poniewaz na tych sciezkach nie jest wymagany zaden zapis podczas normal¬ nej czynnosci, sa one zaopatrzone tylko w glo¬ wice odczytowe AR i LR. Te cztery sciezki obej¬ muja obwód bebna i, jak wspomniano wyzej, kazda moze zawierac dziesiec rejestrów. Ponad¬ to sa jeszcze trzy krótkie sciezki, na których — 3 —glowice odczytowe i zapisowe* sa rozmieszczone wzgledem siebie w odleglosci równej tylko jed¬ nemu rejestrowi. Wsród tych sciezek jest sciez¬ ka przekazowa FT o znanym dzialaniu z glowi¬ ca odczytowa FR i glowica zapisowa FW, sciez¬ ka nadawcza MT i sciezka odbiorcza VT z od¬ powiednimi glowicami MR, MW, VR i VW.Sciezka nadawcza jest uzyta do przechowywa¬ nia informacji, jaka ma byc przekazana po wspólnym torze z chwila jej wyciagniecia z od¬ powiedniej sciezki rejestrowej i podobnie sciez¬ ka odbiorcza przechowuje informacje, otrzyma¬ na ze wspólnego toru sygnalowego dopóki nie bedzie mogla byc wlaczona do odpowiedniej sciezki rejestrowej.Jak uwidoczniono na rysunku, rózne glowice odczytowe i zapisowe pieciu dolnych sciezek sa przylaczone do regeneracyjnych zestawów sciez¬ kowych, przedstawionych wspólnie przez pro¬ stokat RTP, natomiast co sie tyczy sciezek adre¬ sowych i katalogowych, gdzie nie zachodzi kwe¬ stia regeneracji, na rysunku przedstawiono wzmacniaki LA i AA oraz uklady wyjsciowe SLA i SLL. Jezeli jest wieksza liczba sciezek katalogowych, to bedzie wymagane urzadzenie lacznikowe TS i oczywiscie przelaczanie sciezek bedzie równiez wymagane dla róznych wejscio¬ wych i wyjsciowych sciezek rejestrowych. Do zestawów sciezkowych sa przylaczone przewody sterujace SL, SL, SA i SB, które prowadza do ukladu sterujacego przetwarzaniem, oznaczone¬ go jako TCE, który z kolei jest polaczony ukla¬ dem sterowania sygnalizacja SCE, zaopatrzonym w tory sygnalowe dwukierunkowe SCI i SC2.Uklad sterujacy zawiera równiez uklad steruja¬ cy wybieraków SOE, który czuwa nad nasta¬ wieniem wybieraków na torze rozmownym. Wy¬ bieraki te, jak przedstawiono na rysunku, sa to zwykle wybieraki typu Strowgera SI i S2, przy czym SI jest zakonczeniem lacza wejsciowego 1C, natomiast S2 daje dostep do lacza wyjscio¬ wegoOG. , Uklady sterowania bebnem sa to uklady zna¬ ne z praktyki, przy czym przyjeto SL jako umowne oznaczenie wyjscia glowicy odczyto¬ wej oraz SL jako odwrotnosc z odpowiednim przyrostkiem wskazujacym o jaka w szczegól¬ nosci glowice chodzi. Sterowanie glowica zapi¬ sowa odbywa sie przez przewody SA i SB, przy czym odpowiedni potencjal na SA powoduje zapis 0, a potencjal na SB powoduje zapis 1.Jezeli potencjal jest obecny na obu przewodach jednoczesnie to przewaza przewód SB i naste¬ puje zapis 1. W tym przypadku sa uzywane równiez odpowiednie przyrostki dla wskazania, o jaka glowice zapisowa chodzi.Przyrostek A oznacza wejsciowa sciezke re¬ jestrowa, B — wyjsciowa sciezke rejestrowa, C — sciezke nadawcza, D — sciezke odbiorcza, E — sciezke przekazowa, F — adresowa sciezke rejestrowa wejsciowa, G — adresowa sciezke rejestrowa wyjsciowa.W pewnych okolicznosciach korzysta sie ze wspólnej sciezki adresowej dla rejestrów wej¬ sciowych i wyjsciowych, lecz niewatpliwie jest rzecza bardziej pozadana opisanie przypadku ogólniejszego.W pierwszej kolejnosci nastepuje opis czyn¬ nosci, jakie odbywaja sie na samym bebnie, a nastepnie jest podany szczególowy opis ukla¬ du do przesylania informacji miedzy lacznicami oraz sposób ich dzialania. Jak zaznaczono po¬ przednio beben jest przeznaczony do zapisywa¬ nia informacji przesylanej po laczu wejsciowym, nadania przekazanej informacji przez wybrane lacze wyjsciowe, nadanie sygnalu zatarcia z po¬ wrotem po laczu wejsciowym, jezeli informacja zostala poprawnie odebrana i odebranie sygnalu zatarcia, przekazanego z powrotem po laczu wyjsciowym, jezeli ta informacja zostala rów¬ niez odebrana prawidlowo.Rozmieszczenie pól przechowywania na róz¬ nych sciezkach jest zestawione w podanej ta¬ blicy, która obejmuje pole przechowywania, ja¬ kie przedstawia jeden rejestr.Sciezka Impuls rejestrowa czasowy wejsciowa (A) Sciezka rejestrowa wyjsciowa (B) Sciezka nadawcza (C) Sciezka odbiorcza Sciezka przekazowa (E) TB1 wolne wolne wolne wolne wolne TB2iTA 1 2 3 4 wolne 5 6 1 informacj przeslana 2 3 4 wolne 5 6 wolne wolne wolneTB3 i TA TB4 i TA TB5 i TA TB (6-12) TB 13 TB 14 1 informacja do przeslania 2 3 4 wolne 5 6 1 2 cyfra 3 przetworzo- 4 na 5 6 1 2 numer wy- 3 branego 4 rejestru 5 wejscio- 6 wego 1 wolne 2 wolne 3 wywolanie linii wolnej 4 wywolanie linii zajetej 5 wolne 6 uzyte lacze 1 2 wolne 3 4 5 zwolnienie rejestru 6 informacja do przesyla¬ nia wstecz 1 numer rejestru 2 wejsciowe- 3 go w gru- 4 pie 5 6 numer grupy rejestru wejscio¬ wego wolne siedmiocyfrowy 1 wolne 2 szukanie rozpoczete 3 wywolanie linii wolnej 4 wywolanie linii zajetej 5 wolne 6 uzyte lacze 1 2 wolne 3 4 5 zwolnienie rejestru 6 informacja do przesla¬ nia wstecz sygnal startowy (100011) wolne numer rejestru wejscio¬ wego wolne wolne numer rejestru wejscio¬ wego numer abonenta (wszystkie sciezki) 1 wolne 2 wolne 3 wywolanie linii wolnej 4 wywolanie linii zajetej 5 wolne 6 wolne 1 2 wolne . 3 4 5 6 informacja na sciezce 1 wolne 2 wolne 3 wywolanie linii wolnej 4 wywolanie linii zajetej 5 wolne 6 wolne 1 2 wolne 3 4 5 6 informacja na sciezce numer rejestru wejsciowego numer grupy rejestru wejsciowego numer wybranego rejestru wejsciowego 1 szukanie re¬ jestru wyjscio¬ wego 2 wolne 3 wywolanie linii wolnej 4 wywolanie linii zajetej 5 wolne 6 szukanie re¬ jestru wejscio¬ wego 1 2 3 4 wolne 5 6 Nalezy zaznaczyc, ze nadajnik, odbiornik i sciezki przekazowe zajmuja pole tylko jedne¬ go rejestru i ze dzieki dzialaniu regeneracyjne¬ mu tresc tych sciezek jest powtórzona na calym obwodzie bebna. Przypomina sie przy tym, ze oprócz pieciu sciezek zestawionych w tablicy jest jeszcze jedna lub kilka sciezek adresowych.W pewnych okolicznosciach pojedyncza sciezka adresowa moze wystarczac zarówno do polaczen przychodzacych, jak i odchodzacych, lecz w ni¬ niejszym przypadku przyjeto oddzielne sciezki adresowe dla laczy wejsciowych i wyjsciowych, przy czym normalne i odwrotne moce wyjscio¬ we tych sciezek oznaczono odpowiednio jako SLF, SLF, SLG i SLG. W zwyklym dzialaniu bebna zapisy na tych sciezkach nie sa zmienio¬ ne, tak iz przewody SA i SB nie wchodza w ra¬ chube.Mozna przyjac, ze informacja wyrazona przez cyfry nakrecane przez abonenta wywolujacego sa wprowadzane do rejestru np. w sposób opi¬ sany w patencie nr 37323.W niniejszym przypadku jednak zaklada sie, ze beben znajduje sie w lacznicy tranzytowej, wobec czego informacja zostaje przeslana po wspólnym torze zespolonym z laczem wejscio¬ wym i zapisana na sciezce odbiorczej w sposób opisany nizej bardziej szczególowo. Poniewaz tor sygnalowy jest wspólny, jest konieczne, aby informacja byla wlaczona do rejestru zespolone¬ go z laczem wejsciowym, które zostalo wybrane.Przy zalozeniach przyjetych na wstepie jest tyl- — ¦¦».—ko dziesiec mozliwych wyborów, tak iz do stwierdzenia tozsamosci lacza moze wystarczyc pojedyncza cyfra, która zostaje przekazana i przechowana w TB5 na sciezce odbiorczej.Nadawanie zawiera równiez znakowanie w TA6 i TB14, co oznacza „informacja na sciezce od¬ biorczej" i gdy to zostalo wykryte, to nastepuje wzbudzenie przekaznika MAA, przedstawionego na fig. 2 w obwodzie: MAA, SLD, TA6, TB14—MAA Uruchomienie MAA powoduje rozpoczecie szu¬ kania wymaganego wejsciowego rejestru i w tym celu informacja w TB5 jest porównywana z in¬ formacja w wejsciowej rejestrowej sciezce adre¬ sowej. Dopóki nie znajdzie sie tozsamosci stan pierwotny MAA zostaje przywrócony w obwo¬ dzie: (SLF, SLD + SLF, SLD), TB5 — MAA Gdy jednak zostanie stwierdzona tozsamosc stan przekaznika MAA nie bedzie przywrócony w polozenie TB5, wskutek czego informacja na sciezce odbiorczej zostanie skopiowana na wy¬ branej sciezce rejestrowej w obwodzie: MAA, SLD, TB (6—12) — SBA Z chwila osiagniecia konca rejestru zostaje uruchomiony uklad spustowy MAB w obwodzie: MAB, MAA, TA6, TB14 — MAB a MAB zwalnia wówczas sciezke odbiorcza: MAB — SAD Przy koncu tej czynnosci stan pierwotny MAB zostaje przywrócony MAB, TA6, TB14 — MAB a podobny obwód powoduje zwolnienie MAA MAA, TA6, TB14 — MAA Teraz nastepuje przetwarzanie zgodnie z in¬ formacja na sciezce rejestrowej w znany spo¬ sób przy uzyciu sciezki przekazowej i odpo¬ wiedniej sciezki katalogowej, np. jak opisa¬ no we wspomnianym juz patencie brytyjskim Nr 717690.Przy uczynionych juz zalozeniach nastapi przetworzenie na pojedyncza cyfre dla wska¬ zania odnosnej grupy laczy wyjsciowych, w której ma byc dokonany nastepny stopien sygnalizacji. Cyfra ta zostaje zanotowana na TB4 poprzez sciezke przekazowa i gdy ta czyn¬ nosc zostanie dokonana to zostaje wykonane znakowanie na TAI • TB3 jako instnukcja do przeslania co uwidocznione jest na fig. 3. Na¬ stepna czynnoscia jednak jest poszukiwanie rejestru'zespolonego z wolna linia wyjsciowa w zadanej grupie.Rózne obwody spustowe wraz z przynalez¬ nymi do nich obwodami do sterowania ta czyn¬ noscia sa uwidocznione na fig. 3, przy czym widac, ze znakowania wskazujacego, iz po¬ szukiwanie rejestru zespolonego powoduje uru¬ chomienie ukladu spustowego MBA w obwo¬ dzie MBA, SLA, SLE, TAI, TB3 — MBA Obwód ten jak widac moze byc zamkniety tylko wtedy, gdy w tym czasie sciezka prze¬ kazowa nie jest w uzyciu, co wskazano przez SLE. Sciezka przekazowa zostaje teraz zajeta w obwodzie: SLA, TAI, TB3 — SBE wskutek odpowiedniego znakowania w wej¬ sciowej sciezce rejestrowej. Znakowanie to zo¬ staje zaraz potem zdjete w obwodzie SLE, TAI, TB3 — SAA Przetworzona cyfra, zanotowana w TB4 sciez¬ ki glównej, jest teraz czynna dla nastawienia lacznika sciezkowego, aby uruchomic uklady odczytów i zapisów dla odnosnej sciezki re¬ jestrów wyjsciowych prowadzacych w zada¬ nym kierunku.Odpowiedni obwód uwidoczniony na fig. 3 jest nastepujacy: MBA, SLA, TB4 — TS gdzie TS przedstawia soba odpowiedni lacznik sciezkowy, który moze zawierac grupe ukla¬ dów spustowych, jak to jest znane. Wówczas zostaje zapisany na sciezce przekazowej adres rejestru wywolawczego, np. rejestru odpowia¬ dajacego laczu wyjsciowemu: MBA, SLF, TB (3 + 4) — SBE a numer abonenta zostaje równiez zapisany na sciezce przekazowej w obwodzie: MBA, SLA, TB (6 — 12) — SBE i nastepnie znakowanie zostaje dokonane dla podania instrukcji „szukac wolnego rejestru wyjsciowego": MBA, TAI, TB13 — SBE a wtedy stan MBA zostaje przywrócony w ob¬ wodzie: MBA, TAI, TB13 — MBA Takie znakowanie TAI i TB13 na sciezce prze¬ kazowej powoduje rozpoczecie czynnosci szu¬ kania przez uruchomienie ukladu spustowego MBB SLE, TAI, TB13 — MBB i zostaje oznaczony nastepny rejestr na wyj¬ sciowej sciezce rejestrowej dla wskazania, ze rozpoczelo sie szukanie: MBB, TA2, TB13 — SBB.To znakowanie jednak jest nieregeneracyjne wobec obwodu: TA2, TB13 — SAB.Jezeli odnosny rejestr, na którym dokonano tych czynnosci, jest zajety, wtedy bedzie zna- — 6 —kowanie w TAI z TB3 a uklad spustowy MBB bedzie zwolniony w obwodzie: SLB, TAI, TB3 — MBB Nastepnie uklad spustowy MBB zostanie po¬ nownie uruchomiony w powyzszym obwodzie dla zbadania nastepnych rejestrów. Gdy na¬ potka sie wolny rejestr to zostaje on niezwlocz¬ nie oznaczony jako zajety w obwodzie: MBBt TAI, TB3 — SBB.Nastepna czynnosc obejmuje zapisanie na wybranym rejestrze wyjsciowym adresu reje¬ stru wyjsciowego, który znajduje sie na sciez¬ ce przekazowej w TB (3 + 4) oraz numeru zadanego abonenta, który jest w TB (6 — 12): MBBt SLE, TB (3—12) — SBB, gdy zas to jest ukonczone uklad spustowy MBB zostaje zwolniony: TA6, TB12 — MBB.Sciezka przekazowa moze byc teraz zwolnio¬ na, co zostaje dokonane przez uruchomienie ukladu spustowego MBC: MBC, MBB, TA6, TB12 — MBC.Ten uklad spustowy zwalnia sciezke przeka¬ zowa: MBC — SAE i zostaje wówczas przywrócony do stanu pier¬ wotnego: MBC, TA6, TB12 — MBC.Uruchomienie ukladu spustowego MBC powo¬ duje ponadto zwolnienie lacznika sciezkowego MBC — TSR Moze sie zdarzyc, ze wszystkie lacza prowa¬ dzace w zadanym kierunku sa zajete, a po¬ niewaz przyjeto zalozenie, ze nie jest przewi¬ dziane nowe wytyczenie toru, wiec stanie sie niemozliwe zestawienie pozadanego polaczenia, a wiec powinien byc wyslany wstecz do abo¬ nenta wywolujacego sygnal zajetosci, ponie¬ waz polaczenie nie moze byc dokonane. Czyn¬ nosc ta jest sterowana przez uklad spustowy MBD, który zostaje uruchomiony w obwodzie: MBB, SLB, TA2, TB13 — MBD jezeli szukanie trwa dopóki nie zostanie osia¬ gniety punkt wyjscia. Uklad spustowy MBD dokonuje teraz znakowania na sciezce przeka¬ zowej dla wskazania, ze abonent zadany jest zajety.MBD, TA4, TB13 — SBE oraz inne znakowanie na TA6 tej grupy dla rozpoczecia szukania rejestru wejsciowego: MBD, TA6, TB13 — SBE Uklad spustowy MBD zwalnia równiez lacznik sciezkowy: MBD — TSR.Ten lacznik powinien byc teraz nastawiony na wybranie sciezki odpowiadajacej laczu wej¬ sciowemu, które jest obecnie zestawione na sciezce przekazowej w TB (3 + 4): MBD, SLE, TB4 — TS, Znakowanie w TAI, TB13, które wywolalo szukanie rejestru wyjsciowego, zostaje teraz zniesione: MBD, TAI, TB13 — SAE a w tym samym polozeniu uklad spustowy MBD zostaje zwolniony TAI, TB13 — MBD.Dzialanie bebna powoduje teraz sygnalizacje wsteczna w polaczeniu z laczem wejsciowym, przy czym ta czynnosc bedzie opisana nizej w sposób szczególowy.Jezeli jednak zostaje osiagniete wolne lacze wyjsciowe w zadanym kierunku, to polozenie osiagniete teraz jest takie, iz numer podle¬ gajacy przekazaniu zostal zapisany na reje¬ strze, odpowiadajacym temu laczu, przy czym zapis zawiera równiez w TB3 i w TB4 szcze¬ góly adresu lacza wejsciowego w zwiazku z którym zostala odebrana pierwotna infor¬ macja.Nastepna czynnosc obejmuje przekazywanie informacji na sciezke nadawcza w przygotowa¬ niu do nadania jej do nastepnej lacznicy. W tym celu tablica zawiera uklady spustowe MCA, MCB, uwidocznione na fig. 4 i dzieki znako¬ waniu zajetosci na TAI i TB12 odpowiednio do koncowej cyfry numeru abonenta pomocni¬ cza glowica odczytowa powoduje uruchomie¬ nie ukladu spustowego MCA: SLBP, TAI, TB12 — MCA.Jezeli sciezka jest juz w uzyciu, to nastepuje znakowanie na TA6, TB14 i uklad spustowy MCA zostanie zwolniony SLC, TA6, TB14 — MCA.Gdy jednak to nie zachodzi, to zostaje doko¬ nane znakowanie na rejestrze wyjsciowym dla wskazania „informacja przekazana" MCA, TAI, TB2 — SBB.Jezeli to znakowanie zostanie napotkane przy jakimkolwiek pózniejszym szukaniu, to sluzy ono do zwolnienia ukladu spustowego MCA, aby zapobiec dalszemu nadawaniu: SLB, TAI, TB2 — MCA.Nastepna czynnosc zawiera zapisanie sygna¬ lu startowego (100011) w sciezce nadawczej, co zostaje dokonane w obwodach: MCA, TAI, TB (3 + 4), SBC MCA, TA (5 + 6), TB3 — SBC.Uklad spustowy MCB jest teraz uruchomiony w obwodzie: MCA, TA6, TB3 — MCBi dokonuje zapisu numeru lacza wyjsciowego na sciezce nadawczej ze sciezki adresowej la¬ cza wyjsciowego: MCB, SLG, TB5 — SBC.Ponadto numer abonenta zadanego zostaje za¬ pisany na sciezce nadawczej w obwodzie: MCB, SLB, TB (6 — 12) —SBC i wskutek tego zostaja dokonane dwa dalsze znakowania w obwodach: MCA, TAI, TB (3 + 4) — SBC MCB, TAI, TB13 — SBC.Wreszcie zostaje dokonane znakowanie w TA6, TB14 dla wskazania „informacja na sciezce": MBC, TA6, TB14 — SBC.Uklady spustowe zostaja zwolnione przez im¬ pulsy czasowe: TA6, TB11 — MCA TA6, TB14 — MCB, Informacja jest teraz przeslana do nastepnej lacznicy tranzytowej w sposób, który bedzie jeszcze opisany szczególowo. Podobne uklady w innych lacznicach tranzytowych beda pra¬ cowaly w podobny sposób, dopóki informacja nie dojdzie do lacznicy koncowej, do której jest przylaczony zadany abonent. Zaklada sie, ze beben w tej lacznicy zawsze zawiera infor¬ macje, która wskazuje, czy abonenci sa wolni czy zajeci i która moze byc otrzymana w zna¬ ny sposób za pomoca urzadzenia wybiorczego, dzialajacego badz to na samych liniach, badz tez na towarzyszacych przewodach P. Przyj¬ muje sie, ze zaleznie od stanu linii jest zna¬ kowanie na TA3 lub TA4 z TB13 jako równo¬ waznik rejestru wejsciowego, jak równiez jednoczesnie znakowanie w TA6, TB14 te¬ go rejestru, wskazujace, ze informacja ma byc przeslana z powrotem. To ostatnie znakowanie zostaje pochwycone przez pomocnicza glowice odczytowa i powoduje uruchomienie ukladu spustowego MDA, uwidocznionego na fig. 5: SLAP, SLC, TA6, TB14 — MDA.Obwód ten oczywiscie zostaje dopelniony do¬ piero wtedy, gdy jest informacja do przesla¬ nia wstecz, jak równiez gdy sciezka nadawcza jest wolna zaleznie od wyrazu SLC. Znakowa¬ nie to zostaje skasowane, gdy informacja zo¬ stanie przeslana w obwodzie: SLC, TA6, TB14 — SAA.Na sciezce nadawczej zostaje teraz oznaczony sygnal startowy prawie tak samo, jak opisa¬ no wyzej: MDA, TA (1 + 5 + 6) TB3 — SBC a przekaznik MDA równiez powoduje wlacze¬ nie oznaczen zajetosci w polozeniach TAI dla wszystkich odnosnych cyfr: MDA, TAI, TB (4 — 13) — SBC Gdy nastepuje sygnalizowanie wsteczne z re¬ jestru wejsciowego do poprzedniego rejestru wyjsciowego, co obecnie sie rozwaza, poloze¬ nie informacji na sciezkach adresowych jest niedogodne i trudnosc moze byc przezwycie¬ zona przez nastawienie odpowiedniej cyfry na czterech ukladach spustowych azeby byla moz¬ nosc przeniesienia jej na wlasciwe miejsce w sciezce nadawczej. Te uklady spustowe sa to: MDB, MDC, MDD i MDE, które sa nasta¬ wione ze sciezki adresowej w obwodach: MDA, SLF, TA3, TB3 — MDB MDA, SLF, TA4, TB3 — MDC MDA, SLF, TA5, TB3 — MDD MDA, SLF, TA6, TB3 — MDE.Uruchomienie tych ukladów spustowych prze¬ kazuje informacje na sciezke nadawcza w ob¬ wodach: MBD, TA3, TB5 — SBC MDC, TA4, TB5 — SBC MDD, TA5, TB5 — SBC MDE, TA6, TB5 — SBC i wszystkie te uklady spustowe zostaja zwol¬ nione przez TB6.Informacja jaka ma byc przeslana wstecz, a mianowicie stan abonenta zadanego zostaje teraz zapisany na sciezce nadawczej w obwo¬ dzie: MDA, SLA, TB13 — SBC i przekaznik MDA zostaje zwolniony przez przekaznik TB13 w obwodzie: TA6, TB13 — MDA.Przesylanie informacji odbywa sie teraz w sposób, który bedzie jeszcze opisany, i in¬ formacja ukazuje sie na sciezce odbiorczej na drugim koncu wspólnego toru, przy czym te¬ raz jest wymagane przekazanie jej do odnos¬ nego rejestru wyjsciowego. Zostaje to dokona¬ ne za pomoca zestawu uwidocznionego na fig. 6, a zawierajacego uklady spustowe MEA i MEB. Znakowanie w TA6 i TB14 na sciezce odbiorczej uruchamia teraz uklad spustowy MEA w obwodzie: MEA, SLD, TA6, TB14 — MEA.Nastepuje teraz szukanie wymaganego rejestru pod wplywem sterowania wyjsciowej i reje¬ strowej sciezki adresowej i dopóki sie stwier¬ dza róznice w numerze uklad spustowy MEA pozostaje zwolniony w obwodzie: (SLG, SLD + SLG + SLD) TB5 — MEA.Jezeli jednak ten obwód jest nieczynny, po¬ niewaz zostala znaleziona tozsamosc, to uklad spustowy MEA pozostaje czynny póki dziala —"• —przekaznik TBJ3, to informacja w nim zostaje przekazana do odpowiedniego rejestru: MEA, SLD, TB13 — SBB.Uklad spustowy MEB jest teraz uruchomiony w obwodzie: MEB, MEA, TA6, TB14 — MEB i zwalnia sciezke odbiorcza w obwodzie: MEB — SAD, a gdy to nastapi, zostaje zwolniony obwód: MEB, TA6, TB14 — MEB.Jednoczesnie uklad spustowy MEA zostaje zwolniony w obwodzie: MEA, TA6, TB14 — MEA bezposrednio po dokonaniu znakowania dla wskazania „informacja do przeslania z po¬ wrotem": MEA, TAG, TB14 — SBB.Informacja ta ma byc teraz przekazana do rejestru zespolonego z linia wejsciowa, skad byl wziety rejestr wyjsciowy omawiany obec¬ nie. Czynnosc ta jest sterowana zestawem, któ¬ rego uklady, uwidocznione na fig. 7, zawieraja uklady spustowe od MFA do MFE. Uklad spu¬ stowy MFA jest uruchamiany za pomoca po¬ mocniczej glowicy odczytowej przez znakowa¬ nie wskazujace „informacja do przeslania z powrotem" w obwodzie: MFA, SLBP, TA6, TB14 — MFA, lecz zostaje od razu zwolniony jezeli sciezka przekazowa jest zajeta: SLE, TAI, TB3 — MFA.Jezeli sciezka przekazowa jest wolna, to zo¬ staje oznaczona jako zajeta w obwodzie: MFA, TAI, TB3 — SBE.Numer rejestru wywolujacego, np. odniesiony do lacza wejsciowego, zostaje teraz oznaczony na sciezce przekazowej: MFA, SLB, TB3 -^ SBE i tak samo lacznik sciezkowy zostaje urucho¬ miony, aby istaly sie czynne uklady odczyto¬ we i zapisowe dla sciezki, w której omawia¬ ny rejestr jest umieszczony: MFA, SLB, TB4 — TS, Numer rejestru lacza zadanego, np. wyjsciowe- go zostaje oznaczony teraz na sciezce prze¬ kazowej: MFA, TB5, SLG — SBE i znakowanie zostaje dokonane w TA6 i TB13 dla rozpoczecia czynnosci szukania: MFA, TA6, TB13 — SBE, Ponadto jest konieczne zdjecie znakowania star¬ towego, aby zapobiec powtórzeniu czynnosci: MFA, TA6, TB14 — SAB a jednoczesnie zostaje zwolniony uklad spu* stówy MFA: MFA,T,A^TB14trrmFA, Znakowanie na sciezce przekazowej wskazu-, jace, zq ma byc dokonane szukanie, powodu¬ je teraz uruchomienie ukladu spustowego MFB MFB, SUtE, TA6+TB13 — MFB.Zwykla próba na zgodnosc zostaje teraz doko¬ nana pod kontrola obwodu [SLF, SLE + SL,F* SLE\. TB3 — MFB, tak iz uklad spustowy MFB jest zwalniany, do¬ póki nie zostanie napotkany wymagany re- „ jestr. Qdy to sie zdarzy* to pozostaje uru¬ chamiany przez czas wystarczajaco dlugi, aby umozliwic zapisanie informacji na sciezce przekazowej do rejestru wejsciowego MFB, SLE, TB5 — SBA MFB, SLE, TA (3 + 4), TB13 — SBA.Nalezy zaznaczyc, z,e przetworzenie jeszcze za¬ trzymane w TB4 i informacja obecnie wlaczo¬ na do TB5 sa potrzebne do sterowania na¬ stepna czynnoscia nadawania impulsów dla nastawienia laczników, przez które ewentual¬ nie ma byc zestawione polaczenie rozmowne.Gdy powyzsze czynnosci zostaly dokonane, to uklad spustowy MFB zostaje zwolniony w obwodzie: MFB,, TA4, TB13 — MFB.Na krótko nim to nastapi uklad spustowy MFC jednak zostanie uruchomiony MFC, MFB, TA6, TB12 — MFC, a sciezka przekazowa zostaje nastepnie zwol¬ niona w obwodzie: MFC —¦ SAE, podczas gdy MFC równiez zwalnia lacznik sciezkowy MFC — TSB i w dodatku znowu wlacza znakowanie „infor¬ macja do przeslania wstecz" MFC, TA6K TB14 — SBA.Nastawienie laczników na torze rozmownym moze teraz odbywac sie pod kontrola reje-* stru wejsciowego w znany sposób, przy czym czynnosc jest kontrolowana przez informacje w TB (4 + 5) i rozpoczeta przez odbiór zna^ kowania w TA3 i. TB\3 wskazujace, ze abo¬ nent wywolywany jest wolny.Pozostaje jeszcze do opisania dalsza czyn¬ nosc, a mianowicie zwolnienie rejestrów, przy czym zachodza dwa przypadki, a mianowicie zwolnienie, jezeli polaczenie..nie moze byc ze¬ stawione, poniewaz wywolywany abonent jest zajety, i zwolnienie przy koncu dokonanej rozmowy. Nalezy zaznaczyc, ze informacja w rejestrach zostaje zatrzymana (Jopófci abo¬ nenci nie odwiesza sluchawek, jezeli rozmo¬ wa jest dokonana* -*Biorac najpierw pod uwage przypadek, w któ¬ rym abonent wywolywany jest zajety, zostaje to wskazane przez znakowanie w TA4 i TB13, tak iz uklad spustowy MDF (fig. 5) jest uru¬ chomiany z rejestru wejsciowego: MDF, MDA, SLA, TA4, TB13 — MDF.W tych okolicznosciach spust MDF wlacza znakowanie do TA5, TB14 dla wskazania, ze jest wymagane zwolnienie rejestru MDF, TA5, TB14 — SBA i to znakowanie powoduje nastepnie urucho¬ mienie ukladu spustowego MDG pod kontrola pomocniczej glowicy odczytowej: MDG, SLAP, TA5, TB14 — MDG.Wówczas MDG zwalnia rejestr: MDG — SAA i zostaje zwolniony po przeszukaniu calego rejestru: MDG, TA5, TB14 — MDG Znakowanie w koncowym polozeniu TA6 i TB 14 zostaje zatarte przez inne obwody, lecz moze to w pewnych okolicznosciach nastapic przed¬ wczesnie. Jezeli to sie zdarzy, to zostaje ono ponownie zapisane w obwodzie: MDG, SLA, TAG, TB14 — SBA.Czynnosci do zwalniania rejestru wychodza¬ cego pod kontrola ukladów spustowych, uwi¬ docznionych na fig. 7, sa zasadniczo podobne.Znakowanie wskazujace „zadany abonent jest zajety" uruchamia uklad spustowy MFD: MFA, SLB, TA4, TB13 — MFD.Uklad spustowy nastepnie wlacza znakowa¬ nie wskazujace, ze zwolnienie rejestru jest wymagane: MFD, TA5, TB14 — SBB.Uklad spustowy MFD zostaje zwolniony przy koncu rejestru w obwodzie: TA6, TB14 — MFD.Znakowanie w TA5 i TB14 dotyczy teraz czyn¬ nosci ukladu spustowego MFE pod kontrola pomocniczej glowicy odczytowej: MFE, SLBP, TA5, TB14 — MFE, a rejestr zostaje zwolniony w obwodzie: MFE — SAB i uklad spustowy MFE zostaje przywrócony do stanu pierwotnego w obwodzie: MFE, TA5, TB14 — MFE, przy czym znakowanie moze byc dokonane w TA6 i TB14 w obwodzie: MFE, SLB, TA6, TB14 — SBB w przypadku gdy uklad zostal zwolniony przedwczesnie.Co sie tyczy zwolnienia rejestru przy koncu rozmowy jest to dokonywane pod kontrola dwóch szukaczy dajacych wyjscia do przewo¬ dów, które sa w ciaglym ruchu i- daja wyj¬ scia z linii abonenta wywolujacego i zadane¬ go, gdy linie te sa w uzyciu.Co sie tyczy rejestru wejsciowego, to zna¬ kowanie zostaje dokonane w TA6 i TB13, gdy jest uzyte lacze (fig. 5): PIA, TA6, TB13 — SBA a gdy lacze juz nie jest w uzyciu, to znako¬ wanie sluzy do uruchomienia ukladu spusto¬ wego MDF, który rozpoczyna wspomniana czynnosc zwalniania: PIA, SLA, TA6, TB13 — MDF.Tak samo, co sie tyczy rejestrów laczy wyj¬ sciowych to znakowanie oznaczajace, ze lacze jest w uzyciu, zostaje dokonane w obwodzie (fig. 7): PIB, TA6, TB13 — SBB a gdy lacze zostanie zwolnione, to znakowa¬ nie powoduje uruchomienie ukladu spustowego MFD: PIB, SLB, TA6, TB13 — MFD.Uklad spustowy MFD nastepnie dokonuje za¬ tarcia rejestru wyjsciowego w sposób opisa¬ ny poprzednio.W dalszym ciagu opisu omówione sa szcze¬ góly opisanego ukladu sygnalowego. Jak juz wspomniano, prady sygnalowe sa wytwarzane jako fale modulujace, ksztaltu krzywych Gaus¬ sa, a kazdy element przedstawia dwa cykle pradu nosnego. Uklad jest przedstawiony na schemacie blokowym wedlug fig. 8, na któ¬ rym widac, ze prad wyjsciowy fali sinusoidal¬ nej z oscylatora 0, jak uwidoczniono w pierw¬ szym wierszu na fig. 9, zostaje przepuszczony do obwodu SOI sinusoidalnej fali prostokat¬ nej, której ksztalt uwidoczniono w drugim wierszu na fig. 9. Prad ten jest doprowadzo¬ ny do obwodu spustowego MY typu Eccles- Jordan, a ksztalt fali pradu wyjsciowego od¬ wrócony i normalny z tego obwodu jest uwi¬ doczniony w trzecim i czwartym wierszu na fig. 9. Bezposredni prad wyjsciowy z MY przechodzi do generatora impulsów wybiera¬ kowych SG1, który daje prad wyjsciowy ts4, uwidoczniony w piatym wierszu na fig. 9. Te impulsy wybierakowe uruchamiaja uklad spu¬ stowy MZ, który jest odpowiednio uruchamia¬ ny i zwalniany z polowa predkosci dzialania ukladu spustowego MY, aby wydac odwróco¬ ny prad wyjsciowy przedstawiony w wierszu szóstym na fig. 9. Normalny prad wyjsciowy z obwodu spustowego MZ jest uzyty do pobu¬ dzenia drugiego generatora impulsów wybie¬ rakowych SG1, z którego prad wyjsciowy tsl — JO ^jest podobny do pradu wyjsciowego tsi, lecz o czestotliwosci o polowe mniejszej. Odwróco¬ ne prady wyjsciowe zostaja nastepnie zespo¬ lone w impulsowym ukladzie wybierakowym AND, dajacym ksztalt fali przedstawiony w siódmym wierszu na fig. 9. Ten prad zo¬ staje przepuszczony przez obwód filtru dol¬ noprzepustowego LPF1 i wytwarza fale o ksztalcie krzywej Gaussa przedstawiona w ósmym wierszu na fig. 9. Prad wyjsciowy z oscylatora 0 jest przepuszczany równiez przez uklad przesuwu fazowego PSI, w którym faza pradu zostaje posunieta naprzód o 90°, jak przedstawiono w dziewiatym wierszu na fig. 9 i ta fala sinusoidalna jest nastepnie modulo¬ wana przez fale gausowska, wyprowadzona z obwodu filtru dolnoprzepustowego. Biorac pod uwage przesuniecie fazowe dwóch pra¬ dów wejsciowych do modulatora BM jest zro¬ zumiale, ze prad wyjsciowy ma ksztalt, przed¬ stawiony w dziesiatym wierszu na fig. 9. Prad ten jest teraz doprowadzony do ukladu im¬ pulsowego GC, kontrolowanego zgodnie z ksztal¬ tami fal przylozonych do przewodów SF i SF, tak iz ciagle impulsy z modulatora BM docho¬ dza do wzmacniaka wyjsciowego OA tylko wtedy, gdy uklad przepustowy jest otwarty.Impulsy te zostaja nastepnie przeslane po to¬ rze sygnalowym, którego opornosc pozorna wy¬ nosi najlepiej 600 Q.Co do ukladu na koncu odbiorczym jest on przedstawiony na schemacie blokowym we¬ dlug fig. 13, a ksztalty fal odpowiadajace róz¬ nym czesciom sa uwidocznione na fig. 14. Sy¬ gnaly przychodzace, przedstawione w pierwszym wierszu na fig. 14 i odpowiadajace ostatnie¬ mu wierszowi na fig. 9, dochodza do wzmac¬ niaka AG z automatyczna regulacja wzmoc¬ nienia, dzieki czemu impulsy odebrane maja zasadniczo stala amplitude i sa nastepnie do¬ prowadzone do prostownika pelnofalowego FR.Wypadkowy ksztalt fali jest przedstawiony w drugim wierszu na fig. 14. Impulsy wypro¬ stowane zostaja nastepnie przepuszczone przez uklad filtru dolnoprzepustowego LPF2, który po przejsciu przez wyjsciowy uklad sygnalo¬ wy SO, wytwarza ujemne impulsy tworzace prad wyjsciowy D*. Impulsy sa doprowadzone nastepnie do wzmacniaka i ukladu odwracaja¬ cego AIV, za pomoca którego zostaja odwróco¬ ne na impulsy dodatnie i doprowadzone do ukladów odwróconych impulsów sygnalowych ISO, dajacych prad wyjsciowy Di. Prad wyj¬ sciowy Di i jego odwrotnosc D1 sa uwidocz¬ nione w wierszach trzecim i czwartym na fig. 14 Ze wz&aae&iaka i z ukladu odwracajapegp, impulsy sa doprowadzone nastepnie do .ukla¬ du prostowniczego samoczynnej regulacji wzmocnienia AGCR, z którego otrzymuje si§ odpowiedni* napiecie dla dokonywania segur lacji wejsciowego wzmacniaka AG. W celu wytworzenia niezbednej regulacji synchroni¬ zujacej prad wyjsciowy z filtru dolnoprzepu¬ stowego jest równiez doprowadzony 4o ukla¬ du dzwonkowego RC, który wytwarza prad sinusoidalny w fazie z impulsami gausowskimt jak uwidoczniono w piatym wierszu na fig. M.Prad ten jest przepuszczony przez uklad prze¬ suwu fazowej PS2, za pomoca którego otrzy¬ muje sie przesuniecie lazowe o 90°, jak przed¬ stawione w wierszu szóstym, i nastepnie im¬ pulsom zostaje nadany ksztalt prostokatny jak w wierszu 7 za pomoca ukladu scinajacego SQ2. Nastepnie impulsy sa doprowadzane do ukladu spustowego MW, którego prady, od¬ wrócony i normalny, przedstawione w wier¬ szach 8 i 9 zostaja uzyte do pobudzenia gene¬ ratorów impulsów wybierakowych SG2 i SGSst które daja prady wyjsciowe ts2 i ts3, przed¬ stawione w wierszach 10 i 11. Nalezy zazna¬ czyc, ze te impulsy wybierakowe maja te sa¬ ma czestotliwosc, co i odpowiednie impulsy tsl na koncu nadawczym (fig. ,8). Szczególy ukla¬ du generatora impulsów, przedstawionego na schemacie blokowym na fig. 8, sa uwidocznio¬ ne na fig. 10, 11 i Ig, które przy rozpatrywaniu powinny byc umieszczone obok siebie.Oaeylator fali nosnej na 1200 e/s uwidocz¬ niony na fig. 1Q, zawiera triode podwójna VI, posiadajaca wspólny opornik katodowy Rl oraz obwód skrojony zawierajacy cewke LI, i kon¬ densator Ci, przylaczony do siatki triody pra¬ wej. Prad wyjsciowy obwodu strojonego jest doprowadzony do siatki sterujacej pentody V2, z której prad wyjsciowy otrzymuje sie w po¬ staci fali sinusoidalnej p amplitudzie miedzy- szczytowej, wynoszacej w przyblizeniu §0 V.Prad ten przechodzi przez kondensator C2 i wtórnik katodowy V3 do obwodu fali pro¬ stokatnej, przedstawionego w dolnej czesci fig. 10, który jest przeznaczony do wytwarza¬ nia dokladnie symetrycznej fali prostokatnej dla kazdej wejsciowej fali sinusoidalnej o na¬ pieciu miedzyszczytowym okolo 15 V.Obwód wtórny transformatora wyjsciowego Tl jest nastrojony na 1200 c/s za pomoca kon¬ densatora C3 dla zapewnienia maksimum nie zaklóconego sygnalu i zerowego przesuniecia fazowego. Pierwsza pentoda V4 na stronie wej¬ sciowej jest sprzezona na prad z^iismiy i po- — ai —siada opornosc mniejsza niz 300 kft miedzy siatka sterujaca i katoda dla zmniejszenia do minimum skutków zmian pradu obwodu siat¬ kowego. Poza tym jest zastosowana lampa wzmacniajaca V5 a prad wyjsciowy jest do¬ prowadzony do obwodu spustowego wedlug fig. 11, zawierajacego lampy V6 i V7. Jest to typowy uklad Eccles-Jordana, a jego celem jest nadanie wiekszej stromosci zboczom wzniesienia i spadku prostokatnej fali wej¬ sciowej oraz dzialanie jako rozszczepiacza fa¬ zowego, dajacego dwa sygnaly wyjsciowe je¬ den z faza zgodna, a drugi z faza przeciw¬ na wzgledem wejsciowej fali prostokatnej. Ge¬ nerator impulsów szpilkowych SG4, zawiera¬ jacy lampy V8 i V9, przetwarza spadajace zbocze wejsciowej fali prostokatnej na do¬ datnie impulsy szpilkowe ts4, (fig. 9), które maja amplitude 10 V i wzrastaja od — 10 V.Zbocza wznoszace sie wejsciowej fali prostokat¬ nej nie daja zadnego pradu wyjsciowego. Wyj¬ sciowa opornosc pozorna ukladu jest doprowa¬ dzona do bardzo malej wartosci, tak iz moze byc uzyta do pobudzenia wielkiej liczby ukladów spustowych z transformatora T2. Impuls szpil¬ kowy ts4 jest uzyty do pobudzenia ukladu spustowego MZ, który nie jest przedstawiony szczególowo poniewaz jest na ogól podobny do ukladu spustowego MY, zawierajacego lampy V6 i VI, Uklad spustowy MZ zasila dalszy generator impulsów szpilkowych SG1 nie przedstawiony szczególowo, poniewaz jest za¬ sadniczo podobny do generatora impulsów szpilkowych SG4 zawierajacego lampy V8 i V9.Nalezy jednak zaznaczyc, ze uklad spustowy MZ dziala jako dzielnik czestotliwosci, tak iz czestotliwosc impulsów tsl z generatorem SG1 wynosi tylko polowe czestotliwosci im¬ pulsów ts4.Prad wyjsciowy z katody lampy V6, ozna¬ czony przez MY, zostaje zespolony z pradem wyjsciowym MZ za pomoca prostowników MR1 i MR2 i doprowadzony do" ukladu filtru dol- noprzepustowego za pomoca wtórnika katodo¬ wego VI0. Filtr jest zasadniczo dolnoprzepu- stowy typu o stalej k, zasilany ze zródla o malej opornosci pozornej. Ze wzgledu na wartosci skladowych filtr tego rodzaju nie jest idealny dla celów wytwarzania impulsów gausowskich, i dlatego jest nieco zmieniony, aby uczynic zadosc innym wymaganiom tego ukladu biorac pod uwage sposób, w jaki ma byc uzyty impuls dla dokonania aktualnej czynnosci sygnalowej. W praktyce ksztalt fali wyjsciowej z filtru jest kompromisem pomie¬ dzy fala sinusoidalna a ciaglymi seriami krzy¬ wych gausowskich.Prad wyjsciowy z oscylatora 0 jest równiez doprowadzony do ukladu przesuwania fazowe¬ go, zawierajacego lampe VII, przedstawiona na fig. 12 lacznie z odpowiednim ukladem prze¬ suwania fazowego. Uklad ten zasila transfor¬ mator T3 w obwodzie wyrównanego modula¬ tora BM i sklada sie z ukladu calkujacego, po którym nastepuje opornik potencjometryczny zasilajacy wzmacniacz. Uklad calkujacy jest wykonany tak, ze ustawia faze fali nosnej 1200 c/s w ten sposób, ze minima modulacyj- nej fali gausowskiej zachodza przy maksimach fali nosnej 1200 c/s. Wtórne uzwojenie trans¬ formatora T3 jest nastrojone na 1200 c/s za pomoca kondensatora C3, tak iz otrzymuje sie duzy nie zaklócony sygnal nosny o zerowym przesunieciu fazy.Modulator wyrównany zawiera zasadniczo dwie pary lamp V12 i V13 oraz V14 i V15 a modulacyjna fala gausowska jest doprowa¬ dzana do siatek dwóch z tych lamp V12 i V14 z zaczepów na oporniku potencjometrycz- nym R5, natomiast siatki dwóch pozostalych lamp V13 i VI5 sa uziemione dla pradów zmiennych przez kondensator C4. Za pomoca duzego nie zbocznikowanego opornika katodo¬ wego R6, który moze miec wartosc 47 kQ, otrzymuje sie skuteczny wejsciowy obwód przeciwsobny dla dwóch par lamp. Silne ujem¬ ne sprzezenie wsteczne, wytworzone przez du¬ zy wspólny opornik katodowy, gdy jakakol¬ wiek z lamp wzmacnia sygnal na siatce, zmniej¬ sza znieksztalcenie sygnalu na anodzie lampy i znacznie zwieksza statecznosc modulatora.Kazda lampa i jej opornik anodowy dzialaja jako potencjometr przylaczony do zasilania 1200 c/s z transformatora T3. Poza tym opor¬ nosc pozorna anodowa triody dla kazdego da¬ nego napiecia anodowego zmienia sie wraz z napieciem wstepnym siatki. A zatem gdy wstepne napiecie siatkowe jednej z lamp ma¬ leje, to opornosc pozorna anodowa lampy wzra¬ sta i wobec tego proporcja sygnalu 1200 c/s z T3 zachodzaca na anodzie lampy, ulega zwiekszeniu. Srednie napiecie anodowe lampy wzrasta równiez dzieki wzmocnionej skladowej sygnalu na siatce, które równiez zjawia sie na anodzie. Jezeli teraz ta srednia zmiana na¬ piecia anodowego jest wyrównana pozostawia¬ jac tylko wzrastajaca amplitude fali nosnej 1200 c/s, to sygnal wyjsciowy bedzie sygnalem 1200 c/s o mudulowanej amplitudzie sygnalem przy¬ lozonym do siatki lampy. Jezeli opornik obcia- — 12 -zenia anody jest duzy w porównaniu z anodo- wa opornoscia pozorna lampy i jezeli anodo¬ wa opornosc lampy zmienia sie liniowo w zalez¬ nosci od napiecia siatkowego, to obwiednia sy¬ gnalu wyjsciowego bedzie miec nie znieksztal¬ cony ksztalt sygnalu na siatce.W praktyce opornik obciazenia anodowego- moze byc latwo wykonany jako duzy w po¬ równaniu z anodowa opornoscia pozorna, lecz ta opornosc anodowa nie zmienia sie doklad¬ nie liniowo w zaleznosci od napiecia siatko¬ wego. Przy stosowaniu modulatora tego typu obwiednia modulowanego sygnalu bedzie zaw¬ sze miala nieco znieksztalcona postac fali mo¬ dulacyjnej, Fala nosna 1200 c/s jest tylko od¬ galeziona na potencjometrze, utworzonym przez lampe i obciazenie anodowe i nie bedzie znie¬ ksztalcona o ile amplituda fali nosnej 1200 c/s nie jest dosc duza, by zmieniac dostrzegalnie wartosc anodowej opornosci pozornej przy wa¬ haniach, napiecia.Skladowa modulacyjnej fali gausowskiej n? anodzie jednei lampy jest wyrównana przez zlozenie sygnalu wyjsciowego tej lampy i sy¬ gnalu drugiej lampy, której fala. nosna 120fl c/s oraz fala modulacyjna 600 c/s nie sa w fazie z fala przylozona do pierwszej, lampy- Sklado¬ we fali modulacyjnej na dwóch, anodach: maja te sama amplitude ale fazy przeciwne i dla¬ tego sa wyrównywane. W chwili gdy wstepne napiecia siatkowe obu lamp sa te same, to prad wyjsciowy jest równy zairu; poniewaz sygnaly nosne obu anod maja te sama ampli¬ tude ii przeciwne fazy, gdy jednak tylko róz*- nica miedzy wstepnymi napieciami siatkowymi wzsasta, to wzrasta równiez róznica miedzy amplitudami sygnalów- 1200 c/s na anodzie lampy i w ten sposób otrzymuje sie wzrasta¬ jaca amplituda fali nosnej- 1200 c/s. Stopien zwiekszenia na zespolonym, obwodzie wyjscio¬ wym, obu lamp jest dwa razy wiekszy niz zwiekszenie na anodzie jednej z tych, lamp*.W ten sposób otrzymuje sie modulowana fale nosna bez skladowej stalej fali modulacyjnej.Uklad ten daje l<00%r modulacji, oo osiaga sie, wtedy, gdy róznica miedzy ©bu napieciami siatkowymi nadaza za ksztaltem, fal modula- cyjjsej, tak. iz- przy ujemnych szczytach fali modulacyjnej napiecia siatkowe sa równei przy czyni prad wyjsciowy 1200 c/s jest równy zeru a* przy dodatnich szczytach róznica miedzy na¬ pieciami siatkowymi jest najwieksza i wtedy prad- wyjsciowy 120l c/s, jest najwiekszy. Osia¬ ga siei to w ufcLadzie przy sredniej róznicy IV miedzy wstepnymi napieciami siarkowymi przy dobraniu poziomu wejsciowe} fali modulacyj- nej na 2V napiecia miedzyszczytowego* przy czym fala laoduiacyjna jest sprzezona z jedna paca siatek* Siatki te przy srednim poziomie napieciowym IV sa dodatnie wzgledem drugiej pary, która Jest odsprzezona do ziemi. Przy ujemnych szczytach fali modulacyjnej napie¬ cia siatkowe sa równe i nie ma pradu wyj¬ sciowego, a przy dodatnich szczytach napiecia siatkowe wejsciowe sa dodatnie i wynosza 2V wzgledem innych, przy czym otrzymuje sie maksymalny prad wyjsciowy 1-209 c/s.Prad wyjsciowy pobiera sie z punktu pola¬ czenia oporników R6 i R7 (fig. Ity, przy czym duzy opornik RS, przylaczony równolegle do opornika R7, ma na celu otrzymanie doskonale wyrównanego pradu wyjsciowego^ -przy calko¬ witej eliminacji skladowej fali moduiacyjaej.Wyrównany odwrócony prad wyjsciowy moze byc otrzymany z punktu polaczenia oporników R9 i RIO, zespolonych z druga para lamp i lacznie z pierwszym pradem jest doprowa^ dzony do transformatora przeciwsobnego dla otrzymania zlozonego pradu wyjsciowego; Cno* ciaz niepozadane} lecz wciaz jest wazne sto¬ sowanie dwóch par lamp dla zadowalajacego dzialania ukladtL Uklad przepustowy, przedstawiony w dolnej czesci fig. 12, zawiera lampy VJ6. i V17, przy czym wyrównany prad wyjsciowy modulatora jest przylozony do siatki zerowej lampy W2Gt a sygnal zaporowy SF oraz jego odwrotnosc SF do odpowiednich siatek czynnych. Uklad1 jest tego rodzaju, ze gdy SF raa napiecie —IW a SF — potencjal ziemi, to przewodzi sygnal, gdy natomiast SF ma potencjal ziemi a SF — 1'0V, to uklad jest zablokowany dla sy*- gnalu. Uklad spustowy SF otrzymuje impasy szpilkowe tsi, jak juz bylo omówione, przy czym impulsy te maja czestotlwosfc U0O c/s, Impulsy szpilkowe powstala pflzy minimach gausowskiej fali modtalacyjnej i zachodzawspól¬ czesnie ze zmiennymi impulsami ts4. W tea sposób uklad przepustowy jes*t zamyfcany i otwierany tylko przy minimaen fali modu¬ lacyjnej, gdy moc wyjsciowa sygnalu- wynosi zero, a sygnal zawsze zawiera calkowita liczbe pelnych impulsów. Skladowe prada stafeeo w sygnalach. SF i SF na anodach lamp zo¬ staja wyrównane przez dobranie potaucjontetett, utworzonego przez opornik Rll.Wzmacniak wyjsciowy zawierajacy lampe V18 posiada uklad typowy i jest zaopatrzony w pewne ujemne: sprzezenie zwrotne. Stala czasu obwodu wejsciowego je&t wystarczajaco — 1$^~duza, zeby mogly przejsc wszystkie mozliwe kombinacje impulsów bez znaczniejszej zmia¬ ny poziomu skladowego' pradu stalego. Sy¬ gnaly sa przekazywane na linie za pomoca transformatora T4.Szczególowy uklad na koncu odbiorczym jest przedstawiony na fig. 15—17, które odpowia¬ daja schematowi blokowemu wedlug fig. 13 i przy rozpatrywaniu powinny byc umieszczo¬ ne obok siebie.Sygnaly przychodzace z linii dochodza do transformatora T5, a stamtad do wzmacniacza trzystopniowego, zawierajacego lampy Vld, V20 i V21 z automatyczna regulacja wzmoc¬ nienia, dla której napiecie jest doprowadzone do pierwszych dwóch stopni. Napiecie to jest odbierane od wzmocnionych gausowskich im¬ pulsów sygnalowych, co zapewnia dokladna re¬ gulacje. Stwierdzono, ze gdy sygnal wejsciowy wzrasta od 0,1 do 2,5 V napiecia miedzyszczy- towego, to sygnal wyjsciowy wzrasta tylko od 9,5 do 11,5 V napiecia miedzyszczytówego bez znaczniejszego znieksztalcenia. Uzycie trzeciej lampy V21 bez automatycznej regulacji wzmoc¬ nienia zapewnia maksimum mocy sygnalów nie znieksztalconych. Stale czasu, zwiazane z obwodami katodowym, ekranowym i anodo¬ wym tej lampy sa dobrane wystarczajaco du¬ ze, aby zapobiec zmianom sredniego poziomu pradu stalego w sygnale wyjsciowym przy wszelkich mozliwych kombinacjach impulsów.Kondensatory C4 i C5, przylaczone do opor¬ ników obciazeniowych R12 i R13 lamp VI0 i V20, sluza do obnizenia czulosci wzmacnia¬ cza na wielka czestotliwosc, ale nie obnizaja czulosci w roboczym pasmie czestotliwosci, a mianowicie od 400 do 2000 c/s. Kondensato¬ ry te ponadto zapobiegaja drganiom wielkiej czestotliwosci, gdy nie ma napiecia samoczyn¬ nej regulacji wzmocnienia. Opornik R14, wla¬ czony do wspólnego obwodu anodowego, zasila pierwsze dwie lampy w tym obwodzie, a kon¬ densator C6 o duzej wartosci równiez ma na celu zapobieganie drganiom malej czestotliwo¬ sci w tych samych warunkach.Prostowniki MR3 i MR4, zespolone z trans¬ formatorem T6, zapewniaja prostowanie dwu- polówkowe, które jest pozadane w tych wa¬ runkach, poniewaz sa uzyte tylko dwa okresy pradu nosnego.Obwód filtru dolnoprzepustowego, polaczony z wyjsciem wtórnika katodowego V22, jest podobny do odpowiedniego ukladu na koncu nadawczym, lecz warunki uzycia na koncu odbiorczym pozwalaja na lepsze przyblizenie do idealnego ukladu teoretycznego.Sygnaly wyjsciowe z ukladu filtru dolno¬ przepustowego stanowia ujemne impulsy gau- sowskie, których amplituda w przyblizeniu wynosi 10 V. Sygnalowy uklad wyjsciowy za¬ wierajacy lampa V23 sluzy do odprowadzania dodatniej podstawy ujemnych impulsów sy¬ gnalowych do ziemi i stanowi maloimpenden- cyjny obwód wyjsciowy wtórnika katodowe¬ go, wykonany tak, ze poziom pradu stalego na wyjsciu jest taki sam, jak tenze poziom na siatce wejsciowej. Sygnaly wyjsciowe sta¬ nowia wiec dziesieciowoltowe ujemne impul¬ sy gausowskie, których podstawa jest spro¬ wadzona do ziemi. Ten sygnal wyjsciowy jest oznaczony jako Di.Jak uwidoczniono na fig. 16 napiecie pradu zmiennego jest pobrane z obwodu wyjsciowe¬ go filtru dolnoprzepustowego za pomoca ukla¬ du wzmacniacza, inwertora i prostownika.Wzmacnianie odbywa sie za pomoca lampy V24, której moc wyjsciowa jest pobrana z ob¬ wodu anodowego dla wytworzenia nawrotu pradu (inwersji). Ta moc wyjsciowa jest po¬ brana za pomoca potencjometra, utworzone¬ go przez oporniki R18 i R19 dla zmniejszenia amplitudy impulsu do 10V napiecia szczyto¬ wego a nastepnie doprowadzona do obwodu wyjsciowego sygnalów odwróconych, zawiera¬ jacego zasadniczo lampa V25, która jest po¬ dobnie polaczona jak lampa V23, a moc wyj¬ sciowa zostaje odprowadzona w obwodzie ka¬ todowym lampy V25, dla otrzymania dodat¬ nich impulsów dziesieciowoltowych, których podstawa jest uziemiona przy —10V. Moc wyjsciowa jest równiez doprowadzona do lam¬ py V26, a stad do odpowiedniego ukladu pro¬ stowniczego (typu uzywanego do podwajania napiecia) i posiada opóznienie napieciowe oko¬ lo 25V. Pierwszy czlon MR5 i MR6 ukladu prostowniczego, którego dzialanie jest funkcja czasu podnosi dodatnie szczyty sygnalu do + 25V wzgledem —80V zasilania. Dopóki am¬ plituda sygnalu jest mniejsza od 25 V napie¬ cia miedzyszczytowego druga para prostowni¬ ków MR7 i MR8, która sprzega sygnal z kon¬ densatorem C7 obciazonym opornikiem R15, nie przewodzi pradu i nie daje napiecia, a na wyjsciu zachowuje wartosc zerowa. Skoro tyl¬ ko sygnal przekroczy 25 V napiecia szczyto¬ wego ujemne szczyty sygnalu zostaja prze¬ puszczone do obciazenia i laduja kondensator Cl do sredniego potencjalu dodatniego, który zalezy od amplitudy sygnalów. Mozna latwo -li-obliczyc wartosc kondensatora C7, który po¬ winien dawac najwieksze napiecie wyjsciowe, lecz stwierdzono co sie tyczy tej wartosci, ze napiecie pradu zmiennego zalezy nie tylko od amplitudy sygnalu, lecz i od czestotliwosci impulsów. Jak wyjasniono w dalszym ciagu opisu wartosc ta zmienia sie w zaleznosci od rodzaju sygnalu i z tego wzgledu jest poza¬ dane zmniejszenie wartosci kondensatora C7, aby ominac wymieniona trudnosc.Jak juz zaznaczono, impulsy nadane przez wspólny kanal sygnalowy maja jeszcze inna funkcje do spelnienia, a mianowicie synchro¬ nizacje i w tym celu moc wyjsciowa z ukladu filtru dolnoprzepustowego zasila równiez u- klad dzwonkowy, który zawiera trzy uklady nastrojone na 600 c/s, co uwidoczniono w dol¬ nej czesci fig. 16. Pierwsze dwa uklady po¬ siadajace cewki L2 i L3 oraz kondensatory C8 i Cd sa sprzezone przez oporniki R16 i R17 z siatka lampy V27, a trzeci obwód zawiera¬ jacy cewke L4 i kondensator CIO jest wla¬ czony do obwodu anodowego lampy. Wyjscio¬ wa fala sinusoidalna ukladu dzwonkowego jest przesunieta o 180° w fazie wzgledem wyjscio¬ wych impulsów gausowskich oznaczonych przez D*. Ta moc wyjsciowa jest doprowadzana do przesuwnika fazowego zawierajacego lampe V28, która zmienia faze o 90° i wzmacnia sygnal do okolo 50 V napiecia miedzyszczy- towego.Moc wyjsciowa jest nastepnie doprowadzana za posrednictwem transformatora T7 do ukla¬ du SQ2 (fig. 17), przetwarzajacego fale sinu¬ soidalna na fale prostokatna, przy czym uklad ten jest podobny do ukladu z konca nadaw¬ czego i zawiera zasadniczo lampy V29 i V30.Moc wyjsciowa tego ukladu stanowi fala o ksztalcie dokladnie symetrycznym i w fazie z sinusoidalna fala wejsciowa. Fala prostokat¬ na z anody lampy V30 jest doprowadzana do ukladu spustowego MW, podobnego do ukladu spustowego MY ukladu nadawczego, który po¬ siada lampy V31 i V32, przy czym przezna¬ czenie tego ukladu jest takie same, a- miano¬ wicie zwiekszenie stromosci zbocza wznosza¬ cego sie i opadajacego fali aby otrzymac ostre sygnaly, z których moga byc otrzymane impul¬ sy szpilkowe ts2 i ts3. Impulsy te maja te sa¬ ma czestotliwosc, lecz sa przesuniete w fazie o 180°, tzn. ze impulsy szpilkowe ts3 zjawiaja sie posrodku miedzy kolejnymi impulsami ts2.Uklady impulsów szpilkowych sa podobne do generatorów impulsów szpilkowych SG4 uwi¬ docznionych na fig. 11, wobec czego tylko ob¬ wody generatora impulsów szpilkowych SG2 sa przedstawione szczególowo. Generator ten posiada zasadniczo lampy V33 i V34, przy czym wyjsciowy impuls szpilkowy ts2 jest pobiera¬ ny z transformatora T8. Na schemacie zazna¬ czono, ze generator impulsów szpilkowych SG3 jest uruchomiony z katody lampy V32 za po¬ moca normalnej mocy wyjsciowej ukladu spu¬ stowego MW.W dalszym ciagu opisu nastepuja rozwazania co do istoty i metody dzialania urzadzenia, które steruje dzialaniem urzadzen, opisanych wyzej w zwiazku z fig. 8—17.Rodzaj kodu piatkowego uzytego do nadawa¬ nia cyfr dziesietnych zostal juz pobieznie omó¬ wiony i w odpowienim miejscu wyjasniono, ze jest to kod dwójkowy z dodatkiem w razie potrzeby impulsu do wykrywania bledów, tak iz powstaje piata jednostka. Kod ten zawiera równiez specjalne sygnaly do startu, synchro¬ nizacji i zacierania. Calosc jest zestawiona w ponizszej tablicy. 1234567890 10 10 10 10 10 0 110 0 110 0 1 0001111000 0000000111 0 0 10 110 0 11 Synchro- nizm 0 0 0 0 0 1 0 1 1 1 Start Za¬ tarcie 1 1 1 1 1 Nalezy zaznaczyc, ze na kazdej lacznicy nie¬ które z tych urzadzen sterujacych sa zwiazane z nadawaniem, a niektóre z odbiorem, jasne jest bowiem, ze lacznica tranzytowa powinna zestawiac zarówno lacza przychodzace, jak i od¬ chodzace, jak równiez nadawanie odbywa sie w obu kierunkach w zwiazku z kazdym po¬ laczeniem telefonicznym.Jak juz zaznaczono, uklad zegarowy nor¬ malnie zwiazany z bebnem i z poczatkowa re¬ jestracja informacji przychodzacej wytwarza impulsy TA i TB, przy czym jest szesc im¬ pulsów TA na jeden TB i 14 impulsów TB przypadajacych na pojedynczy rejestr. Te im¬ pulsy zegarowe moga byc otrzymane ze spe¬ cjalnej sciezki na bebnie lub moga byc otrzy¬ mane z zespolu wspóldzialajacych obwodów spustowych opisanych wyzej i stanowiacych zegar TX. W kazdym razie impulsy zegarowe musza byc oczywiscie zsynchronizowane z obro¬ tem bebna. Jezeli te impulsy sa sterowane przez beben, to dokladna stalosc predkosci obrotowej nie jest tak wazna, poniewaz male — XI -zmiany pre^Bfcenei btjfcmsr wyw«ferja odpowied¬ nie zmiany w impalsacn zegarowych.Na fig. ia wyjfcsnl&n** Hgetod? napedu zega- nr TX, stepujacego .nadawaniem i posiadajace¬ go tray Hfcl&d^ spustowe L, M1 i if, wr«chamia- ne w apastib*ciagly p«# IfcMitrofea impulsu szpil- komeg* t*T, który, jafe juz zaznaczono* pocho¬ dzi z wyjsciowego obwodu* generatora impul¬ sów szpilkowych SG1, (fig. 8) i SBeze®&*«we uwoidocznfonegfr mm fig. 12. Ilnpulfc szpilkowy posiada czestedwosc 600' e/s, np. czestotliwosc „razów". Powiazanie wzajemne' miedzy ukla¬ dami spustowymi' L, M i N mozna wyrazic jaic nastepuje*: £ — -JP M — JT l — m nr — l Hf —iT Jf_JT — L a rózae impulsy stad otrzymane sa nastepujace: L. flf — TXt M.R — TX2 L.N — TX2 L.N — TX4 M.N' — TX5 Wzajemnie powiazanie róznych impulsów jest przedstawione w postaci fal uwidocznionych na lig., 1& a mianowicie na ffig. tej przedsta¬ wione sa moce wyjsciowe ukladów spustowych i przykladowy sposób ich zestawiania dla otrzymania impulsów TX1 i TX2.Uklad zegara TY, zwiazatfieg z odbiorem, jest przedstawiony na fig. 19.Uklad ten jest zasadniczo podobny do ukladu zegara TX pod tym. wzgledem; ze jest ste¬ rowany przez uklady spustowe A, B i C W tym przypadku jednak wystepuje dodatko¬ wa komplikacja z tego wzgledu^ ze jest waz¬ na rzecza syisehrottLzDwaiiie zegara TY za po¬ moca impulsów przychodzacych, co omsurra, ze sa eae poddane aterowwiw,-z ukiadnw spu¬ stowych G, H, I i J, które reaguja na sygnaly przychodzac*,, jak to pokrótce bedzie omówio¬ ne w zawiazku z fig, 2£ Odnosna uklady sa nasietfuiace: G. A — A — fi. B — B — B — (JLJ + Lii &€ — (LJ + .LJJ &C — <&«* + L.l) &.C.— B B C € A A A C Irapotey TYI._ TY5 sa otrzymane z mocy wyj- serowyclt ukladów acmstowyclt A Ei C do- klaotaie w taki sam spneffi*, jak impulsy TX1,-.I!2S sa, firtaczjanywaaae z uklactów spustowych L, M i W. Odpowiednie fale dla zegara TY nie sa przedstawione na rysunku,, poniewaz sa one takie same, jak fale przedstawione na fig. 18 dla zegara TX.Uklad zegara TZ jest przedstawiony na fig, 21, a poniewaz jest to zegaar jedaftastkowy ko¬ nieczne jest zastosowanie czterech ukladów spustowych D, E, F i P dla nadania, niezbed¬ nych impulsów. Ponad*© potrzebne jest dodat¬ kowe sterowanie, poniewaz zegar TZ, odmien¬ nie róz zegary TX i TY, jest czynny tylko wtedy, gdy jest przesylana cyfra, aatomia&t, jak- juz zaznaczono, zegary TX i TY sa zawsze czymne, przy czym zegar TY jest sterowany przez sygnaly synchronizujace, które sa nadawa- rre w sposób ciagly gdy nie jest nadawana zad¬ na informacja. Dodatkowe sterowanie zegara TZ jest uwidocznione na fig. 20 skad widac, ze zegar TZ jest uruchamiany za pomoca po¬ trójnego ukladu przepustowego AND i jest czyn¬ ny tylko wtedy, jezeli w tym samym czasie jest odebrany impuls szpilkowy ts3, jak rów¬ niez impuls z TY w polozenie TY5 oraz dalszy impuls. Ten ostatni impuls jest sterowany przez przekazniki I, J i K, a poniewaz zegar TZ aormataie pozostaje w pierwszym polozeniu TZl, sterowaaaie to moze byc wyrazone przez ts3 ' TY5 ' I¦ • J * K — TZ2* Sterowanie jest równiez wywierane przez uklad spustowy K', przedstawfony na fig. 23, który zostaje uruchomiony z chwila otrzymania sy¬ gnalu startowego przez przekazniki I, J i K, I, j9 K ~ K' i zostaje zwoJMony tylko przy koncu calkowi¬ tego zadzialania zegara TZ: TY5 , TZ11 — K* Inne sterowanie dla zegara TZ jest nastepujace: ts3 , TY5, K' — TZ/3 — 11,1/ Znaczenie K' polega na zapewnieniu, zeby ze¬ gar TZ dzialal w calym okresie, gdy jest uru¬ chomiony przez I, J i K, poniewaz przekazniki te nie beda znowu wszystkie uruchomione ra¬ zem podczas pozostalej czesci pojedynczej czyn¬ nosci nadawania.Obwody ukladów spustowych zegara TZ sa nastepujace: D E E —F £ —fi B. W —D F —P E.P — F F.P — D ELF.P — 1 Bfc E. F.P — P a rózne impulsy atrzymane wówczas sa na- stejRUja&e:P,D — TZ1 D,E,P — TZ2 D, E,F,P — TZ3 F,P — TZ4 D,F,P — TZ5 D,E,F — TZ6 E,F — TZ7 D, E,F,P — TZ8 D,E,P — TZ9 D, E,F,P — TZ10 D,E,F — TZ11 Odpowiednie fale dla ukladów spustowych D, E, F i P oraz fale typowych sygnalów TZ sa przedstawione w dolnej czesci fig. 21. Na¬ lezy zaznaczyc, ze w okolicznosciach wlasnie wyjasnionych impuls TZ1 ma dlugosc nieokre¬ slona, natomiast impulsy TZ2 .... TZ11 maja te sama dlugosc, oznaczajaca przerwy miedzy kolejnymi impulsami szpilkowymi.Uklad startowy przedstawiony na fig. 22 po¬ siada serie pieciu ukladów spustowych G, H, I, J, K, z których pewne byly juz omówione.Uklady te sa przepuszczane przez impulsy TY, tak iz reaguja kolejno na elementy kazdego ro¬ dzaju odpowiednio do obwodu: D' , TY1 , TZ1 — G D' , TY2 , TZ1 — H D' , TY3 , TZ1 — I D' , TY4 , TZ1 — J D' , TY5 , TZ1 — K.Jak widac z tablicy podanej dawniej sygnal startowy posiada oznaczenie 00111 i wobec tego sa uruchomione uklady spustowe I, J i K.Jak juz wyjasniono wyzej powoduja one wów¬ czas uruchomienie ukladu spustowego K' (fig. 23), jak równiez powoduja start zegara TZ, któ¬ ry dziala wówczas w przeciagu jednego okre¬ su bedac sterowany przez uklad spustowy K\ Powrót obwodów róznych ukladów spustowych odbywa sie jak nastepuje: ts3 , G — G ts3 , H — H I , J , TY4 — I TY5 — 1 I , J , TY4 — J TY5 — J TY5 — K.Jak juz zaznaczono, piata jednostka znaku stanowi impuls wykrywania bledu, uzywany jezeli liczba impulsów wyrazajaca numer w ko¬ dzie dwójkowym jest parzysta, np. 2. Odpo¬ wiednie obwody, dokonywujace wymaganego sterowania, sa przedstawione na fig. 24, przy czym zasadniczym elementem jest uklad spu¬ stowy Q, który jest polaczony jako licznik dwójkowy za pomoca obwodów: ts2 , D' * R . Q — Q ts2 , D' ' R • Q — Q ts3 , TY5 ' Q — Q ts2 , SJ , TY1 ' Q — Q.Jezeli calkowita liczba otrzymanych impulsów jest parzysta, to ten uklad spustowy przejmu¬ je w koncu polozenie zwolnienia, w którym nastepuje dzialanie ukladu spustowego R: SO . K' • TY5 . Q — R.Wyraz R w liczbie obwodów, o których bedzie mowa, zapewnia, ze dzialanie nie nastapi, je¬ zeli byl jakis blad w nadawaniu, a stan uru¬ chomienia przekaznika powoduje zatarcie tego, co juz bylo zapisane na sciezce odbiorczej: R — SAD Uklad spustowy R zostaje zwolniony przy kon¬ cu kazdego nadawania w obwodzie: TY1 , TZ1 R.Sygnal wyjsciowy, który ma uruchomic uklad zapisowy przedstawiony na fig. 25, zostaje przylozony do ukladu spustowego S i jest czyn¬ ny jezeli uklad spustowy R nie jest urucho¬ miony a uklad spustowy K' juz zostal urucho¬ miony, tzn. zostal prawidlowo odebrany sygnal startowy: R , D \ K' — S.R , D' , K' — S.Uklad spustowy S sterowany przez impuls szpilkowy ts2 reaguje na szczyty impulsów gausowskich i steruje uklad spustowy T, któ¬ ry jest uruchamiany przez impuls szpilkowy ts3 i wytwarza impulsy prostokatne dla dopro¬ wadzenia do obwodu zapisowego: S — T. 5 — T.Koniecznosc takiej przemiany, wymagajacej uzycia najpierw impulsu szpilkowego ts2 a na¬ stepnie impulsu szpilkowego ts3, oznacza ze informacja nie jest dostepna dla nalozenia na beben, dopóki nie zostanie po niej odebrana przerwa TY. Taka zwloka jest skompensowana przez uzycie odpowiedniego TY. w macierzy wedlug fig. 24. Prostokaty oznaczone CIF przedstawiaja wtórniki katodowe, uzyte dla uzyskania wyjscia o malej impedancji. Jezeli jest obecny impuls wyrazony przez stan na¬ stawienia ukladu spustowego T, to odpowiedni potencjal zostaje przylozony do przewodu SBD w odpowiednim czasie dla spowodowania za¬ pisu cyfry 1 na sciezce odbiorczej. Odbywa sie to z kolei dla wszystkich impulsów TZ i za¬ pewnia zapisywanie w odpowiednich blokach cyfr wyrazonych przez impulsy TB. Odpowied¬ nie obwody sa nastepujace: T , TA3 , TB4 , TY2 , TZ2 , SBD T , TA4 , TB4 , TY3 , TZ2 , SBD T , TA5 , TB13 , TY5 , TZ11 , SBD T , TA6 , TB13 , TY5 , TZ11 , SBD.Obm&fr te *a typwe, a ©gSiem jest *0 po&jb- n^cfc obwodów.Nalesy podkreslic, ze potfiiewaz TZI n$e zmie¬ nia macierzy file ftatfcpttjje zapis sygnalu star¬ towego, a jjonicttaz nie .sa uzywane przerwy czasowe, odpowiadajace TY1, nie ma zapisu ittpuJfiów wykrywania bledów w cytrach gdzie one wystepuja.Nalezy teraz jeszcze o*nów$c pozostala czesc urzadzenia na Koncu odbiorczym i w tym celu przedstawione na £j£. 27 uklady do wykrywa- xn& sygnalu zacierajacego, które zawieraja im¬ pulsy we wszystkich pieciu polozeniach. Uklad odbiorczy zawiera uklady spustowe SG, SH i SI i w tym przypadku równiez jest niezbed¬ ny uklad sygnalów szpilkowych dla wytworze¬ nia impulsu tsx w obwodach nastepujacych: t&2 , D' ,, TZ1 — tsx ts3 , D' , TY5 — Ux Trzy uklady spustowe sa polaczone w postaci dzwonka licznikowego, przeznaczonego do licze¬ nia od 1 do 5 w obwodach: SI , TY5 + SH — SG SH , SI — SG SG — SH SG * TY5 — SH SI , TY5 + SH — SI SH — SI.Wszystkie uklady spustowe pozostaja normal¬ nie w stanie nastawienia i, co nalezy podkre¬ slic, wejsciowy impuls szpilkowy jest przepusz¬ czany przez impulsy przychodzace, tak iz w ten sposób uklad liczy impulsy. Po odebraniu pie¬ ciu impulsów W oTcresie, odpowiadajacym pie¬ ciu dlugosciom impulsowym, uklad zostaje przy- i^rócony do punktu startowego i ten stan slu¬ zy do nastawienia ukladu SJ (fig. 32): SG , SH , SI , R , TY1 — SJ.Jak bedzie omówione nizej, uklad SJ po uru¬ chomieniu zwalnia sciezke nadawcza: SJ — SAC i zostaje zwolniony przez uklad sterujacy be¬ bna w obwodzie: MCA , TA2 , TB1 — SJ.Wyraz Ji jest zawarty w obwodzie nastawczym dla ukladu spustowego SJ w celu odróznienia •od przypadku, kiedy w ogóle nie zostaly ode¬ brane zadne impulsy.Nalezy wyjasnic, ze przy normalnym dziala¬ niu bebna kazdy blok TB do rejestrowania cy¬ fry wykorzystuje znakowanie w pierwszym po¬ lozeniu, -czyli TAI do sterowania nastepnego wytwarzania cyfry. Znakowanie nie jest nada¬ wane na torze sygnalowym i dlatego sa prze¬ widziane Urzadzenia do wlaczania odbiorczym* Osiaga sie to xa pomoca ukladu uwidocznionego na fig. 28 zawierajacego uklad spustowy SK i pewna liczbe niklatiów przepusto¬ wych. Uklad spustowy SK jest zwolniony na koncu kazdej czynnosci nadawania w obwodzie: TY2 , TZ1 — SK i zostaje znowu uruchomiony, gdy rozpocznie sie podobna czynnosc nadawania: TY1 , TZ2 — SK.Uklad ten steruje wlaczeniem wymaganego znakowania dla kazdej cyfry, gdy sama cyfra zostala juz zapisana, przy czym obwody typo¬ we sa nastepujace: SK , TAI , TB4 „ TYJ , TZ3 — SBD SK , TAI , TB5 , TY1 , TZ4 — SBD SK , TAI , TB13 , TY1 , TZ1 — SB&.Ten uklad sterujacy wlacza równiez znakowa¬ nie do TA6 i TB14 dla wskazania, ze infor¬ macja zostala zapisana: R , SK , TA6 , TB14 , TZ1 — SBD.Wracajac teraz do ukladu przeznaczonego do przesylania nalezy najpierw zwrócic uwage na dodatkowe urzadzenie przesylowe (staticisor) przedstawione na lig. 26. Wobec faktu, ze w proponowanej metodzie nadawania czas im¬ pulsów TX nie jest scisle zwiazany z dziala¬ niem bebna, okazalo sie pozadane, zeby infor¬ macja zarejestrowana w sciezce nadawczej w ukladzie szeregowym mogla byc przedsta¬ wiona w ukladzie równoleglym w urzadzeniu dodatkowym, z którego moze byc odczytana znowu pod kontrola zegara TX. Urzadzenie to zawiera zespól pieciu ukladów spustowych SA — SE, odpowiadajacych pieciu elementom ko¬ du i jest oczywiste, ze sa one nastawiane pod kontrola impulsów TA, zespolonych z bebnem.W ten sposób, jezeli jest otrzymana moc wyj¬ sciowa ze sciezki nadawczej w polozeniu. TA3, to zostaje uruchomiony uklad spustowy SA; podobnie TA4 steruje ukladem spustowym SB, TA5 steruje ukladem spustowym SG oraz Z TA6 steruje ukladem spustowym SD, co za¬ znaczono nizej: IP , TA3 — SA IP , TA4 — SB IP , TA5 — SC IP , TA6 — SD.Wszystkie te cztery uklady spustowe sa zwol¬ nione przez impuls czasowy TX4: TX4 — SA + SB + SC + SD.Uklad spustowy SE jak juz wyjasniono jest zespolony z impulsem wykrywania bledów i uruchamiany dzialaniem impulsów TAI i TX2 i tak samo moc wyjsciowa jest utrzymywana z róznych kombinacji ukladów spustowych — 38 —SA .... SD jezeli zostaly one nastawione zgodnie z autentycznymi kombinacjami kodo¬ wymi.Obwody mozliwe dla ukladu spustowego SE sa nastepujace: TAI , TAI , TAI , TAI , TX2 TAI , TX2 , TAJ , TX2 , TAI , TX2 t TX2 , SA TX2 , SA TX2, SA , SA , SB SA , , SB , , sc , , SB , SB , SB , sc ; , SD — SE , SD — SE , SD — SE , SC — SE , SC — SE , SC — SE , SD — SE Nastawione uklady spustowe sa odczytywane z kolei pod dzialaniem impulsów TX1 . . . .TX5 i sluza do wywolania dzialania ukladu spustowego SF np. w obwodach: SA , TX1 — SF SA , TX1 — SF Wspólna moc wyjsciowa jest równiez przylo¬ zona do inwertora INV, tak iz jezeli jakis uklad spustowy pozostaje w polozeniu zwol¬ nionym, to uklad spustowy SF zostaje urucho¬ miony w polozenie zwolnienia, tak aby otrzy¬ mac moc wyjsciowa SF. W ten sposób unika sie koniecznosci pobierania wszelkich odwróco¬ nych sygnalów wyjsciowych z ukladów spu¬ stowych SA—SE. Moce wyjsciowe SF i SF, jak widac na fig. 8, 9 i 12, sa uzyte do ste¬ rowania ukladu przepustowego, który umo¬ zliwia przejscie odpowiedniej liczby impulsów.Nalezy wyjasnic, ze rózne uklady spustowe SA . . . , SE sa nastawiane pod kontrola im¬ pulsów szpilkowych zespolonych z zegarami bebnowymi TE i TB, lecz sa równiez zwal¬ niane przy uzyciu impulsu szpilkowego tsl, ze¬ spolonego z ukladem zegarowym TX.Pelne dzialanie moze byc wyjasnione w ogól¬ nych zarysach jak nastepuje. Przy koncu cza¬ su okreslonego w zegarze TX4 uklady SA ....SD sa wszystkie zwolnione. W czasie TAI i TV5 zostaje otwarty przepust, który stwarza mozli¬ wosci, ze cyfra dziesietna zapisana na sciezce nadawczej w odpowiednim TB, ukazuje sie w postaci seryjnej na wejsciu ukladu dodat¬ kowego. Przepust zostaje zamkniety przez sy¬ gnal TA6, TX5 i podczas tego dzialania element wykrywania bledów poprzedniej cyfry zostal nadany pod dzialaniem ukladu spustowego SE.Otóz gdy powstaje impuls TX1, to nie ma zad¬ nej przerwy w ciagu nadawania. Przy koncu TX1 uklad spustowy zostaje zwolniony w ob¬ wodzie TX1 — SE i nastawiony ponownie w razie potrzeby w czasie TAI, TX2 dla cyfry w urzadzeniu do¬ datkowym. Gdy juz nie ma wiecej bloków TB, posiadajacych znakowanie zajetosci, to juz nie bedzie mocy wejsciowej dla ukladu posilkowe¬ go, tak iz uklady spustowe SA .... SD nie beda nastawione, a nadajnik przesyla sygnal 00001, który jest sygnalem synchronizujacym dzieki dzialaniu samego SE w obwodzie.SA , SB , SC , SD , TAI , TX2 — SE.Droga, na której moc wyjsciowa jest przy¬ lozona do ukladu posilkowego, jest uwidocz¬ niona szczególowo na fig. 29. Uklad spustowy SM jest uruchomiony w czasie TX5 przez zna¬ kowanie w TA6 i TB14, wskazujace, ze jest do przeslania informacja w obwodzie: SLC , TA6 , TB14 , TX5 — SM Uklad spustowy SN jest nastawiony przez pierwszy blok TB, posiadajacy znakowanie za¬ jetosci w polozenie TAI: (SLC + SO) , TAI , TX5 — SN.Gdy zarówno SM, jak i SN zostaja uruchomio¬ ne, to sygnaly ze sciezki nadawczej sa prze¬ puszczane do ukladu posilkowego: SLC . SM . SN — IP.Obydwa te uklady spustowe sa zwolnione przez TA6, po czym zostaje zamkniety przepust: TA6 , SN — SM TA6 — SN.Uklad spustowy SO, równiez uwidoczniony na fig. 29, zostaje uruchomiony, gdy jest pozadane nadanie z powrotem sygnalu zatarcia w od¬ powiedzi na prawidlowy odbiór calego numeru: R , TY5 , TZ11 — SO.Jest on zwolniony, gdy uklad posilkowy zo¬ staje nastawiony do nadawania sygnalu za¬ tarcia: SA , SB , SC , SO , TX2 — SO.Poniewaz jednak obydwa systemy sygnalizowa¬ nia w kierunkach przeciwnych sa w znacz¬ nym stopniu niezalezne od siebie pod wzgle¬ dem swego czasu nadawania, zachodzi obawa, ze sygnal zatarcia moze byc nadany jako po¬ twierdzenie prawidlowego odbioru numeru w jednym kierunku w tym samym czasie, kie¬ dy zupelnie inny numer zostal nadany w dru¬ gim kierunku i to oczywiscie spowodowaloby bledne dzialanie. Aby zapobiec takiemu zbie¬ gowi okolicznosci moc wejsciowa od SO do ukladu posilkowego jest uzalezniona od ukla¬ dów spustowych SP i SR, przedstawionych na fig. 30 SO , SP , SR , SM — IP.Uklad spustowy SP wykrywa fakt, ze uklad posilkowy jest nastawiony na nadawanie sy¬ gnalów synchronizujacych, np. ze nadawanie cyfr nie odbywa sie: — 19 ~StA , SB, SQ , SD , TX2 ^* SP± natomiast SB wykrywac, ze nie ma zadnego znakowania w TB13- w sciezce nadawczej, któ¬ ra wskazywalaby na czynnosc sygnalizowania w linii abonenta zadanego ShG , TAI , Tfll3 — SR.Obydwa te uklady spustowe sa zwolnione, gdy urzadzenie- dodatkowe zostanie nastawione na nadawanie sygnalu zatarcia: TX2 , SA , SB , SC , SD — SP + SR.Jak juz zaznaczono* zgodnie ze znana robocza metoda wzieta tu pod uwage, iz rózne zapisy TB/ dzialajace kolejno za pomoca znakowania w polozenia TAI, które musi byc z tego wzgle¬ du skasowane, aby dane polozenie TB bylo tak traktowane; ze nastepne polozenie bedzie pierwsze napotykane ze znakowaniem i co umozliwi sterowanie dzialaniem:. Znakowania te sa czynne, gdy kazda cyfra dziesietna jest nastawiona w ukladzie nadawczym statystycz¬ nym, które po przekazaniu musi byc zdjete, aby umozliwic dzialanie nastepnej cyfry. Zo¬ staje to dokonane za pomoca ukladu wedlug fig* 31, zawierajacego uklady spustowe SS i ST.Uklad spustowy SS zostaje nastawiony w cza¬ sie okreslonym przez zegar TX5: TX5 -r SSt a uklad spustowy ST zostaje nastawiony przy jednoczesnym wystapieniu róznych impulsów czasowych: TA2 , TB1 , TX1 — ST.Pierwsze zalakowanie zjawiajace sie po nasta¬ wieniu SS i ST sprowadza skreslenie znako¬ wania w tym polozeniur SLC , SS , ST , TAI — SAC, a dla zapewnienia, ze skresla sie tylko jedno znakowanie, jednoczesnie ten sam obwód zwal¬ nia SS w ukladzie: SLC , SS , ST , TAI — SS.St zostaje zwolniony przy k^cu wybierania w obwodzie: TM , TB13 — ST.Gdy zostala nadana ostatnia cyfra dziesie¬ tna zostaje uruchomiona jednostka zwloczna DD, przedstawiona na fig. 32, umozliwiajaca nada¬ wanie przez okreslony czas. Jest to konieczne aby umozliwic zwolnienie rejestru odbiorczego na drugim koncu linii i równiez umozliwic na przeslanie Sygnalu zatarcia z powrotem, przyj¬ mujac, ze nadawanie zostalo dokonane prawi¬ dlowo. Zwloka jednak jest nieco dluzsza, niz to jest konieczne dla tych celów i jezeli sy¬ gnal zatarcia nie zostal natychmiast odebrany, to znaczy ze powstal jakis blad i ze nadawanie powinno byc powtórzone. Aby umozliwic do¬ konanie czynnosci znakowania w róznych po¬ lozeniach TAI, które zostaly uprzedni© sku¬ tecznie skreslone, nalezy ponownie wlaczyc uklady spustowe SQ i SI lacznie z ukladem spustowym DD. Ten ostatni uklad spustowy rózni sie od innych opisanych poprzednio pod tym wzgledem, ze jest ukladem jednorazowym, tzn. ze po uruchomieniu zostaje automatycznie zwolniony po okreslonym czasie bez potrzeby przylozenia wejsciowej mocy zwalniania cho¬ ciaz obwód zwalniania jest równiez przewidzia¬ ny, lecz raczej dla dzialania natychmiastowego a nie dzialania zwlocznego. Obwód ukladu spu¬ stowego SQ jest nastepujacy: SLC , TAI , TB13 — SQ i jest uruchomiony, gdy nie ma znakowania TAI w koncowym polozeniu TB13, wzgledem którego odbywa sie nadawanie. Gdy SQ jest uruchomiony, natychmiast zostaje zamkniety obwód ukladu spustowego DD: SLC , SQ , TA6 , TB14 — DD w zalozeniu, ze jest jeszcze znakowanie, wska¬ zujace iz powinno odbywac sie nadawanie: Uklad spustowy DD pozostaje uruchomiony przez czas okreslony, w ciagu którego sygnal zatarcia powinien byc odebrany. Gdy to nie nastepuje, to uklad spustowy DD w poloze¬ niu zwolnienia przepisuje wszystkie znakowa¬ nia TAI w obwodzie: DD , SQ , TAJ , TB (3 — 13) — SBC.Uklad spustowy SQ przerywa prace z chwila natrafienia na znakowanie w TAI i TB13 SLC , TAI , TB13 — SQ, tak iz dzialanie zawsze powoduje wlaczenie znaków TAI z wyjatkiem w ciagu okreslonego czasu dzialania DD. Uklad spustowy DD moze byc równiez zwolniony za pomcca ukladu spu¬ stowego SJ, omówionego w zwiazku z fig. 27: SJ — DD.Uklad SJ, jak juz wspomniano, jest nastawiany w odpowiedzi na odbiór sygnalu zatarcia a na¬ stepnie zwalnia sciezke nadawcza: SJ — SAD i nastepnie zostaje zwolniony w obwodzie: MCA , TA2 , TB1 — SJ. PL