Wynalazek dotyczy narzedzia skrawajacego do obróbki drewna i tworzyw sztucznych, zwlaszcza frezów, pil do zlobków i tym podobnych narzedzi z ograniczeniem grubosci wióra, przy czym za¬ wsze miedzy dwoma ostrzami jest umieszczony zab odrzucajacy.Przy narzedziach do bróbki drewna, pracuja¬ cych z duzymi predkosciami skrawania zdarza sie, o ile nie przedsiewzieto odpowiednich srod¬ ków zaradczych, ze obrabiany przedmiot zostaje odrzucony z obrabiarki w kierunku przeciwnym do posuwu. To niebezpieczne zjawisko zdarza sie przewaznie przy frezach i pilach tarczowych.Przyczyna odrzucenia do tylu tkwi w naglym wzroscie oporu skrawania luib zwiekszaniu po¬ wierzchni tarcia miedzy narzedziem a przedmio¬ tem obrabianym, przy czym opór skrawania prze¬ wyzsza sile posuwu. Wielkosc oporuj skrawa¬ nia jest zalezna od grubosci wióra, jego szero¬ kosci, stanu ostrza skrawajacego oraz od wlas¬ ciwosci obrabianego przedmiotu. Z uwagi na to, ze szerokosc wióra, stan ostrza skrawajacego i wlasciwosci obrabianego przedmiotu sa usta¬ lone, przeto przyczyna odrzucania do tylu przed¬ miotu obrabianego tkwi oczywiscie w zmien¬ nosci grubosci wióra. Znane sa rózne rozwia¬ zania konstrukcyjne umozliwiajace ogranicze¬ nie grubosci wióra. Zastosowanie urzadzenia posuwu lub zastosowanie na obrabiarce zabez¬ pieczenia przed odrzuceniem do tylu przedmio¬ tu obrabianego,' usuwaja wprawdzie w duzym stopniu niebezpieczenstwo -odrzucenia do tylu obrabianego przedmiotu, nie mniej jednak te dodatkowe urzadzenia podrazaja koszt obra¬ biarki oraz nie moga byc stosowane zgodnie z swym przeznaczeniem, przy wszystkich ro¬ dzajach obróbki. Przy recznym posuwie wska¬ zane jest uzyskiwanie ograniczenia grubosci wió¬ ra za pomoca narzedzi specjalnej konstrukcji.Jako narzedzia uniemozliwiajace odrzucanie do tylu przedmiotu obrabianego znane tzw. frezy okragle, w których powierzchnia przylozenia, przechodzaca w ksztalt nastepnego ostrza, za¬ pewnia ograniczenie grubosci wióra zeba po-przedzajacego. W tych warunkach istnieje je¬ dnak taka wada, ze p(rzez czeste ostrzenie przewidziana uprzednio grubosc wióra staje sie coraz mniejsza, co szybko' prowadzi do tego, ze frez przestaje sie nadawac do dalszej pracy.Te sama wade wykazuja takze znane wykona¬ nia frezów, w których pomiedzy kazde dwa ostrza skrawajace wstawiany jest jeden zab odrzucajacy. Zeby odrzucajace, które w stosun- v ku do zebów skrawajacych cofniete sa promie¬ niowo, zajmuja w wiekszym lufo mniejszym stopniu obszar miedzy zebami skrawajacymi.Chociaz w frezach do zlobków, które sa za^ opatrzone w takie zeby odrzucajace, mozliwe jest promieniowe cofanie zebów za pomoca szlifowania, to przy ksztaltowych frezach tego rodzaju promieniowe cofanie zebów odrzucaja¬ cych jest praktycznie niewykonalne, gdyz za pomoca bedacych w dyspozycji uzytkownika urzadzen do szlifowania frezów nie ma mozli¬ wosci cofniecia promieniowo, o wymagana wiel^ kosc ograniczenia grubosci wióra, zebów odrzu¬ cajacych, uksztaltowanych odpowiednio do za¬ rysu ksztaltowego zeba skrawajacego. Równiez przy zastosowaniu szlifujacego urzadzenia ko¬ piujacego powstaja stosunkowo duze trudnosci, gdy chce sie bezblednie korygowac promienio¬ we polozenie zeba odrzucajacego.Zadaniem wynalazku jest skonstruowanie ta¬ kiego ksztaltu narzedzia, które umozliwialo by prace z ograniczona gruboscia wióra, a przy ostrzeniu zebów skrawajacych umozliwialo nie¬ skomplikowane ostrzenie zebów odrzucajacych, zachowujac przy tym wyznaczona grubosc wió¬ ra. , '¦ .Zadanie to zostalo rozwiazane w ten sposób, ze zab odrzucajacy, umieszczony miedzy kaz¬ dymi dwoma zebami skrawajacymi, ma taki sam ksztalt zatoczenia, jak zab skrawajacy, lecz kierunek tego zatoczenia jest przeciwny do kie¬ runku zatoczenia zebów skrawajacych. Dzie¬ ki temu przy ostrzeniu zebów skrawajacych na powierzchni natarcia, przy którym z koniecz¬ nosci nastepuje zmniejszenie srednicy zewnetrz¬ nej ostrzy skrawajacych, za pomoca ostrzenia zebów odrzucajacych na powierzchni natarcia o te sama wielkosc, mierzona na srednicy zew¬ netrznej ostrzy, uzyskuje sie te sama róznice miedzy srednica zewnetrzna zebów skrawaja¬ cych i srednica zewnetrzna zebów odrzucaja¬ cych i w ten sposób tego rodzaju narzedzie rów¬ niez po czestym ostrzeniu o z góry przewidzia¬ na wielkosc, nie podlega zmianie ograniczenia grubosci wióra. Wskazane jest, aby kat obwo¬ dowy, który utworzony bedzie przez prosta po- krywajaca sie z powierzchnia natarcia zeba odrzucajacego i prosta przechodzaca przez punkt przeciecia poprzedniej prostej z srednica zew¬ netrzna zebów skrawajacych i srodek sredni¬ cy zewnetrznej zebów skrawajacych byl tej sa¬ mej wielkosci, co kat' natarcia zeba skrawa¬ jacego, gdyz w takim przypadku zeby skrawa¬ jace i odrzucajace moga byc szlifowane przy tym samym przygotowaniu ostrzarki. Równiez istota wynalazku jest to, ze przy narzedziach ksztaltowych, zarys powierzchni zewnetrznej zeba odrzucajacego odpowiada zarysowi zeba skrawajacego i kazdy punkt zarysu zeba odrzu¬ cajacego cofniety jest promieniowo o grubosc wióra wzgledem zarysu zeba skrawajacego.Na rysunku przedstawiony jest zgodny z wy¬ nalazkiem przyklad wykonania, przy czym'fig. 1 pokazuje widok zataczanego freza do wybie¬ rania wpustów z dwoma zebami skrawajacymi, a fig. 2 — widok zataczanego freza do wpu¬ stów z czterema zebami skrawajacymi.Frez do wpustów 1 ma na swoim obwodzie zeby skrawajace 2, których powierzchnia przy¬ lozenia 3 jest zatoczona wedlulg linii krzywej.Naprzeciw tych zebów skrawajacych 2 umiesz¬ czone sa cofniete promieniowo o grubosc wió¬ ra 4 zeby odrzucajace, których powierzchnie przylozenia 6 maja ten sam ksztalt zatoczenia, jak i powierzchnie przylozenia 3 zebów skra¬ wajacych 2. Kat obwodowy 7, który utworzony jest przez prosta 9 pokrywajaca sie z powierz- nia natarcia 8 zeba odrzucajacego 5 i prosta promieniowa 12, przechodzaca przez punkt przeciecia 10 prostej 9 z kolem 11 zefbów skra¬ wajacych i srodek kola zewnetrznego 11 zebów skrawajacych, jest tej samej wielkosci, jak i kat natarcia 13 zeba skrawajacego 2, Ostrzenie freza do wpustów odbywa sie w znany sposób na powierzchni natarcia 14 zebów skrawaja- cych 2. Aby wystepujace wskutek ostrzenia zmniejszenie sie zewnetrznej srednicy zebów skrawajacych uzgodnic z wymagana wielkoscia ograniczenia grubosci wióra 4, nalezy zeby od¬ rzucajace 5 obrobic na powierzchni natarcia o te sama wielkosc zasziifowania. Jezeli chce¬ my zmienic wielkosc ograniczenia grubosci wió¬ ra, to mozliwe jest uzyskanie tego za pomoca róznego zasziifowania na powierzchniach na¬ tarcia 8 i 14. PL