Opublikowano dnia 30 kwietnia 1959 r* ft)U / \ t POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41927 KI. 42 k, 3 Glóiuny Instytut Górnictira *) Katowice, Polska Dynamomelr hydrauliczny Patent trwa od dnia 17 wrzesnia 1958 r.Zadaniem dynamometru hydraulicznego jes<; zamiana mierzonej sily na cisnienie hydraulicz¬ ne i przekazywanie tego cisnienia do dowol¬ nego znanego urzadzenia, sluzacego do mierze¬ nia, notowania lub sygnalizacji cisnien, a wiec manometru, monografii, czujnika piezoelektrycz¬ nego, przekaznika mechaniczno-elektrycznego itp. (wszystkie wyzej wymienione znane przy¬ rzady w dalszym ciagu opisu okresla sie dla uipros^ozenia ogólna nazwa manometr).Znane dynamometty hydrauliczne mozna po¬ dzielic na tlokowe i puszkowe. Dynsmometry tlokowe posiadaja komore, wypelniona ciecza i polaczona z manometrem za pomoca przewo¬ du równiez wypelnionego ciecza. Mierzona sila dziala na tlok uszczelniony w obudowie, a ten wywierajac nacisk na ciecz w komorze wywo¬ luje cisnienie tej cieczy, zwanej równiez me¬ dium hydraulicznym, które to cisnienie udzie¬ la sie manometrowi. Glówna wada tych prze- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest inz. mgr Marian Duczmal. wodów jest sklonnosc do przecieku medium hydraulicznego. Aby uniknac prtzeeieków lub co najmniej sprowadzic je do minimum, stosuje sie bairdzo precyzyjna obróbke mechaniczna urza¬ dzenia oraz dobiera sie specjalne medium hy- dreuliczne. Czesto medium tym bywa rtec Juk specjalny olej. Przy uzyskaniu bardzo 4u£c; szczelnosci osadzenia i posuwu tloka istnieje mozliwosc jego zaciecia lub co najmniej spo*- wodowania bledu pomiaru na skutek oporu, który powstaje zwlaszcza gdy zjawiaja sie sily boczne np. powodowane nierównomiernym na¬ ciskiem na powierzchnie tloka.Dynamometry puszkowe sa zabezpieczone ód przecieków tym, ie zawieraja medium hydra¬ uliczne zamkniete w szczelnej puszce polaczonei z manometrem. Sila mierzona zgniata puszke lub wtlacza do niej elementy specjalnie wyko^ nane bardziej elastycznie, co wywoluje w cie¬ czy cisnienie mierzone manometrem.Urzadzenia tego rodzaju wprowadzaja do po¬ miaru blad polegajacy na tym, ze czesc sily mierzonej pokonuje elastyczne odksztalceniedynamometru. Dalsza wspólna wada opasanych tu-znanych obu irodzajó^ dyinamometrow jest trudnosc ódp^viefrzenia przestrzeni cieczowej.Wadj| znanych ^na^nlbimatrów usuwa wyna- ^ laajek, polegajacy na zastosowaniu w dyna- mometnze tlokowym miekkiego woreczka z gu¬ my lub podobnego tworzywa, np. igielitu. Dy- namometr wedlug wynalazku sklada sie z obu¬ dowy, do której wlozony jest woreczek oraz tlo- ka który nie wymaga specjalnej szczelnosci osa¬ dzenia. Woreczek napelniony jest ciecza. Pod dzialaniem cisnienia, wywolanego tlokiem w cieczy, woreczek scisle przylega do wnetrza obudowy. Polaczenie wnetrza woreczka wypel¬ nionego ciecza z przewodem do manometru równiez wypelnionym ciecza polega na naklu¬ ciu woreczka w miejscu, w którym odprowa¬ dzony jest z obudowy przewód do manometru.Nacisk woreczka na sciany obudowy dookola tego miejsca zapewnia calkowita szczelnosc.Napelnianie woreczka ciecza oraz jego odpo¬ wietrzanie dokonywa sie latwo przez otwór w obudowie na przewód do manometru, a mia¬ nowicie najlatwiej za pomoca strzykawki lekar¬ skiej. Igle strzykawki lub podobne narzedzie po¬ zostawia sie w scianie woreczka po jego prze- . biciu, wypelnieniu ciecza i odpowietrzeniu. Ka¬ nalik igly sianowi polaczenie miedzy wnetrzem woreczka, a przewodem do manometru.Dynamometr wedlug wynalazku nie wymaga tak precyzyjnej obróbki, jak znany dynamo¬ metr tlokowy i jak stwierdzono na prototypach dynamometru wedlug wynalazku do mierzenia bardzo duzych sil, moze on byc znacznie lzej¬ szy i poreczniejszy w uzyciu, niz dynamometry znane. Pomiar dynamometrem wedlug wynalaz¬ ku nie jest obarczony bledami, o których by¬ la mowa, gdyz tlok swobodnie osadzony w obu¬ dowie, nie powoduje dodatkowych oporów, a sila potrzebna od odksztalcenia miekkiego wo¬ reczka, jest tak minimalna w stosunku do sil mierzonych, ze moze byc calkowicie pominieta.Dynamometr wedlug wynalazku nie wymaga specjalnych cieczy i z reguly posluguje sie wo¬ da jako medium hydraulicznym, co równiez stanowi jego zalete.Na rysunku uwidoczniono schematycznie przyklad rozwiazania dynamometru wedlug wy¬ nalazku. Dynamometr przedstawiony na rysun¬ ku jest przewidziany glównie do mierzenia cisnienia górotworu na obudowe górnicza, na zawal lub podsadzke. Moze on równiez zna¬ lezc zastosowanie w budownictwie oraz w in¬ nych dziedzinach, gdzie wystepuje fconieczk-osc mierzenia duzych sil, gdyz jego zakres pomia¬ rowy wynosi do 60 ton. Na rysunku uwidocz¬ niono tyJko przekrój pionowy, co wystarcza z tego wzgledu, ze model dynamometru jes: okragly w rzucie roziomym. Obudowa 1 w ksztalcie plaskiego naczynia posiada pokrywe górna 2 orasz tlok 3, który wystaje przez otwór w pokrywie. Tlok ten opiera sie na worecz¬ ku gumowym 4, nakretka 5 stanowi obudowe lacznika z przewodem manometru i jest ona umocowana w scianie obudowy w miejscu, w którym sciana obudowy przewiercona jest w celu utworzenia kanalika 6 o malej srednicy.Przewód do manometru, który zaklada sie za pomoca nakretki 5 i wypelnia woda, posiada polaczenie z wnetrzem woreczka 4, wypelnio¬ nego woda za posrednictwem kanalika 6 oraz otworu w sciance woreczka, uzyskanego przez przeklucie woreczka igla do zastrzyków, wy¬ konane przez kanalik 6. Po wypelnieniu worecz¬ ka i dokladnym odpowietrzeniu go za pomoca strzykawki lekarskiej, igle pozostawia sie w dy- namometrze. PL