, Wynalazek ma celu ulepszenie nabojów wy¬ buchowych o ladunku wydrazonym, przeznaczo¬ nych do wywolywania przez eksplozje zjawisk pekania lub rozrywania lub przebijania swego otoczenia.Nabój wedlug wynalazku moze znalezc szcze¬ gólne zastosowanie w wiertnictwie, przede wszy¬ stkim do przebijania rur wyprawy scianki we¬ wnetrznej otworów wiertniczych, jak równiez cementu wtryskiwanego za scianke oraz do wy¬ wolywania pekania tego cementu, jak równiez znajdujacych sie za scianka formacji geologicz¬ nych. Mozna go równiez stosowac do kruszenia skal.Celem wynalazku jest zwiekszenie skutecznos¬ ci dzialania kruszacego nabojów o ladunku wy¬ drazonym, jak równiez w przypadku nabojów przeznaczonych do przebijania np. otworów wiertniczych, zapobieganie zatykaniu sie tych otworów przez odlamki.Cel ten osiaga sie wedlug wynalazku przez wprowadzenie miedzy sam nabój wybuchowy, a wneke charakteryzujaca nabój wydrazony jednej substancji lub mieszaniny kilku substan¬ cji reagujacych w chwili wybuchu ze soba, albo z produktami powstalymi w czasie wybuchu, albo tez ze skladnikami materialów poddawa¬ nych rozsadzaniu, przy czym reakcja przebiega egzotermicznie, lecz nie wybuchowo i z szyb¬ koscia znacznie mniejsza od szybkosci detonacji materialu wybuchowego umieszczonego w nabo¬ ju. Substancje lub mieszanine kilku substancji reagujacych egzotermicznie nanosi sie w posta¬ ci warstwy na oslone oddzielajaca material wy¬ buchowy od wydrazenia. Warstwa ta moze po¬ krywac oslone calkowicie, lub tez tylko czescio¬ wo, przy czym moze byc ona umieszczona badz to na zewnetrznej powierzchni oslony (od stro¬ ny wydrazenia), badz tez na stronie wewnetrz¬ nej od strony materialu wybuchowego), lub tezmoze byc naniesiona z obydwu stron. Warstwa ta moze równiez sama stanowic oslone oddzie¬ lajaca material wybuchowy od wydrazenia.W praktyce stwierdzono, ze dzialania krusza- * ce nabojów wedlug wynalazku jest znacznie sil¬ niejsze od dzialania nabojów o laduriku wydra¬ zonym nie zawierajacych wyzej opisanej war¬ stwy, gdyz dzieki naglemu wyrzutowi naboju reakcja egzotermiczna przebiega wewnatrz sub¬ stancji poddawanej rozsadzaniu. Takich efektów nie osiaga sie za pomoca zwyklych nabojów o ladunku wydrazonym.Nabój wedlug wynalazku nadaje sie szczegól¬ nie do przebijania rur, stanowiacych wyprawe scianki bocznej otworu wiertniczego, jak rów¬ niez cementu, znajdujacego sie za rura i to na poziomie pokladów roponosnych w celu przy¬ stapienia do eksploatacji tych pokladów. Zwy¬ kle naboje drazone przebijaja na ogól prawi¬ dlowo rure oraz cement umieszczony za rura, ale pekniecia powstale w tym cemencie prze¬ waznie sa wystarczajace, tak ze ciecz znajduja¬ ca sie w warstwie roponosnej, polozonej za ee^ mentem przecieka w bardzo malych ilosciach.Przy stosowaniu naboju wedlug wynalazku powstaja w cemencie i w pokladach szerokie otwarte szczeliny, przez które ciecz moze do-- plywac az do miejsca" przebicia. W zwiazku z tym zwieksza sie w znacznym stopniu ilosc wyplywajacej przez otwór cieczy.W przypadku rozbijania skal zwyklymi nabo¬ jami o ladunku wydrazonym bloki skalne rozla¬ muja sie na kilka duzych kawalków, natomiast przy stosowaniu naboju wedlug wynalazku blo¬ ki te zostaja rozbite na wiele drobnych kawal- , ków.Jako substancje reagujaca odpowiednio w Chwili wybuchu mozna stosowac tytan, albo in¬ ny metal z grupy tytanu (cyrkon, hafn, itd.), albo mieszanine metali z grupy tytanu, jak tez na¬ stepujace mieszaniny: Ti +' C Ca + 2 Si 8 Al + 3 KC104 3 Pb02 + 4 Al Poza tym nadaje sie do tego celu mieszanina glinu i tlenku zelazowego w proporcjach stech- jometrycznych, z której w reakcji egzotermicz¬ nej powstaje zelazo i tlenek glinu Fe2Os + 2 Al --+ 2 Fe + A12Ó8 Na . rysunku przedstawiono schematycznie i przykladowo kilka postaci wykonania naboju wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia schema¬ tyczny przekrój poprzeczny naboju o ladunku wydrazonym wedlug pierwszej postaci wykona¬ nia. Fig. 2 — 6 przedstawiaja rózne odmiany, naboju przedstawionego na fig. 1. Fig. 7 przed¬ stawia nabój któregokolwiek typu sposród od¬ mian przedstawionych na figurach poprzednich, umieszczony w urzadzeniu, przeznaczonym do przebijania rury, stanowiacej wyprawe scianki wewnetrznej otworu wiertniczego oraz formacji geologicznej znajdujacej sie za ta rura. Fig. 8 przedstawia jeszcze inna odmiane wynalazku.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza oslone zewnetrzna naboju o ladunku wydrazonym z komora 2, za- wierajacego material wybuchowy, który moze byc zapalony za pomoca dowolnego narzadu za¬ plonowego 3, umieszczonego np. na koncu nabo¬ ju. Prfced materialem wybuchowym znajduje sie stozkowe wydrazenie 4, oddzielone od ladunku wybuchowego 2 oslona 5, która wedlug wyna* lazku jest wykonana np. z tytanu lub innego materialu dajacego reakcje egzotermiczna.W odmianie wedlug fig. 2 oslona stozkowa 5 wykonana jest z miedzi lub innej substancji „obojetnej", przy czym na tej oslonie umiesz¬ czona jest ód strony wydrazenia warstwa 6 sub¬ stancji przeznaczonej do wywolywania reakcji egzotermicznej. Warstwa ta ma grubosc rzedu jednego milimetra.W naboju przedstawionym na fig. 3 warstwa 6! przeznaczana do wywolywania reakcji egzo¬ termicznej umieszczona jest nie od strony wy¬ drazenia, lecz pomiedzy przegroda 5 i wlasci¬ wym ladunkiem wybuchowym 2.Nabój przedstawiony na fig. 4 jest podobny do naboju z fig. 2 z tym jednak, ze warstwa 6l nie pokrywa calej powierzchni oslony 5, lecz jest umieszczona na niej pod postacia pierscienia w ksztalcie stozka scietego ?.Na fig. 5 odpowiedni pierscien T umieszczony jest przed oslona 5.Wreszcie na fig. 6 pierscien wedlug fig. 4 i 5 zastapiony jest oddzielnymi plytkami, rozlozo¬ nymi na oslonie.Wszystkie naboje przedstawione na omówio¬ nych figurach moga byc uzywane albo bezpo¬ srednio do rozsadzania skal, albo tez do prze¬ bijania rury stanowiacej wyprawe scianki we¬ wnetrznej otworu wiertniczego.Fig. 7 przedstawia jedna z odmian omówio¬ nego wyzej naboju, wmontowana w urzadzenie przeznaczone do wykonywania przebicia. W przedstawionym na fig. 7 wydrazonym korpusie cylindrycznym 8 o ksztalcie podluznym umiesz¬ czono kilka nabojów przeznaczonych do przebi¬ cia rury 9, stanowiacej wyprawe scianki we¬ wnetrznej otworu wiertniczego i ewentualnie ce¬ mentu zalanego pomiedzy ta rura i scianka. Na — a —rysunku przedstawiono tylko jeden odcinek ta¬ kiego urzadzenia z jednym nabojem. Jest oczy¬ wiste, ze urzadzenie moze zawierac korzystnie caly szereg nabojów umieszczonych jeden nad drugim. Jak i na poprzednich figurach cyfra 1 oznacza oslone zewnetrzna ladunku drazonego, cyfra 3 — urzadzenie zaplonowe w postaci lon¬ tu laczacego wszystkie naboje tego samego urza¬ dzenia, cyfra 2 — material wybuchowy, zawarty w naboju o ladunku wydrazonym, a cyfra 5 — oslone pokryta warstwa substancji reagujacych egzotermicznie od strony wydrazenia. Nabój wprowadza sie z boku przez otwór pozostawio¬ ny w scianie przedniej rury 8. Jest on umoco¬ wany za pomoca korka 10, wkreconego do tego otworu, przy czym oslona 1 opiera sie z jednej strony o przedni brzeg otworu, a z drugiej stro¬ ny spoczywa we wglebieniu U, wykonanym w sciance tylnej rury 8.Wedlug wynalazku oslona 5 jest wykonana badz z materialu wywolujacego reakcje egzo¬ termiczna, jak omówiono wyzej, badz tez z ma¬ terialu obojetnego, pokrytego calkowicie lub czesciowo substancja dajaca reakcje egzoter¬ miczna.Doswiadczenie wykazalo, ze uzycie takiego na¬ boju w tym szczególnym przypadku pozwala nie tylko na wywolanie glebokiego pekniecia cementu i formacji geologicznych, znajdujacych sie za rura 9, lecz równiez zapewnia „oczyszcze¬ nie" otworu. Dzieki temu, ze otwór nie zapelnia sie odlamkami, zwieksza sie ilosc cieczy wyply¬ wajacej z pokladu.Fig. 8 przedstawia odmiane naboju wedlug wynalazku, opisanego na fig. 1—6, umieszczone¬ go w znanej (skadinad) oslonie 1 z korkiem 12, tworzacego zespól jednostkowy wytrzymaly na cisnienie, który w tej postaci mozna wpuscic swobodnie do otworu wiertniczego bez umiesz¬ czania go w rurze jak na fig. 7. Pewna liczbe takich zespolów mozna umiescic w sposób znany jeden nad drugim wewnatrz otworu wiertnicze¬ go. Nabój tego rodzaju moze byc równiez uzyty do rozbijania skal. Wedlug wynalazku oslona 5 wraz z warstwa substancji reagujacych egzo¬ termicznie moze byc wykonana wedlug której¬ kolwiek z odmian przedstawionych na fig. 1—6. PL