Opublikowano dnia 79 sierpnia 1959 r. & & /c POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 42113 KI. 42 k, 17 Meopta Praha, narodni podnik*) Praga, Czechoslowacja Wskaznik rzutowy Patent trwa od dnia 24 czerwca 1958 r.W wielu przyrzadach pomiarowych, jak np. w wagach analitycznych do wazenia pólauto¬ matycznego, umieszczone sa mechaniczne wskazniki do odczytywania wyniku pomiarów, polaczone z urzadzeniem uruchamiajacym za pomoca przekladni mechanicznych, posiadaja¬ cych w jednej wadze przewaznie kilka obraca¬ jacych sie galek, umieszczonych na wspólsrod- kowych walkach.Wada tego urzadzenia polega na ograniczo¬ nej mozliwosci ulozyskowania wskazników, poniewaz przekladnie musza byc mozliwie pro¬ ste i krótkie. Innymi wadami jest ograniczony wybór wielkosci odczytywanej podzialki i nu¬ meracji oraz, szczególnie w ciaglych skalach, niedokladnosci, spowodowane przez luz w przekladniach.Wszystkie te wady usuwa wskaznik rzutowy *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, wynalazku jest MilosIav Lebeda. ze twórca wedlug wynalazku, którego przyklad wykona¬ nia przedstawiaja fig. 1 i 2.Trzyczesciowa obracajaca sie galka 1 jest umieszczona na potrójnym wspólsrodkowym walku 2, na którym znajduja sie trzy przezro¬ czyste skale, z których wewnetrzna skala 3 ma postac tarczy, obie zas zewnetrzne skale 4, 5 sa wykonane w ksztalcie pierscienia. Do przeno¬ szenia ruchu na uruchamiane urzadzenie sluzy przekladnia 6. Czesci skal, które wskazuja na¬ stawione wartosci, znajduja sie w szczelinie 7 i w ten sposób sa umieszczone w droge optycz¬ na ukladu rzutowego, skladajacego sie ze zró¬ dla 8 swiatla, kondensora optycznego 9 i obiek¬ tywu 10, rzutujacego na ekran 11, najkorzyst¬ niej powiekszony obraz odcinka skali, ukazu¬ jacego sie w danej chwili w szczelinie 7. Ekran 11 moze byc umieszczony w dowolnym miejscu, najkorzystniej w bezposredniej bliskosci galki 1, poniewaz wlaczenie zwierciadel 12, 13, 14 w optyczna droge ukladu rzutowego nie przed-stawia zadnych trudnosci, ani tez nie powodu¬ je niedokladnosci. Przez wybór parametrów optycznych jilkladu rzutowego, wielkosc obrazu na ekranie *6 moze byc zmieniona w szero¬ kich granicach, zupelnie niezaleznie od roz¬ miarów skal 3, 4, 5.Zamiast ukladu skal wedlug fig. 1, moze byc stosowane urzadzenie uwidocznione na fig. 3, posiadajace dwie skale, wykonane na jednako¬ wych, blisko siebie znajdujacych sie tarczach, z pódzialka na zwróconych ku sobie stronach.Odleglosc miedzy powierzchniami, zaopatrzo¬ nymi w podzialke i numeracje winna byc moz¬ liwie mala i w zadnym przypadku nie moze przekraczac zakresu ostrosci glebokosciowej odtwarzajacego ukladu rzutowego. Istota wy¬ nalazku w niczym nie zmienia sie, jezeli za¬ miast uwidocznionego w przykladzie rzutowa¬ nia diaskopowego, zostanie zastosowane rzuto¬ wanie episkopowe, przy którym skale sklaldaja sie z materialu nieprzezroczystego. Zwiercia¬ dla 12, 13, 14 wedlug fig. 1 moga byc uzyte nie tylko do odchylania drogi optycznej, lecz rów¬ niez jako kondensory lub do zmieniania roz¬ miarów obrazu, po nadaniu tym zwierciadlom odpowiedniej krzywizny, kulistej lub cylin¬ drycznej. W wiekszosci przyrzadów, w któ¬ rych znajduje zastosowanie przedmiot wyna¬ lazku, jak np. w wagach analitycznych, istnie¬ je juz zródlo swiatla, przewidziane do innych celów, które moze byc równiez uzyte do rzuto¬ wania.Przy wiekszej liczbie galek, wykonanie wie¬ loczlonowego walka wspólosiowego staje sie bardzo trudne. • W takich przypadkach umie¬ szcza sie najkorzystniej dwie grupy galek na wielu walkach. Równiez i wtedy moze byc za¬ stosowany jeden zespól rzutowy umozliwiaja¬ cy odtworzenie na ekranie wszystkich warto¬ sci wskazników.W przykladzie wykonania jaki jest uwido¬ czniony na fig. 4 w celu uproszczenia, obie grupy posiadaja dwa uklady osi. Skale 15, 16 sa umieszczone na jednym wspólsrodkowym walku 23, a skale 17 i 18 — na drugim wspól¬ srodkowym walku 22. Oba uklady walków w miejscu stykania sie, sa ulozyskowane we wspólnym lozysku. Wszystkie skale sa zesrod- kowane na wspólnej osi obu ukladów. Wycin¬ ki skal uwidaczniajace nastawione wartosci obu grup skal, sa wlaczone w droge optyczna ukladu rzutowego, skladajacego sie ze szczeli¬ ny 19 i kondensora 20.Inne przyklady wykonania sa uwidocznione na fig. 5 i 6, uproszczone w podobny sposób jak na fig. 4. Skala 211 i 221 sa umieszczone na jednym wspólsrodkowym walku 25, a skala 23lf 24 na innym wspólsrodkowym walku 26. Oba uklady walków sa w stosunku do siebie ulo¬ zyskowane równolegle. Skale kazdej grupy sa zesrodkowane na odnosnych uruchamiajacych je walkach. Odcinki uwidaczniajace nastawio¬ ne wartosci obu grup skal, zostaja wlaczone w droge optyczna ukladu rzutowego, z którego na rysunku widoczne sa tylko szczelina 27 i kondensor 28. PL