Opublikowano dnia 19 wrzesnia 1959 r.Jy jQ14*rA Urzedu r^-.infowsi POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42193 KI. 21 c, 46/51 Lucjan Szolajski Warszawa, Polska Urzqdzenie regulacyjno-sterujqcev przystosowane do lypowych mierników wskazówkowych Patent trwa od dnia 12 listopada 1958 r.Wynalazek ma celu przystosowanie typowych mierników wskazówkowych, np.' woltomierzy, amperomierzy, watomierzy, elektrycznych mier¬ ników temperatury i innych wskazówkowych mierników wielkosci fizycznych, do pracy w cha¬ rakterze urzadzen regulacyjno-sterujacych, znaj¬ dujacych zastosowanie w ukladach automatycz¬ nej regulacji. Dotychczas rozwiazania urzadzen regulacyjno-sterujacych, stosowanych w ukla¬ dach automatycznej regulacji np. napiecia, pra¬ du, mocy lub temperatury, a które wykorzystu¬ ja zasade dzialania wskazówkowych mierników tych wielkosci oparte sa badz to na ukladach styków elektrycznych, gdzie styk ruchomy jest zespolony ze wskazówka miernika, badz tez na zastosowaniu fotokomórek elektrycznych, gdzie specjalna wskazówka z choragiewka sluzy za ruchoma przeslone.Urzadzenia stykowe tego typu nie pracuja wlasciwie, gdyz ze wzgledu na powolny ruch wskazówki miernika oraz bardzo maly nacisk delikatnych styków, moc przenoszona na stykach oraz moc odlaczalna wynosi kilka watów. Mimo malej mocy przenoszonej nastepuje opalanie styków, gdyz czas ich rozlaczania jest dlugi oraz duza jest indukcyjnosc przekazników sterowa¬ nych stykami. Urzadzenia regulacyjne z fotoko¬ mórkami posiadaja zasadnicze wady, do których zalicza sie krótki czas eksploatacji fotokomórek oraz koniecznosc budowy mierników w specjal¬ nym wykonaniu, przystosowanym do umieszcze¬ nia w nich fotokomórek i zarówek oswietlaja¬ cych. Poza tym wskazówka miernika posiadac musi specjalny ksztalt i wymiary.Powyzsze wady usuwa wynalazek dzieki za¬ stosowaniu fotodiod krystalicznych oraz wzmac¬ niaczy tranzystorowych zasilajacych przekaznik ze stykami rteciowymi, mogacymi z kolei stero¬ wac obwody mocy.Istota wynalazku jest mozliwosc przystosowa¬ nia w prosty sposób typowych przemyslowych mierników wskazówkowych do pracy w cha¬ rakterze regulatorów przez przymocowanie w miejscu skali pomiarowej przystawki, zawie¬ rajacej fotodiody i zarówki oswietlajace. Dzieki temu rozwiazaniu mierniki typowe pracowac mo-ga w charakterze regulatorów i moga znalezc zastosowanie w ukladach automatycznej regu- KteltT^itosowane dwa wzmacniacze^ran^y^^- rowe steruja przekaznikami ze fitYkaTVli rtfiHQ- wyml, ktoTe umozliwiaja sterowanie obwodami o mocy przenoszonej rzedu kilkuset watów; nie zaehodzi przy tym szkodliwe zjawisko erozji sty¬ ków, jak to ma miejsce w regulatorach z rucho¬ mym stykiem.Fig. 1 przedstawia widok! z przodu, fig. 2 — widok z boku urzadzenia regulacyjno-sterujace¬ go, a fig. 3 — schemat blokowy urzadzenia re¬ gulacyjno-sterujacego.Urzadzenie sklada sie z typowego miernika 2, na przyklad w obudowie o ksztalcie kwadrato¬ wym, do pomiaru takiej wielkosci fizycznej (na¬ piecie, prad, temperatura itd), która nalezy re¬ gulowac lub kontrolowac. W miejscu skali przy¬ mocowana jest przystawka 7, na której umiesz¬ czona jest prowadnica 8, po której moga przesu¬ wac sie dwa suwaki 6. Suwaki te poruszaja sie w plaszczyznie, równoleglej do plaszczyzny ruchu wskazówki 9. Takie umieszczenie suwa¬ ków jak na fig. 1 i fig. 2 nie wymaga stosowania wskazówek specjalnie uksztaltowanych. Na kaz¬ dym z ruchomych suwaków zamocowana jest fo¬ todioda krysztaliczna 2 oraz zarówka, oswietla¬ jaca fotodiode 3. Schemat blokowy urzadzenia regulacyjno-sterujacego sklada sie ze wzmacnia¬ czy tranzystorowych 4, zasilajacych przekazni¬ ki 5, które moga sterowac obwodami mocy.Wskazówka miernika zmieniajac swoje polo¬ zenie na skutek wzrostu lub zmniejszania sie wartosci regulowanej wielkosci (np. wzrost lub obnizenie sie napiecia) przeslania jedna z dwóch fotodiod krystalicznych 2, które sa uprzednio ustawiane wraz z zarówkami przez przesuniecie suwaków w takie miejsca na prowadnicy, które odpowiadac maja górnej i dolnej granicy regu¬ lowanej wielkosci.Przeslonieciu fotodiody krysztalicznej 2 odpo¬ wiada zanik pradu, wydawanego przez wzmac¬ niacz tranzystorowy 4.Powoduje tó rozmagnesowanie sie odpowied¬ niego przekaznika 5, który swoimi stykami od¬ dzialywac moze na przyklad na obwody mocy lub tez powodowac powstawanie alarmu „prze¬ kroczenie w góre (lub w dól) wartosci nastawio¬ nej". Powrót wielkosci regulowanej do wartosci ponizej górnej dozwolonej lub powyzej dol¬ nej dozwolonej powoduje odsloniecie odpowied¬ niej fotodiody, co w konsekwencji prowadzi do zadzialania przekaznika, który poprzednio znaj¬ dowal sie w stanie biernym. Zadzialanie prze¬ kaznika 5 moze powodowac np. zanik alarmu lub zanik oddzialywania na obwody mocy. U- mieszczenie fotodiod i zarówek na suwakach umozliwia plynna zmiane dolnej i. górnej grani¬ cy regulowanej wielkosci. PL