Opublikowano dnia 6 lutego 19G0 t* m 11%00 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42598 Borys Bibillo Bialystok, Polska KI. *15 h, 31/10 Beben kolowrotka wedkarskiego Patent trwa od dnia 13 kwietnia 1959 r.Dotychczasowe kolowrotki wedkarskie maja wady, wystepujace szczególnie przy dokonywaniu dalekich wyrzutów przynety i polegajace gló¬ wnie na raptownym wstrzymaniu jej lotu na skutek zahaczenia sie zylki o wystajace narza¬ dy kolowrotka oraz wskutek zakleszczenia sie zylki miedzy jego czesciami skladowymi.Wady wyzej wymienione pociagaja za soba rózne okaleczenia wedkarza zylka, czesaiami kolowrotka lub cofajaca sie przyneta.Przedmiotem wynalazku jest beben kolowrot¬ ka wedkarskiego, nie posiadajacy wystajacych poza tarcze mimosrodowo osadzonych czesci, o które mogla by sie zahaczyc odwijajaca sie zylka w czasie wyrzutu przynety i spowodowac raptowne zahamowanie jej lotu.Poza tym konstrukcja tego bebna wyróznia sie malym zuzyciem tworzywa potrzebnego do jej wykonania.Na rysuJnku fig. 1 przedstawia beben kolo¬ wrotka wedkarskiego z rekojescia wedziska we¬ dlug wynalazku z nawinieta zylka w widoku na tarcze czolowa, fig. 2 — wspornik wychylne- go czopa korbowego kolowrotka wedkarskie¬ go, fig, 3 — czop korbowy bebna kolowrotka wedkarskiego, fig. 4 — beben kolowrotka wed¬ karskiego wraz z czopem korbowym i rekojescia wedziska w przekroju wzdluz srednicy tarczy czolowej przechodzacej przez obydwa czopy kor¬ bowe, fig. 5 — tradycyjny kolowrotek przymo¬ cowany do rekojesci wedziska w widoku z ty¬ lu, przy czym kolowrotek w czasie polowu ryb znajduje sie pod wedziskiem, fig. 6 — kolowro¬ tek wedkarski dotychczas uzywany, przymoco¬ wany przy rekojesci wedziska w widoku z ty¬ lu i wreszcie fig. 7 — tradycyjny kolowrotek wedkarski przymocowany do rekojesci wedziska w widoku z tylu, przy czym kolowrotek w cza¬ sie polowu ryb znajduje sie nad wedziskiem.Beben kolowrotka wedkarskiego wedlug wy¬ nalazku stanowia dwie tarfcze: czolowa 1 i tyl¬ na 2 z lekkiego metalu lub innego tworzywa, polaczone wzajemnie rozporami 3 albo tule¬ ja stanowiaca czesc oddzielna lub calosc z tar¬ czami, zaopatrzona ewentualnie w wyciecia.Tarcza czolowa 1, zaopatrzona w dowolnego ksztaltu wyciecia 4 i 5 dla zmniejszenia jej ciezaru jest wyposazona w jeden lub wiecej otworów 6 lub wglebien, umozliwiajacych pod¬ wazenie jednym palcem lub lepiej uchwycenie dwoma palcami wychylnego czopa korbowego 9 wraz z raczka 7, w celu otwarcia go do po¬ lozenia prostopadlego do tej tarczy, to jest równoleglego do osi obrotu bebna. Poza tym tarcza czolowa moze byc zaopatrzona w otwory 8 na nity lub sruby.Tarcza czolowa 1 moze miec nadany kolor ochronny, najlepiej matowy.W przypadku, gdy beben jest wyposazony tylko w jeden wychylny czop korbowy 9 z racz¬ ka 7 po jego przeciwleglej stronie na tarczy czolowej 1 lub rozporze 3 laczacej tarcze we¬ wnatrz bebna moze byc umieszczona odpowied¬ nia masa, stanowiaca przeciwwage wspornika czopa korbowego 9 z raczka 7.Czopy korbowe 9 z raczkami 7 po zamknie¬ ciu (zlozeniu) nie wystaja ponad plaszczyzne zewnetrzna tarczy czolowej 1. Czop korbowy 9 posiada plytkowe zakonczenie z otworem 10.Plytkowe zakonczenie czopa korbowego 9 moze byc rozdwojone, co umozliwia sprezynowanie i zwiekszenie tarcia bocznych powierzchni 15.Obrzeze tarczy czolowej 1 dla usztywnienia, moze miec po stronie zewnetrznej zgrubienie dowolnego ksztaltu itp. Brzegi tarczy czolowj 1 i tarczy tylnej 2 sa z obu stron lekko zaokraglo¬ ne, co uniemozliwia przeciecie zylki lub skale¬ czenie palców rak wedkarza.Za pomoca nitów przeprowadzonych przez otwory 8 lub w inny znany sposób jest przy¬ mocowany do tarczy czolowej 1 wspornik 11, zaopatrzony w otwory 12 dla przynitowania do tej tarczy i otwory 13 na sworzen, utrzymu¬ jacy wahllwie poprzez otwór 10 wychylny czop korbowy 9 z raczka 7 i umozliwiajacy zamknie¬ cie go lub otwarcie przez przechylenie nie mniej niz 90°. Ponadto wspornik 11 jest zaopatrzony w dwa wystajace wasy 14, które sprezyscie do¬ ciskaja do bocznych plaszczyzn 15 plytkowego zakonczenia czopa korbowego 9 z raczka 7 i za¬ bezpieczajacego przed samoczynnym otwarciem sie w czasie wyrzutu badz obracania sie bebna podczas lotu przynety. Krawedz otworu lufo wglebienia 6 tarczy czolowej 1, znajdujaca sie naprzecw czopa korbowego 9 z raczka 7, moze byc zaokraglona. Wspornik 11 moze byc równiez wykonany z dwóch katowników, zaopatrzonych w wasy .4 i otwory 13y ewentualnie zlaczonych ze soba i przymocowany do rozpory 3, laczacej w calosc tarcze czolowa 1 i tarcze tylna 2, a moze tez byc uksztaltowany jako calosc z tar¬ cza czolowa 1 lub rozpora 3.W tarczy tylnej 2 w odleglosci od brzegu o okolo 10 mm sa wykonane otwory 16 dla zmniejszenia jej ciezaru, powierzchnie tarczy miedzy jej brzegiem i otworami 16 po stronie zewnetrznej lub wewnetrznej sluza do wygodne¬ go hamowania obrotów bebna palcem.Beben wedlug wynalazku jest osadzony na osi 17, zaopatrzony na jednym koncu w nagwin¬ towany nieco niniejszej srednicy czop 18 na na¬ kretke 19 o oplywowym ksztalcie, na druigim zas koncu os 17 posiada zgrubienie 20 w srod¬ kowej czesci 21 wklesle oraz przedluzenie 22, zaopatrzone na koncu w gwint 23 i motylkowa nakretke 24. Przedluzenie 22 zgrubienia 21 slu¬ zy do wprowadzenia go do otworu w rekojesci wedziska tak, ze wedzisko 30 z jednej strony opiera sie na plaszczyznie górnej 20, zgrubienia 21, z drugiej zas strony jest docisniete nakretka motylkowa 24.Zgrubienie 20 moze byc szersze od strony przylegajacej do rekojesci wedziska i moze byc zaopatrzone w naciecia na plaszczyznie bocznej przylegajacej prostopadle do przedluzenia 22, moze ono byc wykonane jako calosc z osi lub tez uksztaltowane oddzielnie i nasadzone na przedluzenie osi 17.W celu zmniejszenia wymiarów gabaryto¬ wych opakowania kolowrotka, przedluzenie 22 moze byc wykonane jako dwuczesciowe, wy- chylne na czopie laczacym 25.Na tarczy czolowej 1 i tarczy tylnej 2 znaj¬ duja sie przymocowane lub tworzace z nimi calosc oprawki lozysk kulkowych lub tulejki lozyskowe 26, wewnatrz zaopatrzone w wy¬ toczenia 27 na zmagazynowanie smaru. Oprawki lozysk kulkowych lub tulejki lozyskowe 26 mo¬ ga byc mocowane z wewnetrznych lub zew¬ netrznych stron tarcz 1 i 2.W srodku tarczy czolowej 1 lub osadzonej na niej oprawki lozyska kulkowego albo tulejki lozyskowej 26 jest okragle wglebienie 28, umo¬ zliwiajace czesciowe lub calkowite zaglebienie w niej nakretki 19. W srodku tarczy tylnej 2 lub osadzonej przy niej oprawki lozyska kul¬ kowego lub tulejki lozyskowej 26 jest równiez okragle wglebienie 29, umozliwiajace czescio¬ we zaglebienie w niej zgrubienia 20. Wglebie¬ nia 28 i 29 wraz ze zgrubieniem 20 z czescia wklesla 21 dostatecznie zabezpieczaja przed za¬ kleszczeniem sie zylki. _ | _Otwór, wykonany w rekojesci wedziska 30, znajduje sie w odleglosci od 15 do 30 cm od jej konca. Pozadane jest, aby górna cziesc reko¬ jesci byla zaopatrzona w podluznie biegnace rowki lub wypuklosci, polepszajace warunki utrzymywania wedziska podczas zwijania zylki, dolna zas jego czesc — w pierscieniowe wyto¬ czenia lub zgrubienia, polepszajace) warunk(l utrzymania rekojesci podczas wyrzutu przynety.Cala rekojesc powinna byc utrzymana w ksztal¬ cie slabo zbieznego stozka scietego.W celii przystosowania tradycyjnych kolo¬ wrotków obrotowych z tarcza ochronna do bebna o konstrukcji wedlug wynalazku, w tarczach ochronnych polaczonych z podporami 31, stop¬ kami 32, laczonymi pierscieniami zaciskowymi 33 do rekojesci wedziska 30, sa wykonane do¬ wolnego ksztaltu i odpowiedniej wielkosci otwo¬ ry 34, umozliwiajace docisniecie palca i hamo¬ wanie po zewnetrznej stronie tylnej tarczy 2 bebna wedlug wynalazku.W celu korzystania z wynalazku przy aktyw¬ nych sposobach wedkowania, nalezy w sposób opisany umocowac beben przy wedzisku i na¬ winac na niego, najlepiej nie mniej niz 80 m zylki (przy polowach na rzekach i jeziorach — najekonomiczniej grubosci 0,7—0,8 mm), jej ko¬ niec przeciagnac przez przelotki i zaopatrzyc w pilotke (ciezarek) i przynete (blyskotke), ujac rekojesc wedziska prawa reka ponizej kolo¬ wrotka (zwróconego tarcza czolowa 1 ku1 ziemi) tak, aby duzy palec tej reki dotykal zewnetrz¬ nej strony tylnej tarczy 2, sprawdzic zamknie¬ cie czopów korbowych 9 z raczkami 7 oraz upewnic sie czy nie ma z tylu wedkarza, prze¬ szkód lub ludzi, zamachnac sie, rzucic wedke, i w tym czasie poczatkowo cofnac palec calko¬ wicie do tarczy i nieco podnosic lub cofac re¬ ke z wedziskiem w kierunku przedluzenia 22 osi 11 bebna, a pózniej, po chwili swobodnego lotu przynety, iekko hamowac dociskajac ten palec do zewnetrznej strony tylnej tarczy 2.W przypadku lekkiego niedokladnego hamowa¬ nia, które zazwyczaj wystepuje przy silnych i dalekich wyrzutach przynety, speczniajaca sie na bebnie zylka zwojami opada do dolu i jest wysnuwana przez pilotke, nie oplatuje sie ona o beben lub inne czesci kolowrotka, gdyz nie posiada on wystajacych mimosrodowo osadzo¬ nych czesci i nie wstrzymuje lotu przynety.W przypadku bardzo niedokladnego hamowa¬ nia, które wystepuje zazwyczaj u poczatkuja¬ cych, ewentualna (po opadnieciu przynety) po¬ zostalosc opadnietych zwojów zylki na ziemi lub lodzi powinna byc nawinieta prawa reka na beben, unieruchomiony palcami lewej re¬ ki. Przy zwijaniu zylki nalezy trzymac rekojesc lewa reka powyzej bebna tak, aby jej maly palec znajdowal sie nad wewnetrzna strona tylnej scianki tarczy tylnej 2. Podwazajac je¬ dnym palcem lub chwytajac dwoma palcami prawej reki raczke 7 otworzyc ja i obracajac beben dookola osi 17 zwijac zylke przy jedno¬ czesnym regulowaniu prawidlowego ukladania sie zwojów palcami lewej reki.W razie raptownego szarpniecia duzej holo¬ wanej ryby i wyslizgniecia sie raczki 7 z pal¬ ców prawej reki, beben mozna natychmiast wy¬ godnie przyhamowac lub calkowicie unieru¬ chomic palcami lewej reki, a zatem nie ma po¬ trzeby stosowania pracochlonnych i kosztow¬ nych mechanicznych urzadzen hamulcowych.Sposród wielu odmian wykonanych prototy¬ pów wynalazku do wedkowania najlepiej na¬ daja sie bebny o srednicy tarcz 120 mm i od¬ leglosci miedzy nimi 24 mm, które moga zmies¬ cic ponad 100 m zylki o srednicy 0,8 mm i umo¬ zliwiaja najdalsze prawidlowe wyrzuty przy¬ nety oraz sprawne holowanie duzych i silnych ryb.W porównaniu do znanych kolowrotków wed¬ karskich z nieruchoma szpula kolowrotek wed¬ karski z bebnem wedlug wynalazku jest znacz¬ nie lzejszy, mniej pracochlonny w wykonaniu i wygodniejszy w eksploatacji.Zatem beben w konstrukcji wedlug wyna¬ lazku w sposób najprostszy i przemyslowo naj- ekonomiczniejszy umozliwia wygodne i przy¬ jemne uprawnianie aktywnych sposobów spor¬ towych polowów wedkarskich. PL