2 Opublikowano dnia 26 wrzesnia 1959 r.£ A POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42367 KI. 21 a4, 77 Tesla, narodni podnik *) Praga, Czechoslowacja Uklad do neutralizacji szkodliwej pojemnosci miedzyelektrodowej katoda — anoda we wzmacniaczach ultra krótkich fal Patent trwa od dnia 20 marca 1958 r.Wzmacniacze wysokiej czestotliwosci, w szcze¬ gólnosci w zakresie fal metrowych, sa budo¬ wane z reguly w ukladzie z uziemiona siatka, poniewaz uklad w tym zakresie wykazuje znacz¬ ne korzysci przy projektowaniu i budowie stro¬ jonych obwodów.Podobnie jak w znanych konstrukcjach wzmacniaczy niskiej czestotliwosci, równiez i w tym przypadku konieczna jest neutraliza¬ cja szkodliwej pojemnosci miedzy elektrodowej siatka - anoda, która inaczej spowoduje sprzeze¬ nie zwrotne miedzy obwodem wejsciowym i wyjsciowym wzmacniacza i zaklóci stabilnosc pracy wzmacniacza.Do neutralizacji byloby mozliwe zastosowa¬ nie analogicznego ukladu, który jest stosowany w normalnych wzmacniaczach z uziemiona ka¬ toda dla dlugich fal. Jednak konstrukcja pojem¬ nosci neutralizujacych tego ukladu bylaby sto¬ sunkowo trudna do zastosowania, w szczegól- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Jiri Yackar, nosci dla wzmacniaczy mocy ze wzgledu na podwyzszenie pojemnosci wyjsciowej lampy elektronowej i znaczne prady i napiecia wyso¬ kiej czestotliwosci. Poniewaz siatkowy obwód sterujacy i tak musi byc nastrojony równo¬ czesnie do rezonansu szeregowego, azeby dopro¬ wadzic siatke do potencjalu zerowego, uzywa sie prawie powszechnie uklad wedlug fig. 1, w którym po nieznacznym rozstrojeniu obwodu siatkowego osiaga sie to, ze siatka posiada ma¬ le napiecie zmienne w fazie przeciwnej do na¬ piecia anodowego tak, ze za pomoca pojemnosci siatka - katoda i tego napiecia zmiennego zo¬ stanie wyrównany wplyw napiecia anodowego, przeniesiony poprzez pojemnosc anoda - katoda.Wada tego ukladu polega zwlaszcza na tym, ze potrzebne do przeprowadzenia neutralizacji na¬ piecie na siatce lampy wywoluje dodatnie sprze¬ zenie zwrotne we wzmacniaczu i w ten sposób pogarsza szerokosc wzmacnianego pasma czesto¬ tliwosci i liniowa charakterystyke wzmacnia¬ cza, zwlaszcza na falach krótkich. Na podstawie dokladnej analizy dzialania tego ukladu ustalo-no; ze juz przy czestotliwosci powodujacej wlasna neutralizacje (to jest przy czestotliwosci, przy której wystarcza spadek napiecia wyso¬ kiej czestotliwosci na indukcyjnosci siatki wewnatrz lampy elektronowej, do osiagniecia efektu neutralizacji) pod wplywem dodatniego sprzezenia zwrotnego wystepuje zmniejszenie osiagalnej szerokosci przenoszonego pasma cze¬ stotliwosci o okolo 30°/o od wartosci wyliczanej na podstawie parametrów statycznych. Przy wyzszych czestotliwosciach stan ten jest odpo¬ wiednio gorszy.Przedmiotem wynalazku jest neutralizacja wzmacniaczy lampowych bez wyzej wymienio¬ nych wad. Uklad do neutralizacji wedlug wy¬ nalazku jest uwidoczniony na fig. 2. Uklad ten jest szczególnie korzystny dla wzmacniaczy o podwójnym wzmocnieniu, i moze byc rów¬ niez zastosowany w wzmacniaczach o pojedyn¬ czym wzmocnieniu z symetrycznym obwodem wejsciowym i wyjsciowym. Wykorzystuje sie przy tym fakt, ze na kazdej stronie neutralizacyj- nego kondensatora symetrycznego 3, który stroi szeregowy obwód rezonansowy, skladajacy sie z indukcyjnosci 2, 2' przewodów doprowadzaja¬ cych do siatki lamp elektronowych 1,1', napiecie wielkiej czestotliwosci jest w tej samej fazie jak na anodzie odpowiedniej lampy elektronowej.Napiecie to jest odpowiednio mniejsze i dlatego latwiejsze do zneutralizowania za pomoca dola¬ czonych i skrzyzowanych kondensatorów 4, 4\ Przy prawidlowej wielkosci pojemnosci tych kondensatorów, która w zaleznosci od napiecia musi byc* kilkakrotnie wieksza od pojemnosci anoda - katoda, mozliwe jest w zupelnosci wy¬ równanie wplywu pojemnosci anoda - katoda w lampach elektronowych, dostrojenie obwodu siatki sterujacej 2, 3, 2' do dokladnego rezonan¬ su -szeregowego i wykluczenie powstawania do¬ datnich sprzezen zwrotnych, lub nawet mozli¬ wosc ich przekompensowania na ujemne wartosci.Przy powiekszaniu kondensatorów neutrali¬ zujacych 4, 4'1 po wyzej wymaganej wielkosci jest mozliwe ponowne nastawienie calej neu¬ tralizacji na wlasciwa wartosc w sposób uprzednio przeprowadzany, przez rozstrojenie obwodu szeregowego 2, 3, 2' tym razem wprawdzie na odwrotnej stronie kondensato¬ ra 3, niz w pierwszym przypadku.Poniewaz teraz powstajace na kazdej siatce napiecie jest w fazie z napieciem wielkiej cze¬ stotliwosci odnosnej anody, powstaje w tym przypadku ujemne sprzezenie zwrotne. W prak¬ tyce zostalo stwierdzone, ze istnieje mozliwosc korzystnego wykorzystania tego sprzezenia zwrotnego do podwyzszenia stabilnosci, linio¬ wosci wzmocnienia i zwiekszenia szerokosci wzmacnianego pasma czestotliwosci. PL