W samoczynnie sterowanych sprzeglach prze¬ laczanie przekladni odbywa sie jednoczesnie z uruchomieniem sprzegla za pomoca impulsu, dzialajacego na przyrzad regulujacy liczbe obrotów silnika, np. gaznik, który zwieksza liczbe obrotów silnika ponad szybkosc wlacze- niowa sprzegla. Dzieki temu po zakonczeniu procesu przelaczania sprzeglo znowu wlacza sie, a przy tym nie ma potrzeby doprowadzania silnika do wiekszej liczby obrotów przez doda¬ wanie gazu.Urzadzenie takie pracuje prawidlowo, jednak ma te wade, ze nawet gdy pojazd nie jest w ruchu, to przy zmianie biegu liczba obro¬ tów silnika wzrasta, co powoduje trudnosci przelaczania, a nawet po zalaczeniu biegu po¬ jazd moze otrzymac pewne szarpniecie. Aby tego uniknac lub przynajmniej zmniejszyc do minimum, trzeba aby liczba obrotów, do jakiej silnik zostal doprowadzony przy wlaczaniu, byla mozliwie mala, co jednak znowu pogarsza warunki wlaczania sprzegla podczas jazdy.Poza tym znane jest wlaczanie obwodu steruja¬ cego takich samoczynnych urzadzen sprzeglo¬ wych, pracujacych na zasadzie sprzegiel, uza¬ leznionych od liczby obrotów, np. sprzegiel odsrodkowych, do pradnicy silnika w ten spo¬ sób, zeby przy malej liczbie obrotów samo¬ czynne urzadzenie sprzegla nie dzialalo i tym samym nie bylo czynne urzadzenie do zwiek¬ szenia liczby obrotów. Jednak i takie urzadze¬ nie wykazuje wady, polegajace glównie na tym, ze liczba obrotów silnika w samochodzie sto¬ jacym nie wraca do szybkosci biegu jalowego, skoro tylko podczas procesu laczenia doda sie nieco gazu. Oprócz tego zaleznosc takich urza¬ dzen od wzrostu napiecia pradnicy powoduje wahania, wywolujace zaklócenia w prowadze¬ niu samochodu.Wynalazek usuwa powyzsze wady. Istota wy¬ nalazku polega na tym, ze powstrzymuje sie ^^^astanie Hczby^ obrotów^ silnika pjczy prze¬ laczaniu przekladni w pojezdzie stojacym lub ""% ^"idacym z mala predkoscia, a przywraca sie -dopiero, gdy pojazd osiagnie pewna predkosc (okolo 15 km/godz. w przypadku samochodów osobowych). W automatycznych urzadzeniach sprzeglowych, w których wylaczenie sprzegla odbywa sie przez dzialanie podcisnienia w sil¬ niku, cisnienia powietrza lub cisnienia oleju, a impuls na gaznik jest wywierany za pomoca specjalnego narzadu, nip. przepony, mozna we¬ dlug wynalazku stlumic impuls, dzialajacy na gaznik np. w ten sposób, ze do przewodu pola¬ czeniowego, prowadzacego do przepony, jest wla¬ czony zawór elektromegnetyczny, otrzymujacy prad od lacznika, uzaleznionego od predkosci jazdy, i zamykajacy przewód polaczeniowy do przepony na postoju i przy malej predkosci.W sprzeglach elektromagnetycznych albo ste¬ rowanych elektromagnetycznie sprzeglach me¬ chanicznych, wzrastanie liczby obrotów moze byc wywolywane np. za pomoca zwojnicy, otrzymujacej prad dopiero wtedy, gdy zostanie zamkniety wylacznik glówny, np. wylacznik przy dzwigni przekladniowej, oraz inny pola¬ czony z nim szeregowo drugi lacznik, skoro tylko pojazd osiagnie okreslona predkosc.Na fig. 1 i 2 przedstawiono przyklad wyko¬ nania sprzegla samoczynnego, sterowanego pod¬ cisnieniem. Fig. 1 przedstawia schematycznie poszczególne narzady, nalezace do urzadzenia sprzeglowego, a fig. 2 — szczególy zaworu ma¬ gnetycznego, za pomoca których zamyka sie przewód polaczeniowy, prowadzacy do prze¬ pony gaznika w stanie spoczynku i przy ma¬ lej predkosci.Na fig. 1 cyfra 1 oznacza ramie urzadzenia laczeniowego sprzegla, nie przedstawionego na rysunku, polaczone za pomoca ciegla 2 z ser¬ wocylindrem tlokowym 3. Serwocylinder 3 jest polaczony przewodem rurowym 4 poprzez zawór rozrzadczy 5 z rura ssaca silnika. Prze¬ wód 4 jest odgaleziony miedzy zaworem roz- rzadczym 5 a serwocylindrem 3 i przewodem odgaleznym 6 i jest polaczony z zaworem elek¬ tromagnetycznym wedlug wynalazku, tworza¬ cym jedna calosc z przepona do dodawania gazu. Ta przepona do dodawania gazu jest polaczona cieglem 8 z gaznikiem. Zawór elek¬ tromagnetyczny 7 jest polaczony przewodami 21 i 22 z jednej strony z bateria 10, z dru¬ giej zas strony z obrotowym szybkosciowym lacznikiem 9, napedzanym przez wal wyjscio¬ wy glównej przekladni 11, obracajacy sie z predkoscia, zalezna od predkosci jazdy po¬ jazdu.Na fig. 2 przedstawiono urzadzenie rozrzad- cze do gaznika, a mianowicie 12 oznacza prze¬ pone, na która z lewej strony dziala cisnienie atmosferyczne, natomiast z prawej strony prze¬ pona pozostaje poprzez przewód 6, w czasie czynnosci sprzegania pod dzialaniem podcisnie¬ nia silnika. Sprezyna srubowa 13 odchyla mem¬ brane w lewo i powoduje w ten sposób zamy¬ kanie gaznika. Elektromagnes 14, który za po¬ moca przewodów elektrycznych 21 i 22 jest polaczony z bateria 10 wzglednie z szybkoscio¬ wym lacznikiem obrotowym 9, jest zaopatrzo¬ ny w kotwiczke 15, uksztaltowana w postaci popychacza, który z chwila wzbudzenia elek¬ tromagnesu popycha plytke zaworowa 16 wbrew dzialaniu sprezyny srubowej 17 w dól, zamy¬ kajac otwór 18. Przestrzen pomiedzy przepona 12 i zaworem 16 oprócz tego laczy sie przez otwór dyszowy 19 z atmosfera. Do krócca lacznikowego 20 jest przylaczony przewód 6.Urzadzenie powyzsze dziala w sposób opisa¬ ny ponizej. Podczas przelaczania przekladni poddaje sie dzialaniu najczesciej na drodze elek¬ trycznej zawór rozrzadczy 5 i ustala sie po¬ przez przewód rurowy 4 polaczenie miedzy przewodem ssacym i serwocylindrem, dzieki czemu uskutecznia sie wylaczenie sprzegla za posrednictwem ciegla 2 i ramienia 1. Jedno¬ czesnie z uruchomieniem serwocylindra zawór elektromagnetyczny 7 zostaje polaczony prze¬ wodem 6 z podcisnieniem w silniku, wskutek czego po przezwyciezeniu sprezyny srubowej 13 pod dzialaniem atmosfery na przepone 12, pret 8 zostaje przesuniety w prawo, dzieki cze¬ mu przepustnica gaznika zostaje nieco otwar¬ ta i tym samym nastepuje wzrost liczby obro¬ tów silnika. Wylacznik szybkosciowy 9 jest wykonany w ten sposób, ze w stanie spoczynku i przy malej liczbie obrotów, a wiec przy ma¬ lej predkosci jazdy, jest zamkniety i daje po¬ laczenie przewodu 22 z masa. Poniewaz elek¬ tromagnes 14 jest polaczony z drugiej strony bezposrednio z bateria 10 przewodem 21, to na postoju albo przy wolnej jezdzie samochodu pozostaje on pod pradem i powoduje zamknie¬ cie otworu 18, tak iz podcisnienie nie moze dzialac skutecznie na przepone. Podcisnienie, istniejace jeszcze w komorze za membrana, zo¬ staje szybko wyrównane przez otwór dyszowy 29, tak iz w tym stanie dodanie gazu nie moze sie uwydatnic. Dopiero poczynajac od okreslo¬ nej liczby obrotów wylacznika szybkosciowego - % —9, odpowiadajacej okreslonej predkosci jazdy (np. 15 km/godz. w przypadku samochodów osobowych), szybkosciowy lacznik obrotowy powoduje przerwanie obwodu, wskutek czego elektromagnes 14 zostaje pozbawiony pradu i zawór 16 otwiera sie pod dzialaniem sprezy¬ ny srubowej 17, tak iz podcisnienie w rurze ssacej silnika znowu moze oddzialywac na prze¬ pone 12. Dysza 19 jest obliczona tak, ze po¬ zwala na dostatecznie szybkie przywrócenie podcisnienia w komorze miedzy przepona 12 i zaworem 16, z drugiej jednak strony nie wy¬ woluje zadnych zaklócen w pracy silnika przez polaczenie z atmosfera, gdy zawór 16 jest otwarty.Przedmiot wynalazku moze byc oczywiscie wykonany w najrozmaitszy sposób. A wiec np. zamiast szybkosciowego lacznika obrotowego 9, który jest napedzany najlepiej przez wal szybkosciomierza, moze byc zastosowany bez¬ posrednio szybkosciomierz, którego wskazówka powoduje zamkniecie obwodu elektromagnesu 7 w zakresie predkosci od 0 do 15 km/godz.W sprzeglach elektromagnetycznych lub sprzeglach mechanicznych, wylaczanych elek¬ tromechanicznie podczas przelaczania, dodawa¬ nie gazu przeprowadza sie najlepiej za pomoce malej zwojnicy, która w stanie spoczynku albo przy malych predkosciach jazdy pozostaje nie wzbudzona, natomiast wzbudza sie dopiero po¬ czynajac od okreslonej predkosci. W tym celu potrzeba tylko, aby polaczenie elektromagnesu ze zródlem pradu bylo poprowadzone przez dwa wylaczniki, z których jednym moze byc wy¬ lacznik wyzwalajacy uruchamianie sprzegla i wmontowany najczesciej przy dzwigni przeklad¬ niowej, natomiast drugi wylacznik, polaczony *w szereg z pierwszym, umozliwia zamkniecie obwodu dopiero po osiagnieciu wymaganej predkosci i tym samym impuls dziala na gaz- nik dopiero po osiagnieciu tej predkosci po¬ jazdu. PL