PL42853B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy przekaznika elektroma¬ gnetycznego, w szczególnosci przekaznika lacz¬ nikowego do urzadzen telefonicznych. Stosownie do swego przeznaczenia przekaznik wedlug wy¬ nalazku posiada co najmniej dwanascie narza¬ dów stykowych, a przewaznie nawet wiecej, które moga sluzyc do zamykania, otwierania i ewentualnego przelaczania obwodów. Takie narzady stykowe moga byc wykonane nip. jako co najmniej cztery tzw. styki Morse'a, które jak wiadomo skladaja sie z dwóch wzglednie nie¬ ruchomych narzadów stykowych oraz rucho¬ mego pomiedzy njmi narzadu stykowego lub tez moga byc wykonane jako co najmniej szesc zwyklych styków do otwierania i zamykania obwodów. Przekaznik wedlug wynalazku jest wiec tzw, przekaznikiem wielostykowyim, któ¬ rego wszystkie ruchoma narzady stykowe sa uruchamiane wspólnie przez kotwiczke elektro¬ magnesu.

W przemysle urzadzen telefonicznych stosowa¬ no dotychczas niemal wylacznie przekazniki la¬ cznikowe, opisane n>p. w patencie austriackim nr 13255 lub w patencie szwajcarskim nr 277468.

Znane sa równiez innekonstrukcje, które pozornie wykazuja liczne zalety w porównaniu z powszech¬ nie stosowanymi typami przekazników laczni¬ kowych, jak np. opisane w patentach Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 2238076, 2248584 i 2330920 Reynoldsa oraz w patencie Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2590991. Z róznych jednak powodów przekazniki wedlug wymie¬ nionych patentów amerykanskich nie znalazly szerszego zastosowania w praktyce, przy czym ich konstrukcja nie pozwala na wmontowanie ich do komory prózniowej.

Wiadomo poza tym, ze w przypadku elektro¬ magnetycznych urzadzen lacznikowych czesto korzystnie jest umiescic narzady stykowe w pró¬ zni i pod tym wzgledem wyróznia sie urzadzenienp. wedlug patentu amerykanskiego nr 2482442, który jednak opisuje elektromagnetyczny przy¬ rzad lacznikowy do zapalania lamp jarzeniowych.

Znane jest równiez umieszczanie styków prze¬ kaznikowych do celów telefonicznych w kamo¬ rze prózniowej, jednak taki znany przekaznik nie jest przekaznikiem wielostykowym, gdyz w komorze prózniowej umieszczane sa w nim tylko dwa narzady stykowe. W razie potrzeby równoczesnego uruchomienia kilku styków wla¬ czono kilka takich laczników prózniowych do cewki elektromagnesu, uruchamiajacego styki, która tak samo jak przyrzad lacznikowy wedlug wspomnianego patentu amerykanskiego nr 2482442 otacza lacznik prózniowy, zbudowany na wzór elektrycznej lampy wyladowczej, poza komora prózniowa w powietrzu atmosferycz¬ nym. Taki uklad nie mógl jednak zastapic prze¬ kaznika wielostykowego do celów telefonicznych i z tego wzgledu nie byl wcale stosowany do tych celów. W omówionych znanych urzadze¬ niach, w których znajdowaly sie styki w próz¬ ni, byla wiec uzyskana zdolnosc magnetycznych linii sil do przechodzenia bez przeszkody przez banke szklana.

Wynalazek opiera sie na stwierdzeniu, ze przez wykorzystanie mozliwosci i zmiennych od¬ dzialywan, wynikajacych z umieszczenia narza¬ dów stykowych w komorze prózniowej, otrzy¬ muje sie taki przekaznik, który wykazuje zadzi¬ wiajaco dobre wlasciwosci i nadaje sie nie tylko do wprowadzenia zasadniczych zmian i ulepszen w ruchu telefonicznym, lecz moze byc równiez zastosowany z korzyscia do innych celów.

Dla dokonania wynalazku bylo potrzebne przezwyciezenie trwaiych przesadów, rozpo¬ wszechnionych wsród fachowców teletechników. ze styki przekaznika lacznikowego powinny byc zawsze latwo dostepne w celu ich podregulowa- nia lub konserwacji, a nawet najlepiej powin¬ ny byc wymienne. Takie przeswiadczenie, zu¬ pelnie usprawiedliwione w odniesieniu do kon¬ strukcji znanych przekazników, wywarlo rów¬ niez wplyw na konstrukcje wymienionego wy¬ zej znanego przekaznika, w którym poszczegól¬ ne laczniki prózniowe, zawierajace tylko po dwa narzady stykowe, byly latwo wymienne.

Zasada wynalazku polega na stwierdzeniu, ze jezeli styki przekaznika telefonicznego, w któ¬ rym napiecia wynosza najczesciej, jak wiado¬ mo, od 24 do 48 V, a co najwyzej 60 V, nato¬ miast natezenia pradu wahaja sie w granicach od okolo 20 do 100 miliamperów i co najwyzej 500—1000 miliamperów, sa umieszczone w próz¬ ni lub beztlenowej komorze gatzowej, to przy odpowiedniej konstrukcji mozna dokonac za po¬ moca takiego przekaznika liczbe laczen rzedu 106—108 bez obawy, ze styki bejda wymagaly podregulowania lub wymiany. Dzieki temu stwierdzeniu osiagnieto bardzo powazny postep techniczny, gdyz jak wiadomo koszt konserwa¬ cji przekazników lacznikowych urzadzen telefo¬ nicznych w okresie trwania tych przekazników jest w przyblizeniu równy kosztowi nabycia znanych przekazników. Oprócz tego przekaznik wedlug wynalazku moze byc zastosowany bez nadzoru równiez w malych centralach, jak rów¬ niez w klimacie tropikalnym lub póltropikal- nym bez potrzeby klimatyzacji i filtrowania po¬ wietrza w pomieszczeniu lacznikowym.

Cecha wyrózniajaca przekaznika wedlug wy¬ nalazku jest to, ze jego powierzchnie stykowe wraz z biegunami elektromagnesu, kotwiczka elektromagnesu, uruchamiajaca narzady styko¬ we i ze szczelinami powietrznymi, istniejacymi pomiedzy ta kotwiczka i biegunami elektroma¬ gnesu, znajduja sie w beztlenowej komorze we¬ wnetrzne] banki, zamknietej szczelnie na po¬ wietrze, i badz opróznionej z powietrza, badz tez zaopatrzonej w beztlenowe napelnienie ga¬ zowe, przy czym banka moze byc wykonana ze szkla lub nawet z metalu, gdyz nie przecho¬ dza przez nia magnetyczne linie sil.

W korzystnej odmianie przekaznika wedlug wynalazku, caly uklad przekaznikowy, a wiec oprócz wymienionych czesci skladowych rów¬ niez caly rdzen magnesu wraz z cewka wzbu¬ dzajaca lub cewkami itd., znajduje sie we¬ wnatrz banki zamknietej szczelnie na powietrze i najlepiej opróznionej, z której wystaja tylko druty doprowadzajace, wykonane najkorzyst¬ niej jako trzpienie stykowe. Za pomoca tych trzpieni stykowych przekaznik moze byc wsta¬ wiony do oprawki na podobienstwo lampy ra¬ diowej i stad moze byc szybko i bezblednie wlaczony lub wymieniony bez dokonywania pra¬ cy montazowej. Takie trzpienie stykowe posia¬ daja na swych powierzchniach powloke najle¬ piej z metalu szlachetnego.

Stwierdzono, ze szczególnie korzystnym ksztal¬ tem rdzenia magnesu przekaznika jest postac litery U, z cewka magnesujaca na kazdym jego ramieniu, przy czym magnes posiada kotwicz¬ ke zasadniczo w ksztalcie plytki, która moze sie obracac lub odchylac na osi równoleglej do ramion rdzenia magnetycznego, stanowiacej os symetrii rdzenia magnetycznego. W calym ob¬ wodzie magnetycznym sa wówczas tylko dwieszczeliny powietrzne. Szczeliny te znajduja sie pomiedzy plaskimi czesciami kotwiczki oraz pla¬ skimi powierzchniami biegunów magnesu, po¬ lozonymi równolegle do osi kotwiczki i stano¬ wiacymi boczne powierzchnie robocze konców ramion rdzenia w ksztalcie litery U. Mozliwe jest jednak równiez wykonanie ukladu magne¬ tycznego w znany sposób z rdzeniem magne¬ tycznym w ksztalcie litery E. W tym przypad¬ ku w obwodzie magnetycznym oprócz wymie¬ nionych wyzej dwóch szczelin powietrznych znajduje sie jeszcze trzecia waska szczelina po¬ wietrzna pomiedzy osia obrotu kotwiczki utwo¬ rzona, najlepiej przez przedluzenie srodkowego ramienia rdzenia magnetycznego i sama kot¬ wiczka. Wszystkie te szczeliny powietrzne we¬ dlug wynalazku i w przeciwienstwie do znanych dotychczas ukladów sa calkowicie umieszczone w komorze prózniowej lub gazowej banki prze¬ kaznika, w której wedlug wynalazku znajduja sie przynajmniej konce robocze rdzenia magne¬ tycznego.

Inna bardzo korzystna i wazna cecha prze¬ kaznika wedlug wynalazku polega na tym, za jego narzady stykowe stanowia stosunkowo cienkie druty metalowe, których osie podluzne sa skrzyzowane i tworza ze soba najlepiej kat okolo 90°, wskutek czego powierzchnie styko¬ we utworzone przez powierzchnaowe czesci tych drutów sa w zasadzie punktowe. Druty urucha¬ miane przez kotwiczke elektromagnesu maja mniejsza srednice niz wspóldzialajace z nimi nieruchome druty stykowe.

Narzady stykowe wraz ze wszystkimi rucho¬ mymi narzadami przekaznika sa umieszczone w znany skadinad •sposób, najlepiej z zachowa¬ niem symetrii srodkowej wzgledem osi obrotu kotwiczki. Jako narzady uruchamiajace rucho¬ mych drutów stykowych sluza najlepiej rów¬ niez druty, które moga byc poruszane wspólnie przez kotwiczki elektromagnesu, gdyz sa przy¬ mocowane do wspólnego korpusu izolacyjnego polaczonego na stale z kotwiczka elektromagne¬ su, przy czym te druty wystaja z tego korpusu najlepiej promieniowo. Na swych wolnych kon¬ cach druty sa uksztaltowane najkorzystniej ha¬ czykowato i obejmuja ruchome druty stykowe z bardzo malym luzem. Jako nieruchome narza¬ dy stykowe, pomiedzy którymi, w przypadku wykonania styków jako styków Mocse'a, znaj¬ duja sie ruchome druty stykowe, sluza najle¬ piej równiez promieniowo umieszczone druty, które przynajmniej w miejscach stykowych krzyzuja sie z drutami umieszczonymi poosiowo.

Druty uzyte do wykonania narzadów styko¬ wych i uruchamiajacych najlepiej jest wykonac z trudnotopliwego metalu, najkorzystniej z mo¬ libdenu, przy czym druty te korzystnie jest za¬ opatrzyc przynajmniej na swych powierzchniach stykowych i w ich otoczeniu w cienka powloke z metalu szlachetnego. Ksztalt przekroju dru¬ tów, np nieruchomych drutów stykowych moze byc równiez inny niz kolowy, a istotna rzecza jest tylko to, azeby przekrój drutu w miejscach stykowych posiadal wypukly zakrzywiony za¬ rys, a to w celu zapewnienia punktowej po¬ wierzchni stykowej.

Jako sprezyna lub sprezynki, których sila sprezysta przy uruchomieniu przekaznika musi byc przezwyciezona przez sily magnetyczne, sto¬ suje sie najlepiej sprezyny srubowe, które rów¬ niez sa wykonane z drutu z trudnotopliwego metalu, najlepiej z drutu wolframowego.

W przekazniku wedlug wynalazku stosuje sie wewnatrz banki takie materialy izolacyjne, któ¬ re moga byc wmontowane i uzywane w lampach wysokoprózniowych bez szkody dla prózni, a wiec np. sz^lo, materialy ceramiczne i mike.

Czesci metalowe wmontowane do banki, w przypadku gdy w bance panuje wysoka próz¬ nia, sa wykonane z takich metali lub stopów metali, które wytrzymuja temperatury wymaga¬ ne ze wzgledu na odgazowywanie, a wiec np. z wolframu, molibdenu, niklu, miedzi lub ze¬ laza.

Przy odpowiednim wykonaniu przekaznika, który w zasadzie jest zbudowany podobnie do lampy wysokoprózniowej, mozna osiagnac nie¬ oczekiwana zalete, ze za pomoca takiego prze¬ kaznika mozna wykonac od stu do stu piecdzie¬ sieciu milionów laczen, bez obawy, ze opór przejsciowy w miejscach styku ulegnie zmianie lub, ze w tym czasie przekaznik w ogóle bedzie wymagal konserwacji i dozoru.

Oprócz tego moze byc uzyskana ta nadzwy¬ czajna wazna zaleta, ze czas reagowania prze¬ kaznika zostaje zmniejszony o okolo jeden rzad wielkosci w porównaniu z dotychczas uzywa¬ nym w urzadzeniach telefonicznych przekazni¬ kiem wklostykowym o tej samej liczbie styków i mocy laczenia, a wiec np. zamiast dotychczas powszechnie przyjetych 15—30 milisekund, czas laczenia wynosi tylko okolo 1—2 milisekund w przekazniku o osmiu stykach Monse'a. Czas re¬ gulowania nowego przekaznika jest równiez zna¬ cznie mniejszy niz czas wspomnianego wyzej po¬ wszechnie stosowanego przekaznika wielostyko- wego o jezyczkowych zespolach sprezynek sty^ — * —kowych i tej samej liczbie styków i mocy la¬ czenia i moze wynosic np. polowe, tego czasu.

Poniewaz w lacznicach telefonicznych rózne przekazniki steruja sie wzajemnie, osiaga sie przez to równiez zmniejszenie mocy laczenia poszczególnych przekazników i zapotrzebowa¬ nia pradu w centrali.

Wszystkie te zalety moga byc osiagniete we¬ dlug wynalazku przez odpowiednie wyzyskanie okolicznosci, ze w komorze prózniowej mozna stosowac znacznie mniejsze cisnienia stykowe i odleglosci miedzy stykowe, anizeli w powietrzu atmosferycznym. Cisnienia stykowe w przekaz¬ niku wedlug wynalazku moga byc mniejsze o co najmniej jeden rzad wielkosci anizeli stosowa¬ ne dotychczas, a wiec np. moga wynosic zamiast okolo 20 g tylko okolo 1—3 g, a odleglosci mie- dzystykowe moga byc zmniejszone do okolo 0,1 mm. Dzieki temu otrzymuje sie nadzwyczaj ma¬ le sily i drogi, a dzieki zastosowaniu cienkich drutów, jako ruchomych narzadów stykowych i narzadów uruchamiajacych, uzyskuje sie nad¬ zwyczaj male ruchome masy, a wiec z tego wzgledu obok wymienionych wyzej zalet uzy¬ skuje sie jeszcze bardzo krótkie czasy reagowa¬ nia (zadzialania). Oprócz tego przekaznik we¬ dlug wynalazku na skutek bardzo malej masy ruchomych czesci i ich rozmieszczenia z zacho¬ waniem srodkowej symetrii jest nieczuly w bar¬ dzo znacznym stopniu na wstrzasy. Inna za¬ leta przekaznika wedlug wynalazku jest to, ze zajmuje on bardzo malo miejsca, jest lekki, a w przypadku wykonania odpowiedniej liczby tych przekazników i przy uzyciu odpowiednich nowoczesnych metod produkcyjnych, wlasny je¬ go koszt jest bardzo maly. Dzieki powyzszym wlasciwosciom przekaznik wedlug wynalazku przyczynia sie do bardzo znacznego i nadzwy¬ czaj korzystnego ulepszenia w ogólnej budowie lacznic urzadzen telefonicznych^ a zwlaszcza w przypadku tzw. systemów krzyzowych (cross- bar).

Inne szczególy i zalety wynalazku podane sa w dalszym ciagu opisu, w którym wynalazek jest omówiony na przykladzie dwóch jego po¬ staci wykonania. Nalezy jednak podkreslic, ze wynalazek nie ogranicza sie do opisanych nizej przykladów, gdyz przekaznik wedlug wynalazku moze byc wykonany w rozmaitych odmianach i zastosowany z korzyscia do innych celów.

Przekaznik wedlug wynalazku jest uwidocznio¬ ny na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia ten przekaznik w widoku z boku; fig. 2 — widok z góry tego przekaznika; fig. 3 — widok z boku innego przekaznika; fig. 4 — widok z góry prze¬ kaznika wedlug fig. 3; fig. 5 — czesciowy po¬ dluzny przekrój osiowy wzdluz linii A—A na fig. 4; fig. 6 17 przedstawiaja czesciowy widok styku Monse'a patrzac w kierunku strzalki B na fig. 5; fig. 8 — widok z boku kotwiczki elek- tinomagnesiu razem z osia, sprezyna i tarczka sprezynowa; fig. 9 — widok z góry kotwiczki wedlug fig. 8; fig. 10 — widok z dolu plytki podstawowej przekaznika wedlug fig. 3 patrzac w kierunku strzalki C na fig. 3.

Przekaznik wedlug fig. 1 i 2 jest wmontowa¬ ny w opróznionej bance szklanej 1, której [plyt¬ ka podstawowa 2 jest stopiona z banka w sposób stasowany zazwyczaj w lampach radiowych po¬ siadajacych prasowana plytke podstawowa.

Przypojona rurka oprózniajaca 3 znajduje sie w górnej czesci banki, a wszystkie przewody doprowadzajace 4 sa wtopione do plytki pod¬ stawowej 2 w sposób szczelny na próznie. Wy¬ stajace z banki czesci tych przewodów dopro¬ wadzajacych 4, wykonanych nip. z niklu lub ze¬ lazochromu i posiadajacych najlepiej powloke z metalu szlachetnego, stanowia trzpienie sty¬ kowe. Druty przylaczone do tych konców trzpie¬ ni stykowych, które znajduja sie w bance, nie sa uwidocznione na fig. 1 i 2 dla zachowania przejrzystosci rysunku. Trzpienie nosne 5 i 6 równiez wtopione do plytki podstawowej 2 w sposób uwidoczniony na fig. 1 i nie przecho¬ dzace na wskros, wraz z dwoma innymi trzpie¬ niami nosnymi, które znajduja sie za pierwszy¬ mi dwoma trzpieniami i dlatsgo nie sa widocz¬ ne na fig. 1, podtrzymuja za pomoca palaków 7 i 8 rdzen magnetyczny 9 w ksztalcie litery U w sposób uwidoczniony na fig. 5 i omówiony w dalszym ciagu opisu przy omawianiu tej fi¬ gury. Obydwa ramiona 9a i 9b rdzenia magne¬ tycznego 9 podtrzymuja cewki elektromagnesu 10 i lh Dzieki zastosowaniu dwóch cewek moc wzbudzenia jest mniejsza o 20—30% niz przy zastosowaniu jednej tylko cewki na jednym tylko ramieniu rdzenia magnetycznego, przy czym wówczas osiaga sie podobne zmniejszenie ogólnego oporu cewki i wymaganej ilosci dru¬ tu. Obydwa konce uzwojen obu cewek 10, 11 sa przylaczone kazdy do przewodu doprowadzaja¬ cego 4. Korpusy cewek sa wykonane z odpo¬ wiedniego materialu izolacyjnego, np. ceramicz¬ nego, uzwojenia sa wykonane np. z drutu mie¬ dzianego, izolowanego oplotem z wlókien szkla¬ nych lub z drutu aluminiowego izolowanego na powierzchni anodowa warstewka tlenkowa. Na zelaznych ramionach 9a i 9b jest umocowana — 4 —w odpowiedni sposób plytka nosna 12 z materia¬ lu niemagnetycznego, np. ceramicznego, która zapewnia stale polozenie cewek 10 i 11. Pod¬ pórki 13 i 14 umocowane na plytce 12 podtrzy¬ muja umocowany na nich pierscien stykowy 15, jak równiez sprezynki podporowe 16 i 17 przy¬ legajace do scianki banki szklanej, przy czym jednak zamiast tego moze byc równiez zastoso¬ wana zebata lub rozcieta plytka podporowa z miki, podobnie jak w lampach radiowych.

Mostek 15a pierscienia stykowego 15 podtrzy¬ muje srube lozyskowa 18 walu 19 kotwiczki, którego drugi koniec jest osadzony w stozkowym wydrazeniu plytki lozyskowej 20 umocowanej w plytce 12, tak iz obydwa lozyska stanowia lozyska ostrzowe nie wymagajace smarowania.

Podpórki 13 i 14 podtrzymuja równiez plytki metalowe 21 i 22, na których sa umocowane konce sprezyn srubowych 23 lub 24, wykona¬ nych z drutu wolframowego. Pozostale konce tych sprezyn sa umocowane na jezyczkach 25 lub 26 tarczy uruchamiajacej 27, która jest po¬ laczona na stale z walkiem 19 podobnie, jak kotwiczka elektromagnesu 28. Z tego wzgledu, gdy przekaznik zajmuje polozenie spoczynko¬ we, to pod dzialaniem sily ciagnienia sprezy¬ nek 23 i 24 kotwiczka 28 przylega do trzpienia oporowego 29 umocowanego w plytce 12, wsku¬ tek czego przez jego wygiecie lub tez, w przy¬ padku mimosrodowego osadzenia, przez jego przekrecenie mozna regulowac szerokosc szcze¬ liny powietrznej pomiedzy kotwiczka 28 i po¬ wierzchniami roboczymi ramion magnesu.

Ramiona magnesu 9a i 9b o przekroju okra¬ glym maja na koncach plaskie powierzchnie boczne równolegle do walka 19, na wprost któ¬ rych znajduja sie plaskie konce kotwiczki 28, jak to zaznaczono na rysunku linia kreskowa¬ na. Poniewaz szczeliny powietrzne sa bardzo waskie, a kotwiczka 28 posiada wystarczajaco duza powierzchnie dla przechwycenia równiez linii rozproszenia, konstrukcja obwodu magne¬ tycznego jest bardzo korzystna i dzieki temu, jak równiez dzieki malej masie ruchomych cze¬ sci, wymagana elektryczna moc wzbudzania jest bardzo mala pomimo bardzo krótkiego czasu rea¬ gowania. Takiej zalety nie mozna bylo osiagnac w dotychczasowych urzadzeniach, w których magnetyczne linie sil musialy przechodzic przez scianke banki szklanej..

Poniewaz przekaznik posiada osiem styków Morse*a, pierscien 15 jest zaopatrzony w sze¬ snascie odizolowanych od siebie nieruchomych sztywnych drutów stykowych 30-^45 (fig. 2) o ukladzie promieniowym, a tarcza uruchamia¬ jaca 27 posiada osiem drutów uruchamiajacych, które równiez sa umieszczone promieniowo i sa od siebie odizolowane. Z posród tych drutów z zagietymi haczykowato koncami, przedstawio¬ nych na fig. 2, sa uwidoczniane na fig. 1 dla lepszej przejrzystosci tylko dwa druty 46 i 47.

Ksztalt tych drutów oraz ich wzajemne roz¬ mieszczenie uwidoczniono równiez na fig. 6 i 7.

Haczykowate konce drutów uruchamiajacych otaczaja ruchome druty stykowe, które w poloze¬ niu spoczynkowym przekaznika przylegaja kazdy do odpowiedniego nieruchomego drutu stykowego.

Z posród tych osmiu ruchomych drutów styko¬ wych, uwidocznionych na fig. 2, pokazano na fig. 1 równiez tylko dwa boczne druty stykowe 48 i 49, które stykaja sie w polozeniu spoczyn¬ kowym przekaznika z drutami 33 lub 36 dajac polaczenie elektryczne. Ruchome druty stykowe najlepiej jest wykonac z molibdenu i powlec cienka warstewka metalu szlachetnego, podob¬ nie jak i druty 30—i5. Poniewaz powloka taka ma za zadanie ochrone drutów przed utlenie¬ niem oraz innym zanieczyszczeniem tylko pod¬ czas przechowywania tych czesci i dch monta¬ zu, grubosc jej moze byc bardzo mala, wsku¬ tek czego wystarcza jezeli ta powloka jest tylko scisla. W samych miejscach stykowych powlo¬ ka moze byc grubsza, co mozna latwo osiagnac w znany sposób. Ruchome druty stykowe na swych dolnych koncach sa umocowane do dru¬ tów doprowadzajacych 4, a dzieki swej malej srednicy i znacznej swobodnej dlugosci sa one dostatecznie gietkie, Z tego wzgledu wskutek malego lub nawet zupelnie nieistniejacego na¬ prezenia wstepnego nie wywieraja one dostrze¬ galnej sily zwrotnej i dlatego ta sila w prze¬ waznej czesci, a praktycznie nawet calkowicie jest wywierana przez sprezyny 23 i 24. Z tego wzgledu regulowanie przekaznika, w przeci- wiienstwie do regulowania znanych przekazni¬ ków jest bardzo proste, latwe i niezawodne i dzieki temu, moze byc dokonywane nawet na maszynach automatycznych. Odleglosci miedzy sztywnymi nieruchomymi drutami stykowymi 32—i8 moga byc dokladnie nastawione, najle¬ piej jeszcze przed montazem i najkorzystniej równiez maszynowo. Co sie tyczy montazu, to jest wymagane tylko wyregulowanie ruchomych drutów stykowych, dokonywane najlepiej rów¬ niez na maszynach automatycznych, przez od¬ powiednie wygiecie drutów uruchamiajacych.

Poniewaz w bance 1 panuje próznia lub nie¬ znaczne cisnienie gazu na kotwiczke 28 niedziala wiec opór powietrza, a ha skutek malych ruchomych mas, korzystnego pod wzgledem magnetycznym i elektrycznym uksztaltowania obwodu magnetycznego oraz niewielkich odste¬ pów miedzystykowych, czas reagowania jest bardzo krótki, a moc reagowania jest bardzo mala.

W razie zastosowania napelnienia gazowego w bance, sklada sie ono najlepiej z wodoru i ewentualnie azotu, gdyz wodór moze byc sto¬ sowany dzieki dobrej przewodnosci cieplnej i dzialaniu odtlenlajacemu, azot zas jest ko¬ rzystny ze wzgledu na mala aktywnosc chemicz¬ na i wywierane dzialanie gaszace na luk elek¬ tryczny. W przypadku stosowania napiec poni¬ zej odpowiednich napiec jonizacyjnych,* mozna stosowac równiez gazy szlachetne, np. argon, przy czym wszystkie te gazy najlepiej jest sto¬ sowac pod malym cisnieniem, nie przekraczaja¬ cym ciesnienia atmosferycznego.

Gdy z jakichkolwiek przyczyn jest pozadany dostep do cewek magnetycznych lub jest poza¬ dana mozliwosc zmiany oporu magnetycznego obwodu magnetycznego w czasie uzytkowania przekaznika/ mozna zastosowac konstrukcje, w której ramiona magnetyczne wystaja z wne¬ trza banki. Moze to byc potrzebne np. w przy¬ padku silnie obciazonych przekazników do ce¬ lów specjalnych, kiedy cewki wymagaja cza¬ sami chlodzenia energiczniejszego od chlodze¬ nia jakie moze byc uzyskane w bance metalo¬ wej napelnionej wodorem.

. W tych przypadkach plytka 23 moze byc wy¬ konana z miedzi i umocowana w sposób szczel¬ ny na próznie na ramionach magnetycznych 9a i 9b, przy czym ta plytka stanowi najlepiej plytke podstawowa banki metalowej. Przewody doprowadzajace moga byc umieszczone w tej Rlytce w sposób szczelny na próznie, podobnie jak w lampach radiowych z banka metalowa, przez zastosowanie szklanych perelek. Kon¬ strukcja taka wykazuje jednak te wade, ze czas reagowania przekaznika, na skutek tlu¬ mienia wywolanego przez te metalowa plytke podstawowa banki, otaczajaca rdzen magne¬ tyczny zostaje w pewnym stopniu przedluzony, czego z reguly nalezy unikac w przypadku za¬ stosowania przekazników lacznikowych do celów telefonicznych. Wada ta moze byc jednak znacz¬ nie zlagodzona jezeli ta metalowa plytka pod¬ stawowa -banki jest wykonana z niemagnetycz¬ nego stopu metalowego lub metalu o znanym oporze wlasciwym. Przez takie podstawowe ^plytki metalowe mozna ewentualnie przepuscic ramiona rdzenia magnetycznego w sposób szczelny na próznie za pomoca znanych skad^ inad czlonów posrednich.

Przekaznik, nadajacy sie szczególnie do celów telefonicznych, jest przedstawiony na fig. 3 i 4, a jego zasadnicza konstrukcja jest taka sama jak konstrukcja opisana powyzej, wskutek cze¬ go czesci skladowe tego przekaznika nie beda omawiane szczególowo w dalszym ciagu' opisu.

Az do górnej krawedzi cewek magnetycznych, które podtrzymuja sprezynki podporowe 16 i 17, przekaznik ten jest taki sam jak na fig. 1 i 2.

Plytka podtrzymujaca 12 jest umocowana rów¬ niez na ramionach magnetycznych 9a i 9b i jest równiez i w tym przypadku wykonana z metalu niemagnetycznego, np. z miedzi, a jej wygiete w góre jezyczki 12a i 12b podtrzymuja konce sprezyn 23 i 24. Plytka 12 obejmuje ramiona magnetyczne 9a i 9b niecalkowicie (fig. 4) i dla¬ tego nie wywiera zadnego dzialania tlumiacego.

Na plytce 12 (fig. 3 i 5) jest umocowany nieru¬ chomy walek 56 kotwiczki 28 oraz jej trzpien oporowy 29, przechodzacy przez otwór 27x tar¬ czy uruchamiajacej 27. Czopy 27a i 27b tarczy 27 sa przyspawane do kotwiczki 28, dzieki cze¬ mu, tarcza 2? i kotwiczka 28 sa polaczone ze so¬ ba na stale. Dzieki odpowiedniej wielkosci otworu 27x tarcza 27 wraz z kotwiczka 28 mo¬ ze sie obracac w zadanym stopniu na osi 56.

Kotwiczka 28 sklada sie wedlug fig. 9 z dwóch plytek zelaznych 28a i 28b polaczonych ze sciba przez nitowanie lub spawanie punktowe, po¬ miedzy zas tymi plytkami jest zacisnieta tuleja 60, natomiast pomiedzy ta tuleja i nieruchomym walkiem 56 pozostaje luz umozliwiajacy latwe obrócenie kotwiczki 28. Smarowanie jest tutaj przewaznie niepotrzebne, ale moze byc latwo zapewnione za pomoca siarczku molibdenu.

Pierscien stykowy 15 posiada ksztalt lemnis- katy, uwidoczniony na fig. 4 i znajduje sie pod plytka 12, natomiast tarcza uruchamiajaca 2^ znajduje sie w wykroju 28x (fig. 8) kotwiczki 28. Z posród ruchomych drutów stykowych na fig. 3 przedstawiono tylko drut 53, a na fig. 5— tylko drut 54, a to w celu uproszczenia rysun¬ ku. Z tej samej przyczyny nie uwidoczniono równiez na fig. 3 drutów przylaczonych do prze¬ wodów doprowadzajacych 4, a na fig. 5 pokaza¬ no oprócz drutu 54 tylko druty 51 i 52, które na swych pozostalych koncach sa przyspawane do nieruchomych drutów stykowych. Poniewaz wszystkiego jest szesnascie takich drutów sluza one równiez do dobrego utrzymania ukladu przekaznikowego w bance. Na fig. 5 sa widocz- — *-*ne równiez ksztalty palaków podtrzymujacych rdzen magnetyczny 9, przyspawanych do rdze¬ nia magnetycznego i do trzpieni nosnych. Umo¬ cowanie ruchomych drutów stykowych na prze¬ wodach doprowadzajacych, jak uwidoczniono na fig. 5 w przypadku drutu 54, jest dokonane za pomoca przyspawanych tulejek 55. Na górnym koncu walka 56 jest umocowana tarcza 57 slu¬ zaca do zabezpieczenia kotwiczki 28 przed prze¬ sunieciem poosiowym na walku 56 (fig. a i 5).

Dzialanie styków jest uwidocznione na fig. 6 i 7 na przykladzie sztywnych nieruchomych dru¬ tów 40 i 41, które sa sztywne poniewaz ich sredH nica jest duza w porównaniu do malej swobod¬ nej dlugosci i ruchomego drutu 54, co razem stanowi styk Morse'a. W polozeniu spoczynko¬ wym przekaznika drut 54 styka sie z drutem 40, z chwila zas przekrecenia tarczy 15 w kie¬ runku strzalki przylega ten drut do drutu 41, w celu zwarcia istyków dzieki uruchomieniu przez drut 50. Haczykowaty koniec drutu 50 ota¬ cza drut 54 z bardzo malym luzem rzedu wiel¬ kosci, co najwyzej 0,01 mm, wskutek czego drut 54 podaza dokladnie za drutem 50, mimo ze nie jest w nim zacisniety. W zaleznosci od ukla¬ du polaczen tych drutów mozna wiec otrzymac przerwanie, zamkniecie lub przelaczenie obwo¬ du. Gdy przelaczenie ma odbywac sia bez przer¬ wania pradu, wówczas drut 40 stosuje sie cien¬ szy i dlatego bardziej gietki oraz tak wyregulo¬ wany, ze podczas ruchu drutu 54 pozostaje w stanie zetkniecia z tym drutem, dopóki nie zetkna sie druty 54 i 41. Drut 41 wykonany jest równiez Jako drut gietki i ugina sie przy zet¬ knieciu z drutem 54, natomiast dirut 40 jest po¬ wstrzymany od dalszego ugiecia za pomoca trzpienia oporowego (nie przedstawionego na rysunku) lub w inny sposób i dlatego oddziela fie od drutu 54, dzieki czemu przelaczenie zosta¬ je dokonane. Przelaczenie bez przerywania pra¬ du moze byc jednak równiez dokonane za po¬ moca dwóch styków Morse'a, wlaczonych do tego samego obwodu i odpowiednio wyregulo¬ wanych.

Na fig. 10 uwidoczniono uklad trzpieni styko¬ wych w plytce podstawowej, przy czym np. do trzpieni 4a, 4b, 4c i 4d sa przylaczone konce uzwojen cewek 10, U, a do pozostalych trzpieni sa przylaczone nieruchome i ruchome druty sty~ ków Morse'a. W srodku plytka podstawowa po¬ siada zwykly wystep 2x.

Na fig. 8 przedstawiono odmiane ukladu, w którym sila zwrotna przekaznika jest wywie¬ rana tylko przez jedna sprezynke 59, przy czym uklad praktyczniie posiada równiez symetrie srodkowa. Koniec 59a sprezynki 59 przechodzi przez promieniowa szczeline tarczki 58, a drujgi koniec 58b przylega do plytki 28b kotwiczki 28.

Napiecie sprezyny reguluje sie przez przekrece¬ nie tarczki 58, która z tego wzgledu jest przy- spawana swa szyjka do walka 56. Czynnosci te moga byc latwo wykonane na maszynach auto¬ matycznych, podobnie jak wykonanie pierscie¬ nia stykowego i plytki uruchamiajacej oraz wy¬ regulowanie samych drutów, dzieki czemu staje sie mozliwa tania produkcja przekaznika przez zastosowanie metod masowej produkcji zaró¬ wek i lamp radiowych. Na tarczce 58 mozna rów¬ niez Wygodnie umiescic pastylke, sluzaca do wytworzenia pochlaniacza (gettem) podobnie! jak przy produkcji lamp radiowych.

Jako przyklad liczbowy mozna przytoczyc, ze przekaznik wedlug fig. 3—5, wykonany jako lacznikowy przekaznik telefoniczny, przy sred¬ nicy okolo 46 mm i ogólnej wysokosci 75 mm posiada wage okolo 160 g, a wiec jest bardzo maly i lekki. Pomimo to nadaje sie on bez za¬ rzutu do wykonywania polaczen w obwodach o napieciu do okolo 60 V przy natezeniach pra¬ du 50—1000 mA, a jego czas reagowania wyno¬ si przy maksymalnym wzbudzeniu okolo 1—2 m/sek., natomiast moc reagowania wynosi oko¬ lo 80—100 miliwatów, a wiec okolo 10 miliwa- tów na jeden styk Morse'a.

Srednica nieruchomych drutów stykowych moze wynosic od okolo 0,50 do 1,00 mm, sred¬ nica ruchomych drutów stykowych — od okolo 0,20 do 0,50 mm, srednica drutów uruchamiaja¬ cych zas moze wynosic od okolo 0,50 do' 1 mm, jezeli wszystkie te druty sa wykonane z mo¬ libdenu. W przypadku drutów wolframowych moga byc one jeszcze ciensze. Swobodna dlu¬ gosc gietkich drutów stykowych wynosi 30—50 mm. Szerokosc szczeliny powietrznej obwodu magnetycznego wynosi od 0,20 do 0,50 mm, a odstepy miedzystykowe wynosza od okolo 0,05 do 0,15 mm. Naciski stykowe wynosza od okolo 1,00 do 3,00 g. Srednica okraglego ramie¬ nia magnetycznego wynosi 3,5 mm, a grubosc pojedynczej plytki zelaznej, stanowiacej kot¬ wiczke wynosi 0,3 — 0,5 mm.

Podobne male wymiary i wagi mozna latwo osiagnac równiez w przekaznikach o znacz¬ nie wiekszej liczbie styków. Oprócz tego jest mozliwa do osiagniecia wielka liczba bardzo róznych odmian przekaznika wedlug wynalaz¬ ku; do innych celów, pozostajac w ramach ochro¬ ny patentowej niniejszego wynalazku. _ T -Z a strazez en i a p a ten tow e 1. Elektromagnetyczny pirzekaznik wielostyko- wy, zwlaszcza do celów telefonicznych, któ¬ rego narzady stykowe sa uruchamiane wspólnie przez kotwiczke elektromagnesu, znamienny tym, ze jego powierzchnie sty¬ kowe wraz z biegunami magnetycznymi, kotwiczka elektromagnesu i szczelinami po¬ wietrznymi pomiedzy nimi znajduja sie w wolnej od tlenu komorze wewnetrznej banki szczelnej na powietrze. 2. Przekaznik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wszystkie jego czesci skladowe sa zmon¬ towane w bance, najlepiej opróznionej, z której wystaja przewody doprowadzaja¬ ce, wykonane najlepiej jako trzpienie sty¬ kowe. & Przekaznik wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze jego powierzchnie stykowe sa naj¬ lepiej czesciami powierzchniowymi takich drutów metalowych powleczonych powloka z. metalu szlachetnego, których osie podluzne sa skrzyzowane, przy czym gietkie druty, po¬ ruszane przez, kotwiczke elektromagnesu po¬ siadaja mniejsza srednice niz nieruchome ckuty zapewniajace styk. 4. Przekaznik we tym, ze wszystkie nieruchome druty styko¬ we stanowia sztywne druty, umocowane we wspólnym narzadzie izolacyjnym, przy czym sa one umieszczone promieniowo przynaj¬ mniej w poblizu ich powierzchni stykowych i krzyzuja, sie z ruchomymi drutami styko¬ wymi umieszczonymi poosiowo. 5. Przekaznik wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze jego kotwiczka w ksztalcie plytki jest osadzona obrotowo na osi stanowiacej os symetrii rdzenia magnetycznego w ksztal¬ cie litery U, podtrzymujacego na obu swych ramionach cewki magnetyczne, a dwie szcze¬ liny powietrzne obwodu magnetycznego znaj¬ duja sie pomiedzy kazda strona tej plytki oraz plaskimi powierzchniami bocznymi ra¬ mion rdzenia magnetycznego, najlepiej rów¬ noleglymi do osi kotwiczki. 0. Przekaznik wedlug zastrz. 1—5, znamienny tym, ze jego gietkie druty wytwarzajace styk sa tak umieszczone, iz moga byc poru¬ szane przez kotwiczke elektromagnesu za pomoca drutów umocowanych na wspólnym narzadzie nosnym, polaczonym na stale z kotwiczka. 7. Przekaznik wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze kotwiczka w swym polozeniu spoczyn¬ kowym jest podtrzymywana najlepiej za pomoca narzadu nosnego przez co najmniej jedna sprezyne srubowa. 8. Przekaznik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jego trzpienie stykowe na powierz¬ chniach stykowych, znajdujacych sie poza banka, sa zaopatrzone w powloke z metalu szlachetnego. 9. Przekaznik wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze wszystkie jego styki sa stykami Morse'a, a ich liczba wynosi co najmniej cztery. 10. Przekaznik wedlug zastrz. 1—9, wykonany jako przekaznik lacznikowy do celów tele¬ fonicznych, znamienny tym, ze jego odle¬ glosci miedzystykowe wynosza co najwyzej 0,15 mm, a jego naciski stykowe wynosza co najwyzej 3 g. 11. Przekaznik wedlug zastrz. 3, 8, 9 i 10, zna¬ mienny tym, ze co najmniej jeden z jego styków Morse'a jest wykonany lub wyregu¬ lowany na przelaczanie bez przerywania pradu.

Dypl. Inz. Mihaly Kocsis Zastepca: Inz. Józef Felkner, rzecznik patentowyDo opisu patentowego nr 42853 Ark. 1Do opisu patentowego nr 42853 Ark. 2 Fig. 10 j«dnoraz. CWD, tam. PL/K«, Czait. zam. 3730 19. 12. 5f. 100 «gz. Al pism. ki. *.