PL42214B1 - - Google Patents

Download PDF

Info

Publication number
PL42214B1
PL42214B1 PL42214A PL4221457A PL42214B1 PL 42214 B1 PL42214 B1 PL 42214B1 PL 42214 A PL42214 A PL 42214A PL 4221457 A PL4221457 A PL 4221457A PL 42214 B1 PL42214 B1 PL 42214B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
reactions
benzene
acid
disulfonate
carried out
Prior art date
Application number
PL42214A
Other languages
English (en)
Filing date
Publication date
Application filed filed Critical
Publication of PL42214B1 publication Critical patent/PL42214B1/pl

Links

Description

Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania aro¬ matycznych kwasów dwusulfonowych posiadaja¬ cych grupy sulfonowe w polozeniach para lub polozeniach podobnych.W opisanych dotychczas sposobach dwusulfo- nowania benzenu normalnym produktem jest kwas benzeno-l,3-dwusulfonowy. Sulfonujac w wysokiej temperaturze w roztworze kwasu siar¬ kowego, w obecnosci specjalnych katalizatorów, otrzymywano tylko niewielkie ilosci kwasu ben- zeno-l,4-dwusulfonowego (Behrend i Mertels- mann, Annalen 1911, S78, 352).Wynalazek podaje sposób wytwarzania aroma¬ tycznych kwasów dwusulfonowych posiadajacych grupy sulfonowe w polozeniach para lub polo¬ zeniach podobnych, w postaci ich soli potasow- cowych, przez ogrzewanie w podwyzszonych tem¬ peraturach, najkorzystniej rzedu 250—600° C, soli potasowoowych izomerycznych kwasów 1,3- lub 2,7-dwusulfonowych, zaleznie od tego czy: kwas poddawany izomeryzacji zawiera jeden pierscien benzenowy, czy tez dwa zespolone pier¬ scienie benzenowe. Ogrzewanie mozna prowadzic badz pod cisnieniem atmosferycznym, badz pod cisnieniami wyzszymi od atmosferycznego. Reak¬ cje najkorzystniej jest przeprowadzac w atmo¬ sferze obojetnej, np. w atmosferze dwutlenku wegla lub azotu, i aczkolwiek nie jest konieczne aby dostep powietrza byl - calkowicie wylaczony, jest rzecza pozadana, aby w przypadku obecno¬ sci powietrza dostep jego do naczynia reakcyj¬ nego byl ograniczony. Bez uzycia katalizatora izomeryzacja zachodzi w temperaturze 375° C lub wyzszej. Korzystniej jest prowadzic reakcje w obecnosci katalizatora, gdyz mozna wtedy stosowac nizsze temperatury, np. temperatury- nizsze niz 250°C Stwierdzono, ze substancje za¬ wierajace niektóre ciezkie metale, zwlaszcza rteci chrom, S4 szczególnie korzystne jako katali¬ zatory. We wszystkich przypadkach jest rzecza niepozadana prowadzenie procesu w temperatu¬ rach wyzszych niz 600° C, gdyz moze wówczas zachodzic rozklad reagentów.Sole potasowe i sodowe kwasów benzeno-1,3- dwusulfonowego lub naftaleno-2,7-dwusulfonowe- go okazaly sie szczególnie korzystne jako ma¬ terialy wyjsciowe, a z nich lepiej jest stoso¬ wac sole sodowe, przy uzyciu ich bowiem wy¬ dajnosc pozadanych kwasów dwusulfonowych jest nieco wieksza niz przy uzyciu soli pota¬ sowych, a poza tym sa one tansze.Jest czesto rzecza korzystna wyodrebniac pro¬ dukty przez wydzielenie wolnych kwasów dwu¬ sulfonowych w postaci surowej. Produkty w po¬ staci surowej soli lub wolnego kwasu mozna tezJp^eprowadzac w chlorki kwasowe przez reak cje^ip. z pieciochlorkiem fosforu lub chlorkiem tionylu, albo w odpowiednie sulfonoamidy przez reakcje np. z amoniakiem.Oprócz korzysci polegajacej na tym, ze poza dane kwasy otrzymuje sie z duza wydajnoscia, dalsza korzysc wynika podczas wyodsabniania pozadanego produktu, jako ze jest znacznie wy¬ godniej oddzielac pozadany kwas dwusulfono- wy od kwasu wyjsciowego wtedy, gdy zawartosc pierwszego jest duza.Podane w dalszym ciagu przyklady, w których podane czesci i procenty oznaczaja czesci i pro¬ centy wagowe, wyjasniaja wynalazek, nie ogra¬ niczajac jego zakresu.Przyklad I. Bezwodna dwusodowa sól kwasu benzeno-l,3-dwusulfonowego (282 czesci) miesza sie z tlenkiem rteci (43 czesci) i miesza¬ nine ogrzewa w atmosferze dwutlenku wegla, |pod cisnieniem 4 atmosfer, w ciagu 6 godzin w temperaturze 425°C.Produkt ekstrahuje sie woda i wyciag, po przesaczeniu, przepuszcza przez kolumne wypel¬ niona aktywowana zywica wymieniajaca katio¬ ny, w celu uwolnienia kwasu sulfonowego, któ¬ rego w postaci surowej otrzymuje sie 230 czesci.Z odwazonej porcji tego produktu wytworzono benzeno-p-dwusulfonian bis- (S-benzylotiuronio- wy) (temperatura topnienia 247ÓC), przy czym kizyskana ilosc wskazywala, ze kwas benzeno-1,4- dwusulfonowy otrzymano z wydajnoscia odpo¬ wiadajaca 52% wydajnosci teoretycznej. Produkt ¦identyfikowano ponadto przeprowadzajac go w chlorek benzeno-p-dwusulfonowy, który w wy¬ niku reakcji z amoniakiem przechodzil w benze- no-p-dwusulfonoamid (temperatura topnienia 291°C).Przyklad II. Przez traktowanie bez¬ wodnej soli dwupotasowej kwasu benzeno-1,3- dwusulfonowego (315 czesci) w sposób opisany jw przykladzie I otrzymuje sie 50 czesci (9% wy¬ dajnosci teoretycznej) benzeno-p-dwusulfonianu bis- (S-benzylotiuroniowego).Przyklad III. Mieszanine naftaleno- 2,7-dwusulfonianu dwusodowego (664 czesci) i tlenku rteci (43,2 czesci) ogrzewa sie w zam¬ knietym naczyniu, w atmosferze dwutlenku we¬ gla, w ciagu 6 godzin, w temperaturze 425°C.Po oziebieniu produkt ekstrahuje sie woda i od¬ mierzona jego ilosc traktuje wodnym roztworem chlorku S-benzylotiuroniowego, przy czym otrzy¬ muje sie naftaleno-2,6-dwusulfonian bis- (S-ben- pylotiuroniowy) w ilosci wskazujacej, ze produkt zawiera co najmniej 15% naftaleno-2,6-dwusul- fonianu dwusodowego. 1 Sól wykazuje temperature topnienia 271 — 274°C i widmo obsorpcyjne w podczerwieni iden¬ tyczne z autentyczna próbka naftaleno-2,6-dwu- sulfonianu bis- (S-benzylotiuroniowego).Kwas naftaleno-2,6-dwusulfonowy mozna la¬ two otrzymac w stanie wolnym w postaci wodne¬ go roztworu przez zetkniecie roztworu soli so¬ dowej z zywica wymieniajaca kationy, przepro¬ wadzona w postac kwasowa.Przyklad IV. Przez traktowanie nafta- leno-2,7-dwusulfonianu dwusodowego w sposób opisany w przykladzie III, przy zastosowaniu sproszkowanego kadmu metalicznego (22 czesci) zamiast tlenku rteci, otrzymuje sie naftaleno- -2,6-dwusulfonian bis- (S-benzylotiuroniowy) w ilosci wskazujacej na obecnosc 10%' 2,6-dwusul- fonianu w produkcie reakcji.Przyklad V. Jesli naftaleno-2,7-dwu- sulfonian dwusodowy ogrzewa sie bez dodatków w sposób podany w przykladzie III, uzyskuje sie wydajnosc naftaleno-2,6-dwusulfonianu bis- - (S-benzylotiuroniowego) odpowiadajaca obec¬ nosci 7% 2,6-dwusulfonianu w produkcie reak- pji. Te sama wydajnosc otrzymuje sie, gdy do soli dwusodowej dodaje sie 41,4 czesci sproszko¬ wanego olowiu i mieszanine traktuje sie jak w przykladzie III.Jesli w celu porównania benzeno-l,3-dwusul- fonian dwusodowy (820 czesci) ogrzewa sie w ciagu 24 godzin w temperaturze 275°C, w at¬ mosferze dwutlenku wegla, stwierdza sie, ze ma¬ terial pozostaje niezmieniony.Przyklad VI, Jesli benzeno-l,3-dwu- eulfoniar dwusodowy (800 czesci) ogrzewa sie - 2 --w ciagu 12 godzin, w temperaturze 425°C, w at¬ mosferze dwutlenku wegla, wówczas reakcja za¬ chodzi i otrzymuje sie 720 czesci produktu skla¬ dajacego sie z benzeno-p-dwusulfonianu dwuso¬ dowego (70—75%), benzeno-m-dwusulfonianu dwusodowego (okolo 5%), benzeno-l,3,5-trójsuk fonianu trójsodowego (okolo 20%) i siarczanu sodowego (okolo 1—3%).Przyklad VII* Benzeno-l,3-dwusulfo- nian dwusodowy (820 czesci) miesza sie doklad¬ nie z alunem chromowo-potasowym (57 czesci) i ogrzewa mieszanine w ciagu 24 godzin w tem¬ peraturze 276°C, w atmosferze dwutlenku we¬ gla. Otrzymuje sie 640 czesci produktu zawiera¬ jacego okolo 85% benzeno-p-dwusulfonianu dwu¬ sodowego i okolo 15% benzenotrójsulfonianu trójsodowego, co stwierdza sie za pomoca analizy promieniami podczerwonymi.Przyklad VIII. Benzeno-l,3-dwusulfo- nian dwusodowy (820 czesci) miesza sie z tlen¬ kiem rteci (43 czesci) i mieszanine traktuje tak, jak w przykladzie VII. Otrzymuje sie produkt (76G czesci) stanowiacy benzeno-l,4-dwusulfonian dwusodowy, zawierajacy okolo 5% — dwusulfo- nianu i okolo 10% trójsulfonianu, co stwierdza sie droga analizy promieniami podczerwonymi.Przyklad IX. Benzeno-m-dwusulfonian dwusodowy (500 czesci) i siarczan rteci (60 cze¬ sci) miesza sie dokladnie i mieszanine ogrzewa w atmosferze azotu, w ciagu 6 godzin, w tem¬ peraturze 425°C. Produkt przerabia sie w spo¬ sób podany w poprzednich przykladach, przy czym otrzymuje sie 450 czesci benzeno-l,4-dwu- sulfonianu dwusodowego zawierajacego niewiel¬ ka ilosc benzeno-l,3,5-trójsulfonianu trójsodo¬ wego.Kwasy otrzymywane sposobem wedlug wyna¬ lazku mozna w dalszym ciagu przeprowadzac za pomoca odpowiednich metod w wysokoczastecz- kowe polimery albo przemieniac na kwas terefta- lowy lub jego pochodne takie jak nitryl kwasu tereftalowego. PL

Claims (13)

  1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania aromatycznych kwasów dwusulfonowych posiadajacych grupy sulfo¬ nowe w polozeniach para- lub- polozeniach podobnych, w postaci ich soli potasowco- wych, znamienny tym, ze ogrzewa sie w pod¬ wyzszonych temperaturach sole potasowco- we izomerycznych kwasów 1,3- lub 2,7-dwu- sulfonowych, zaleznie od tego czy kwas pod¬ dawany izomeryzacji zawiera jeden pierscien benzenowy, czy tez dwa zespolone pierscie¬ nie benzenowe.
  2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie pod cisnieniem wyzszym od atmosferycznego.
  3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie bez udzialu ka¬ talizatora, w temperaturze 375—600°C
  4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie w obecnosci ka¬ talizatora, w temperaturze 250—600° C.
  5. 5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze stosuje sie katalizator zawierajacy ciezki metal.
  6. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze ciezki metal stanowi rtec.
  7. 7. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze ciezki metal stanowi chrom.
  8. 8. Sposób wedlug zastrz. 1—7, znamienny tym, ze sól potasowcowa stanowi sól sodowa.
  9. 9. Sposób wedlug zastrz. 1—8, znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie bez dostepu po¬ wietrza.
  10. 10. Sposób wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie bez dostepu po¬ wietrza, w obecnosci gazu obojetnego.
  11. 11. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze jako gaz obojetny stosuje sie dwutlenek wegla.
  12. 12. Sposób wedlug zastrz. 10, znamienny tym, ze jako gaz obojetny stosuje sie azot.
  13. 13. Sposób wedlug zastrz. 1—12, znamienny tym, ze w celu otrzymania wolnego kwasu, roztwór soli potasowcowej aromatycznego kwasu dwusulfonowego wprowadza sie^w zetkniecie z zywica wymieniajaca kationy. Imperial Chemical Industries Limited Zastepca: mgr Józef Kaminski, rzecznik patentowy PL
PL42214A 1957-07-23 PL42214B1 (pl)

Publications (1)

Publication Number Publication Date
PL42214B1 true PL42214B1 (pl) 1959-06-15

Family

ID=

Similar Documents

Publication Publication Date Title
US3383170A (en) Process for the recovery of sulphur dioxide and ammonia
Gilbert et al. Sulfonation and sulfation with sulfur trioxide
PL42214B1 (pl)
US2727924A (en) Phenols from aromatic carboxylic acids
US2389950A (en) Production of di-carboxylic acids
US4166826A (en) Process for the preparation of 1-amino-8-naphthol-3,6-disulphonic acid (H-acid)
US3378572A (en) Chlorination of anthraquinone-sulfonic acids using nascent chlorine and an inorganicammonium salt(added slowly) in dilute sulfuric acid
Lisk Sulfonation
US2978500A (en) Manufacture of aromatic disulphonic acids
Maarsen et al. Aromatic sulphonation. Part 59. Sulphonation of aniline in concentrated aqueous and fuming sulphuric acid
US2378168A (en) Process for preparing 2, 6-dintro-4-sulpho-toluene
NO125153B (pl)
US2978499A (en) Manufacture of aromatic disulphonic acids
US3133117A (en) Sulfone inhibitors in aromatic sulfonations
US2697117A (en) Sulfonation of benzene
US3070424A (en) Process for the conversion of ammonium imido disulfonate into ammonium amido sulfonate
Cerfontain et al. Aromatic sulfonation 85. Halogen directing and steric effects in the sulfonation of the twelve halogenotoluenes and some related compounds
Stewart et al. The Ratio of Substitution to Addition in the Reaction of Chlorine with Olefins in Dilute Carbon Tetrachloride Solution
US3838136A (en) Preparation of 2-chloro-3-aminopyridine
US3607877A (en) Process for converting aromatic thiols to nitroso and nitro compounds
PL41932B1 (pl)
US3440288A (en) Method for preparing chlorobenzene thiols
US2948762A (en) Process for preparing alkaline metals having high reactive power
Rathod et al. Sulfonation of by SO3
US3622639A (en) Process for preparing halogenated compounds