Opublikowano dnia 9 stycznia 1960 r.L ^ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42282 KI. 42 m, 15' 4s/bo VEB Optima Biiromaschineniuerk Erfurt Erfurt, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzadzenie do przenoszenia grup liczbowych lub grup znaków w maszynach do ksiegowania i w podobnych maszynach do liczenia Patent trwa od dnia 10 pazdziernika 1956 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do kolejnego i samoczynnego przenoszenia grup liczb lub zna¬ ków w maszynach do ksiegowania i podobnych maszynach do liczenia, zwlaszcza przez dodawa¬ nie lub odejmowanie.Znane sa urzadzenia, które przenosza ze spec¬ jalnych kart buchalteryjnych okreslone war¬ tosci liczbowe, np. nowe saldo karty kontowej, umieszczone na niej np. zapisem magnetycznym na czlony nastawcze maszyny do ksiegowania za pomoca odpowiedniego urzadzenia, np. wózka nastawczego znanej konstrukcji i o znanym sterowaniu, a tym samym wprowadzaja wartosc liczbowa samoczynnie do maszyny.Jesli jednak przy wykonywaniu okreslonych prac buchalteryjnych, np. rachunków biezacych, trzeba przeniesc podczas przebiegu ksiegowania kilka wartosci liczbowych, równoczesnie pobie¬ ranych w znany sposób np. z karty kontowej, które maja byc wprowadzone kolejno i samo¬ czynnie do maszyny, to w takim przypadku zna¬ ne wózki nastawcze okazaly sie nieodpowiednie, gdyz sluza one zwykle do wprowadzania zawsze* tylko jednej wartosci liczbowej lub jednej grupy liczb, przy czym liczba miejsc nie moze przekra¬ czac liczby czlonów nastawczych.Jesli do takiego wózka nastawczego o znanej konstrukcji wprowadzic kilka grup liczbowych, co w zasadzie jest mozliwe, to kazda grupa liczb moze miec tylko nieduza liczbe miejsc, która jest tym mniejsza, im wiecej trzeba wprowadzic grup liczbowych. Poza tym trzeba miec na uwadze, ze wprowadzanie lub drukowanie tych grup licz¬ bowych moze sie odbywac tylko równoczesnie.Pod wzgledem buchalteryjno - technicznym wprowadzenie grupy liczb o nieduzej liczbie miejsc .stanowi duza niedogodnosc, której nie mozna usunac po prostu przez to, ze w celu wprowadzania kilku grup liczbowych o wystar¬ czajacej liczbie miejsc, nalezy powiekszyc odpo¬ wiednio wymiary wózka nastawczego. W takim przypadku powstaja trudnosci przy wprowadza¬ niu grupy liczbowej, posiadajacej liczbe miejsc mniejsza, niz liczba czlonów nastawczych ma¬ szyny. Znajdujaca sie bowiem w wózku poprze¬ dnia, lecz juz przerobiona grupa liczbowa czescia swych miejsc dopuszcza ewentualnie takze prze¬ suw tych czlonów nastawczych, które znajduja sie przed najwyzszym miejscem grupy liczbowej, majacej byc wlasnie przerabiana, co w zadnym razie nie powinno nastapic.Powiekszenie objetosci wózka w takim stop^niu, aby dla kazdej grupy liczbowej nie tylko do przenoszenia, lecz i do odbioru grup liczbowych z kart buchalteryjnych byla przewidziana liczba miejsc równa liczbie czlonów nastawczych ma¬ szyny, doprowadziloby do zbyt rozbudowanych i kosztownych urzadzen, przy czym powstalaby dodatkowa strata czasu.Glównym celem wynalazku jest usuniecie wyzej opisanych trudnosci i niedogodnosci przez dostarczenie urzadzenia, które umozliwiloby przenoszenie kilku okreslonych grup liczbowych, pobranych w 2nany: spospb ^z* kart buchalteryj¬ nych, kolejno na czlony nastawcze np. riiaszyny buchalteryjnej w taki sposób, aby liczba miejsc kazdej grupy liczbowej wzfgleStfie\ ofippwlada-' jaca grupie liczbowej liczba szeregów nastaw¬ czych w wózku mogla byc mniejsza niz liczba czlonów nastawczych maszyny i aby czlony na¬ stawcze, znajdujace sie przed najwyzszym miej¬ scem grupy liczbowej majacej byc wprowadzona, mogly pozostac w polozeniu spoczynkowym przy wprowadzaniu tej grupy liczbowej.Ponadto zaklada sie, ze winna istniec mozli¬ wosc pobierania z maszyny grup liczbowych o takiej samej liczbie miejsc dziesietnych, co grupy do niej^wprowadzona,Wedlug wynalazku osjaga sie to w ten -sposób, ze;, wózJ^Lz czlonami, do wprowadzania i pobierania grup liczbowych posiadaja wieksza liczbe szeregów z czlonami zasobnikowymi niz liczba czlonów nastawczych, jaka zawiera przydzielona np. maszyna do ksie¬ gowania, przy czym liczba szeregów zasobni¬ kowych czlonów kazdego wózka moze byc po¬ dzielona na odpowiednio wielkie lub tez na do¬ wolnie wielkie grupy szeregów czlonów zasobni¬ kowych np. przystosowane do szerokosci kolumn kart buchalteryjnych, a przy grupie szeregów czlonów zasobnikowych w wózku czlonów wpro¬ wadzajacych, : mniejszej od liczby czlonów na¬ stawczych maszyny, przy czym na skutek dzia¬ lania dzwigni zatrzymujacej dzialanie pewnych zasobników w polozeniu zerowym, przy polo¬ zeniu przygotowawczym do polozenia roboczego wózka czlonów zasobnikowych, beda powstrzy¬ mane od dzialania szczególnie te czlony nastaw¬ cze, które jeszcze leza w zasiegu grupy czlonów "zasobnikowych, wyprzedzajacych przenoszona liczbe. Inne cechy znamienne urzadzenia wyni¬ kaja z dalszej czesci opisu.Przyklad wykonania przedmiotu wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, w którym nieis¬ totne dla wynalazku czesci sa pominiete.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok boczny urzadzenia, fig. 2 — jego widok z góry, fig. 3 — 7 przedstawiaja rózne polozenia robocze czesci urzadzenia wedlug fig. 2, a fig. 8 i 9 — szcze¬ góly urzadzenia.Wedlug fig. 1 i 2 do czlonów nastawczych 1 np. maszyny do ksiegowania, sa przydzielone dwa nosniki zasobnikowe 2 i 12 np. o budowie w postaci Wózka. Podobne wózki sa stosowane w maszynach liczacych i buchalteryjnych, a szczególnie w maszynach typu Astra. Kazdy z dwóch nosników 2, 12 posiada czlony zasobni¬ kowe 3 lub 13, które tworza w znany sposób szeregi tych czlonów np. dziewiec kolejno umie¬ szczonych sztuk. .'¦_,- : '" .Liczba szeregów czlonów 3 i 13 jest wieksza niz liczba czlonów nastawczych 1, a mianowicie kazdy nosnik - (wózek) 2 i 12 zawiera np. trzy¬ dziesci szeregów, do których w nosniku 2 przy¬ nalezy listewka 4, odpowiadajaca liczbie dziewiec (fig. 3) i znana listewka zerowa 4', podczas gdy nosnik 12 (fig. 6, 7) zamiast czlonów zerowych posiada listewke 16 do celu wskazanego ponizej.Ponadto w kazdym nosniku przewidziane sa szczeliny 5 lub 5', do których wprowadza sie czlo¬ ny nastawcze 6, 6' w celu uzyskania podzialu liczby szeregów na grupy, przy czym kazda gru¬ pa moze obejmowac okreslona lub dowolna licfcbe szeregów. ., - W urzadzeniu wedlug wynalazku uwidocz¬ nionym na fig. 2, do szczelin 5 lub 5' wprowa¬ dzono np. po dwa czlony nastawcze 6 i po jed¬ nym czlonie nastawczym 6' tak, ze szeregi oby¬ dwu nosników sa podzielone kazdy na dwie równe grupy, zawierajace po dziesiec szeregów i jedna grupe z osmioma szeregami. Czlony na¬ stawcze 6, 6' sa jednoczesnie oporami, które przy skoku nosników w kierunku w lewo, spo¬ wodowanym przez nie uwidocznione ha rysunku sprezyny pociagowe, dochodza kolejno do wy- chylnych czlonów zaporowych 10 lub 15, przy czym czlony nastawcze 6 i 6* moga ponadto uruchamiac zapadki 7 lub 7', których dzialanie jest opisane ponizej.Polozenie ^zasadnicze czyli spoczynkowe oby¬ dwóch nosników 2 i 12 jest wedlug fig. 2 usta¬ lone tak, ze nosnik 12 przylega przymocowanym don czlonem 14 do czlona zaporowego 15, pod¬ czas gdy polozenie spoczynkowe nosnika 2 jest ustalone dalej na prawo za pomoca nie uwi¬ docznionego na rysunku znanego urzadzenia do skokowego przelaczania polozenia wózka. Pier¬ wszy szereg 2d czlonów zasobnikowych znajduje sie nad przekaznikami 9 (fig. 2) i jest w tym przypadku umieszczony ponizej nosnika* 2, aby w odpowiedniej chwili przestawic w znany spo¬ sób czlony 3 góry), po czym nie uwidocznione na rysunkuurzadzenie do skokowego przelaczania poloze¬ nia powoduje skok do nastepnego szeregu czlo¬ nów zasobnikowych.Przestawianie nastawnych czlonów zasobni¬ kowych 13 na nosniku 12 jest opisane ponizej.Aby uniknac przesuwu czlonów nastawczych 1, które podczas polozen roboczych nosnika 2 moga sie znajdowac przed najwyzszym miejscem jed¬ nej z grup szeregów czlonów zasobnikowych, nastepujacych po grupie pierwszej (fig. 1) prze¬ widziana jest dzwignia 11, powodujaca zatrzy¬ manie dzialania pewnych czlonów zasobniko¬ wych w polozeniu zerowym. Dzwignia ta jest osadzona wychylnie dokola osi 10 w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówki ze¬ gara i jest uruchamiana za pomoca nie uwidocz¬ nionych na rysunku czlonów posrednich przy tych procesach roboczych maszyny, które sluza do wlaczania grup liczb.W obrebie znajdujacych sie czlonów nastaw-" czych 1, dzwignia 11 pokrywa jak uwidoczniono na fig. 2 szerokosc np. szesciu czlonów nastaw¬ czych 1 lub w razie potrzeby nawet trzynastu.Dzialanie dzwigni 11 bedzie wyjasnione ponizej, przy opisie dzialania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku.W celu omówienia wlaczania grup liczbowych przypuszcza sie, ze liczbowe grupy A, B i C (fig. 8), zaznaczone w znany sposób np. zapisem magnetycznym D w odpowiednim miejscu np. na karcie kontowej, maja byc pobierane za pomoca znanego urzadzenia i kolejno przenoszone na czlony nastawcze 1, tj. kazda grupa liczb ma byc oddzielnie wprowadzona do maszyny. Posz¬ czególne grupy liczbowe A, B i C obejmuja przy tym po pewnej liczbie miejsc, odpowiada¬ jacej najwyzszej liczbie danej buchalteryjnej wartosci liczbowej, nieprzekraczalnej przy pro¬ cesie ksiegowania. Podczas ksiegowania moga oczywiscie wystepowac wartosci liczbowe z mniejsza liczba miejsc, wobec czego na fig. 8 przed przykladowymi wartosciami liczbowymi znajduja sie zera uwidocznione kropkami, takze i dlatego, ze np. urzadzenie pobierajace wybiera w znany sposób wszystkie miejsca zapi u ma¬ gnetycznego D.Przy wybieraniu, które rozpoczyna sie od miejsca zapisu magnetycznego D, odpowiadaja¬ cego najwyzszemu miejscu grupy liczbowej A, i posuwa sie w kierunku prawym, zostaje po¬ przez wspomniane urzadzenie pobierajace wzbu¬ dzony zawsze ten przekaznik z grupy przekaz¬ ników 9 (fig. 2), który odpowiada wybranej cyf¬ rze jednej grupy liczbowej lub zapisu magne¬ tycznego D, wskutek czego w znany, na rysunku nie uwidoczniony, sposób przestawiony zostaje przynalezny czlon zasobnikowy 3. Przy liczbie dziewiec albo odpowiadajacemu jej znakowi, nie nastepuje zadne przestawienie czlonu zasob¬ nikowego 3, poniewaz w tym przypadku listewka 4, odpowiadajaca liczbie dziewiec, wykonuje funkcje czlona zasobnikowego 3. Tuz potem nosnikowe wspomniany juz sposób przeskakuje kazdorazowo do nastepnego szeregu czlonów za¬ sobnikowych. Proces ten powtarza sie tak dlugo, az za ostatnim miejscem grupy liczbowej C nos¬ nik 2 dochodzi do polozenia, przedstawionego na fig. 3. Na fig. 3 oznaczono krzyzykami te czlony zasobnikowe, które przy skokowym przesuwaniu sie nosnika 2 od jednego szeregu czlonów do nastepnego, wspólpracuja z przekaznikami grupy przekazników 9, przy czym czlony oznaczone krzyzykami odpowiadaja cyfrom tworzacym grupy liczbowe A, B i C na fig. 8.Po skonczonym pobieraniu liczb lub znaków w nie uwidocznionej na rysunku maszynie bu¬ chalteryjnej nastepuje impuls elektryczny, spo¬ wodowany np. przez urzadzenie pobierajace po przejeciu grup liczbowych A, B i C, powodu¬ jacy zwolnienie wózka ksiegujacego, aby np. ko¬ lumne w formularzu buchalteryjnym doprowa¬ dzic do polozenia w którym grupa liczbowa A ma byc wydrukowana, a nastepnie w znany spo¬ sób jako wartosc liczbowa takze wprowadzona do jednego lub kilku mechanizmów liczacych.Na samym poczatku skoku wózka ksiegujacego znany czlon rozrzadczy w wózku poprzez nie uwidocznione na rysunku czlony posrednie, na k ótko wychyla czlon zaporowy 10 i przez nie nalezace do wynalazku srodki, równoczesnie znosi dzialanie zaporowe znanego urzadzenia wlaczajacego dla nosnika 2, wskutek czego nosnik ten pod dzialaniem nie uwidocznionej na rysunku sprezyny wraz z pierwszym czlonem nastawczym 6, przesuwa sie skokowo do czlonu zaporowego 10 (fig. 4), który w miedzyczasie osiagnal znów polozenie zaporowe. Tym samym nosnik 2 wraz z odnosnymi oznaczonymi na ry¬ sunku krzyzykami czlonami zasobnikowymi, odpowiadajacymi grupie liczbowej A, znajduje sie w polozeniu przygotowawczym do roboczego wzgledem czlonów nastawczych 1. Przy nastep¬ nym skoku nosnika 2 do nastepnego czlonu, z oznaczonych krzyzykami, czlonów zasobniko¬ wych, wejda w polozenie przygotowawcze do roboczego wzgledem czlonów nastawczych J,te czlony zasobnikowe, które odpowiadaja grupie B dlatego, ze uklad czlonów nastawczych 6, 6' re¬ guluje odpowiednie ustawienie szeregów czlonów zasobnikowych w stosunku do danej grupy licz- - 3 —bowej A— C, a mianowicie jednostki pod jed¬ nostkami, dziesiatki pod dziesiatkami itd.W polozeniu przygotowawczym do polozenia roboczego kazdej grupie szeregów czlonów za¬ sobnikowych odpowiadaja czlony nastawcze 1, ale nosnik 2 chwilowo nie wywiera zadnego dzialania na czlony nastawcze 1, gdyz kazdy czlon 3 wzglednie listwa 4 (fig. 1) znajduja sie ponizej odsadki 1", przewidzianej przy kazdym czlonie nastawcz^m 1. W ten sposób uzyskuje sie mozliwosc dowolnego wlaczania grupy licz¬ bowej np. wtedy, gdy wózek ksiegujacy osiagnal okreslone polozenie, wzglednie gdy okreslona kolumna np. karty buchalteryjnej znajduje sie w^polozeniu gotowym do druku.Jesli do okreslonego polozenia wózka ksiegu¬ jacego przystosowac w znany sposób czlon roz- rzadczy i jesli równiez w znany sposób zapo¬ czatkowac proces roboczy maszyny w celu podania grupy liczbowej, wtedy na samym po¬ czatku takiego procesu roboczego nie uwidocz¬ nione na rysunku znane elementy konstrukcyjne podnosza nosnik 2 i ustawiaja go w polozenie robocze wzgledem czlonów nastawczych 1.Wedlug fig. 4, po samoczynnym zapoczatkowa¬ niu wprowadzajacego procesu roboczego, kazdy przedstawiony i oznaczony krzyzykiem czlon zasobnikowy pierwszej grupy szeregów czlonów zasobnikowych wchodzi w zasieg odsadki 1" (fig. 1) swego przynaleznego czlona nastawczego 1 tak, ze czlony nastawcze przy znanym ich prze¬ suwie nastawiaja sie odpowiednio do grupy licz¬ bowej A. Trzy czlony nastawcze 1 na lewej stronie, polozone poza liczba miejsc pierwszej grupy szeregów czlonów zasobnikowych, przy wlaczaniu pierszej grupy liczbowej, sa powstrzy¬ mywane w znany sposób od przesuwu za pomoca listwy zerowej 4' (fig. 4) wskutek tego, ze od- sadka 1" kazdego z tych trzech czlonów nastaw¬ czych 1 naklada sie na listwe zerowa 4. Po za¬ konczeniu nastawiania czlonów nastawczych 1, które nastepnie w znany sposób sa przytrzymy¬ wane, nosnik 2 powraca ze swego skasowanego polozenia (roboczego), ponownie w polozenie wstepne do polozenia roboczego wedlug fig. 1, w którym juz nie wplywa bezposrednio na czlony nastawcze 1. Powrotem w polozenie dolne, kon¬ czy sie przeniesienie grupy liczbowej A, wobec tego nosnik zostaje wprowadzony w polozenie wstepne do polozenia roboczego dla nastepnej grupy szeregów czlonów zasobnikowych.Zanim czynnosc ta nastapi, w koncowej czesci wlaczeniowego procesu roboczego maszyny ksie¬ gujacej grupe liczbowa A, dzwignia 11, zatrzy¬ mujaca dzialanie w polozeniu zerowym (fig. 1), zostaje w opisany juz sposób na krótko wychy¬ lona do góry, wskutek czego moze byc przesta¬ wione tyle zerowych czlonów zasobnikowych, ile ich znajduje sie w zasiegu szerokosci dzwigni 11.Wedlug fig. 4 szerokosc dzwigni 11 obejmuje np.Sz-esc szeregów czlonów zasobnikowych, wobec czego przy uruchomieniu dzwigni 11 zostaje przestawionych szesc zerowych czlonów zasobni¬ kowych (o ile niektóre z nich nie zostaly juz uprzednio przestawione), nalezacych do znajdu¬ jacej sie w polozeniu wstepnym do roboczego grupy szeregów czlonów zasobnikowych, np. po¬ lozony na prawym koncu dzwigni 11, równiez krzyzem oznaczony czlon zerowy szeregu, odpo¬ wiadajacy miejscu groszowemu grupy liczbo¬ wej A. Wskutek dzialania dzwigni 11 zostaje wiec utworzona przed nastepna grupa szeregów zapora z czlonów zerowych (fig. 4a) tak, ze przy polozeniu roboczym nosnika 2, zwlaszcza gdy oznaczone krzyzykami czlony zasobnikowe, przy¬ nalezne do grupy liczbowej B, sa w zasiegu czlonów nastawczych 1 (fig. 5) powstrzymywane od dzialania zwlaszcza te czlony nastawcie 1, które znajduja sie na lewo poza grupa liczbowa B ale jeszcze w zasiegu czlonów zasobnikowych, przynaleznych do grupy liczbowej A. W danym przypadku wedlug fig. 5 dwa pierwsze Cilony nastawcze 1 (z lewej strony) sa w zasiegu czlo¬ nów nastawionych na 5 i na 8, odpowiadajacych pozycji groszowej w grupie A. Gdyby nie prze¬ widziano wyzej opisanej uchylnej dzwigni 11, w danym przypadku zamiast wartosci liczbowej 33560,80 (grupa liczbowa B) zostala by wpro¬ wadzona falszywa wartosc liczbowa (trzynasto- cyfrowa) 58000033560,80. Polozenie nosnika 2 przygotowawcze do roboczego wedlug fig. 5, poprzedzajace polozenie robocze (dla grupy licz¬ bowej B), osiaga sie przez to, ze po zakonczeniu procesu roboczego do wlaczania grupy liczbowej A, wskutek skoku wózka ksiegujacego do na¬ stepnej kolumny formularzowej • znów zostaje wychylony czlon zaporowy 10 w poprzednio opi¬ sany sposób, po czym wedlug fig. 2 — 5 drugi czlon nastawczy 6 podchodzi do czlonu zaporo¬ wego 10.W taki sam sposób, jak wyjasniono dla grupy liczbowej A, nastepuje wprowadzenie grupy liczbowej B, o ile w polozeniu wózka ksieguja¬ cego lub kolumny formularzowej, do której wózek przesunal sie skokami, jest zastosowany w wózku znany, wspomniany juz uprzednio czlon rozrzadczy do podnoszenia nosnika z polozenia wstepnego do roboczego w polozenie robocze.Jesli takiego czlonu rozrzadczego nie ma, nosnik 2 pozostaje w osiagnietym polozeniu przygoto- -4 -wawczym do polozenia roboczego dopóty, dopóki wózek nie przesunie sie skokiem do polozenia, do którego przystosowany jest wspomniany czlon rozrzadczy w celu wlaczenia grupy licz¬ bowej B.Podczas ostatniej czesci procesu wlaczenio- wego grupy liczbowej B nastepuje uruchomienie dzwigni 11 tak, ze obecnie nosnik 2 ze swa wedlug fig. 2 — 5 ostatnia grupa szeregu czlo¬ nów, powtarzajac opisane procesy, moze byc do¬ prowadzony najpierw do polozenia wstepnego do roboczego, a nastepnie do wlasciwego polozenia roboczego w stosunku do czlonów nastawczych 1.W ostatnim polozeniu roboczym nosnika 2, czlon nastawczy 6' uruchamia zapadke 7 (fig. 2), która dziala np. na czlon przygotowawczy 8, aby po wlaczeniu ostatniej grupy liczbowej, znane czlony o dzialaniu zwrotnym, napedzane równiez w znany sposób, doprowadzily nosnik 2 z po¬ wrotem do polozenia zasadniczego wedlug fig. 2.Przy tym nastepuje takze w znany sposób rów¬ noczesnie powrotne przesuwanie czlonów ozna¬ czonych krzyzykami (na fig. 3 — 5) do ich polo¬ zenia normalnego. Nosnik 2 jest wiec znów jak poprzednio opisano gotowy do kolejnego przeno¬ szenia innych grup liczbowych na czlony na- stawcze 1.Przy wydawaniu grup liczbowych nosnik 12 pozostaje w uwidocznionym na fig. 2 polozeniu zasadniczym, dopóki czlon zaporowy 15 nie zostanie na krótko wychylony. Nastepuje to przy skoku wózka ksiegujacego, doprowadzajacego kolumne karty buchalteryjnej do polozenia, przewidzianego do druku, w którym to poloze¬ niu wydrukowana przez maszyne wartosc licz¬ bowa ma byc samoczynnie z maszyny pobrana i przeniesiona np. na karte kontowa.Przy takim skoku wózka ksiegujacego, krótkie wychylenie czlonu zaporowego 15 jest dokony¬ wane za pomoca znanego czlonu rozrzadczego, jak przy opisywanym czlonie zaporowym 10.Nosnik 12 przesuwa sie wiec wraz z pierwszym czlonem nastawczym 6, pod wplywem sprezyny nie uwidocznionej na rysunku, do czlonu zapo¬ rowego 15 tak, jak uwidocznione na fig. 6 pier¬ wsze dziesiec szeregów czlonów znajduje sie ponizej czlonów nastawczych 1, przy czym jed¬ nak wedlug fig. 1 do góry wystajace czlony za¬ sobnikowe 13 nie wywieraja zadnego wplywu na przesuw czlonów nastawczych 1.Po nastawieniu czlonów nastawczych 1 na wartosc liczbowa, która nastepnie zostanie wy¬ drukowana na karcie buchalteryjnej, w celu po¬ brania tej wartosci liczbowej nosnik 12 zostaje W znany sposób przesuniety do góry o tyle, aby wystep 1 kazdego przesunietego czlonu nastaw- czego 1 w przynaleznym szeregu czlonów, przy¬ cisnal do dolu ten czlon, nad którym wyste~p 1 w danej chwili sie znajduje. Zanim czlony na- stawcze 1 cofna sie, nosnik 12 opuszcza sie znów do swego dolnego polozenia wyjsciowego, przy czym zostaje nacisnieta do dolu (fig. 6) pewna liczba czlonów oznaczonych krzyzykami, odpo¬ wiadajacych wiekszym od zera cyfrom wartosci liczbowej, np. wydrukowanym przez maszyne, uwidocznionych na fig. 9 jako grupa liczbowa AK W nosniku 12 czlony zerowe sa zastapione wzdluznie przebiegajaca listwa 16, która w da¬ nym przykladzie jest polozona ponizej nos¬ nika 12. Z tego powodu jest ona niewidoczna na fig. 2, 6 i 7 i jest tam oznaczona schematycz¬ nie linia przerywana. Dzieki zastosowaniu tej listwy 16 cyfry wieksze od zera podlegaja wy¬ drukowaniu.W podobny sposób moga byc kolejno pobie¬ rane dalsze wartosci liczbowe, jak przykladowo uwidoczniono na fig. 7, w której nosnik 12 z czlonem nastawczym 6 znajduje sie przy czlonie zaporowym 15. Oznaczone krzyzykami na fig. 7 i do dolu nacisniete czlony zasobnikowe zawie¬ raja cyfry wyzej wspomnianej grupy A' oraz cyfry grup B' i C (fig. 9), pobrane z maszyny buchalteryjnej w analogiczny sposób, jak to bylo opisane przy pobieraniu grupy cyfrowej A'.Dzieki dwóm czlonom nastawczym 6 i czlonowi 6\ (fig. 7) szeregi czlonów zasobnikowych sa w danym przykladzie tak podzielone przez te czlony na grupy, aby liczby czlonów zasobnikowych od poczatku nosnika 12 do pierwszego czlonu na- stawczego 6, i od tego pierwszego do drugiego czlonu 6 oraz od tego czlonu do czlona nastaw- czego 6' w kazdym przypadku odpowiadaly licz¬ bie miejsc dziesietnych poszczególnych grup liczbowych A', B' i C\ Obydwa czlony nastawcze 6 i 6' w szczelinach 5', podobne sa jak juz na wstepie podkreslono, do czlonów nastawczych 6 i czlona nastawczego 6' w szczelinach 5 nosnika 2, wobec czego kazda z grup liczbowych A' doC posiada te sama licz¬ be miejsc, jak uwidocznione na fig. 8 grupy liczbowe od A do C.Gdy czlon nastawczy 6' przylega do czlonu zaporowego 15 zostaje tez wychylona zapadka V (fig. 7), która poprzez nie uwidocznione na rysunku czlony posrednie, przy powrocie nosnika 12 z jego ostatniego podniesionego polozenia, uruchamia nie nalezace do wynalazku urzadze¬ nie, które np. prowadzi skokowo nosnik 12 z jednego szeregu czlonów zasobnikowych do in¬ nego szeregu i z powrotem do polozenia zasad- - 5 -niczego (fig. 2). Przy tym skokowym powrotnym prowadzeniu nosnika 12, kazdy szereg czlonów zasobnikowych podczas swego postoju zostaje w znany sposób zbadany i wybrany albo przez przyciskane do dolu czlony zasobnikowe 13 albo przez listwe zerowa 16 uruchamiajaca styki tak, ze obecnie za pomoca wspomnianego wyzej zna¬ nego urzadzenia pobierajacego zawarte w nos¬ niku 12 grupy liczbowe A' do C, poczawszy od ostatniej cyfry grupy liczbowej C, zostaja Wprowadzone na karte kontowa ponownie jako nowy zapis magnetyczny D' (fig. 9), na miejsce poprzednio pobranego w celu wprowadzenia do maszyny zapisu magnetycznego D (fig. 8).Po obszukaniu kazdego szeregu czlonów zasob¬ nikowych albo po uruchomieniu styków przez czlony 13 i listwe zerowa 16 nosnika 12, prze¬ stawione czlony 13, podobnie jak przy nosniku 2, zostaja za pomoca znanego urzadzenia dopro¬ wadzone z powrotem do polozenia normalnego wedlug fig. 1, po czym nosnik 12 jest znów go¬ tów do wydawania innych grup liczbowych.Powyzej opisane urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia nie tylko przenoszenie grup liczbo¬ wych, ale w razie potrzeby, takze grup znako¬ wych, a poza tym moze byc stosowane do prze¬ noszenia grup liczbowych lub znakowych, w od¬ powiedni sposób pobranych z innych podkladów buchalteryjnych, np. z kart dziurkowanych, przy czym np. zostaja uruchomiane przekazniki 9.Dzieki temu przy odpowiednim poszerzeniu, zwlaszcza wlaczeniowego nosnika czlonów za¬ sobnikowych, kazda maszyna do ksiegowania, zaopatrzona w wózek o przesuwie skokowym, za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku moze byc zastosowana w prosty sposób jako maszyna do ksiegowania kolumnowego. PL