Opublikowano dnia 20 maja 1958 r. y:i< A, m POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41799 KI. 21 a3, 12/10 Politechnika Warszawska *) (Katedra Teletechniki Laczeniowej) Warszawa, Polska Urzqdzenie do rozmów zwrotnych i przekazywania polaczen mie|skich w lelelonicznej centrali abonenckiej Patent trwa od dnia 16 kwietnia 1958 r.W powszechnie stosowanych telefonicznych centralach abonenckich, przystosowanych do pro¬ wadzenia przez abonentów rozmów zwrotnych i ich przekazywania, kazdy z zespolów linii miejskich jest wyposazony w dodatkowe ele¬ menty, przeznaczone do realizacji odpowiednich przebiegów laczeniowych. Koszt dodatkowego wyposazenia wszystkich zespolów linii miejskich jest dosc znaczny, dlatego produkuje sie wiele ty¬ pów central abonenckich, pozbawionych mo¬ zliwosci dokonywania rozmów zwrotnych i ich przekazywania. Brak zwrotnosci i przekazywa¬ nia w takich centralach daje sie odczuc szcze¬ gólnie w godzinach, gdy telefonistka nie obslu¬ guje awiza, gdy przychodzace wówczas polacze¬ nia miejskie moga byc skierowane jedynie do okreslonego abonenta wewnetrznego (abonenta nocnego), który nie ma mozliwosci ich przekazy- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Jerzy Szczepanski i inz. Zbigniew Mayer. wania innym abonentom wewnetrznym zgod¬ nie z zyczeniami abonentów miejskich.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do rozmów zwrotnych i przekazywania polaczen, stanowiace odrebna calosc nie zwiazana (w spo¬ sób trwaly) z wyposazeniem zespolów linii miej¬ skich. Urzadzenie to umozliwia uprawnionemu abonentowi prowadzenie rozmów zwrotnych oraz przekazywanie polaczen z pewnej liczby dowol¬ nie wybranych linii miejskich, dolaczanych do omawianego urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc z la¬ twoscia wmontowane do centrali nie przystoso¬ wanej uprzednio do rozmów zwrotnych (w cen¬ tralach juz eksploatowanych bez koniecznosci przerywania normalnej pracy centrali).Zasada rozwiazania oparta jest na spostrzeze¬ niu, te tylko nieliczna czesc abonentów wykorzy¬ stuje mozliwosc prowadzenia rozmów zwrotnych i przekazywan, przy czym z reguly korzysta z niej tzw. abonent nocny, który dzieki temu mo¬ ze skierowywac miejskie polaczenia przychodza-ci? o^tóonSilo^w^^ z zy- czeniami abonentów miejskich. Przyjecie zasa¬ dy, ze prowadzenie rozmów zwrotnych i prze¬ kazywan? Inoce byc jednoczesnie dokonywane tylko przez abonentów uprawnionych, prowadzi sdo rozwiazania urzadzenia, które w stosunku do rozwiazin dotychczas stosowanych jest znacznie tansze i choc wprawdzie nieco ograniczone pod wzgledem mozliwosci laczeniowych, to jednak spelnia najwazniejsze swoje zadanie (tj. umo¬ zliwia j&tmeffift&ri-nocnemu przekazywanie po¬ laczen miejskich).Prowadzenie rozmów zwrotnych i ich przeka¬ zywanie moze byc dokonywane z dowolnego apa¬ ratu wewnetrznego, pod warunkiem, ze aparat ten zostanie w tym celu uprawniony przez spe¬ cjalna manipulacje telefonistki. Uprawnienie to jest wykonywane przez telefonistke albo na czas trwania jednfej rozmowy (na zadanie abonenta), albo na dluzszy czas dla specjalnego abonenta (np. dla abonenta nocnego na czas, gdy awizo nie jest obslugiwane przez telefonistke).W zaleznosci od typu centrali, do której urza¬ dzenie ma byc dolaczone, szczególy rozwiazania schematowego moga byc rózne, jednakze sama zasada nie ulega zmianie.W celu przedstawienia zasady dzialania rozpa¬ trzone zostanie przykladowo urzadzenie do roz¬ mów zwrotnych, dostosowane do central abonen¬ ckich produkcji krajowej z recznym (sznuro¬ wym) stanowiskiem posredniczacym.Sposób dolaczania urzadzenia do centrali jest przedstawiony na fig. 1. wanego w tym celu numeru w polu szukaczy, zwiazanego z danym zespolem sprzegajacym. Po zgloszeniu sie szukacza linii abonent uprzywile¬ jowany slyszy sygnal zgloszenia i nastepnie wy¬ biera numer abonenta zadanego dla rozmowy zwrotnej. Gdy ten ostatni zglosi sie, abonent uprzywilejowany moze przeprowadzic rozmowe zwrotna. Przez kilkakrotne przyciskanie przyci¬ sku, abonent moze kilkakrotnie przeprowadzac rozmowy zwrotne.Jesli abonent uprzywilejowany chce przekazac polaczenie miejskie, to po nawiazaniu rozmowy zwrotnej zawiesza mikrotelefon. Z ta chwila ze¬ spól posredniczacy zostaje zwolniony — nato¬ miast polaczenie miejskie zestykami LM zespolu sprzegajacego zostaje skierowane do abonenta przejmujacego rozmowe.Po zwolnieniu zespolu posredniczacego, abonent uprzywilejowany moze przyjac nastepne polacze¬ nie przychodzace, które telefonistka zrealizuje przez wlozenie wtyczki linii miejskiej do gniazd¬ ka GLM wolngo zespolu sprzegajacego. Gdy te¬ lefonistka uczyni to zanim abonent uprzywile¬ jowany zakonczy poprzednia roznrowe lub ja przekaze, linia miejska wlozona do gniazdka GLM oczekuje na zwolnienie linii abonenta uprzywilejowanego. Gdy konczac lub przekazu¬ jac poprzednio prowadzona rozmowe abonent uprzywilejowany odlozy mikrotelefon, nastepu¬ je przylaczenie zwolnionego zespolu posrednicza¬ cego do oczekujacej linii miejskiej, po czym do abonenta .wyslany zostaje prad dzwonienia.Polaczenia miejskie moga wiec oczekiwac na zwolnienie sie linii abonenta i po jej zwolnie¬ niu (bez dodatkowych manipulacji telefonistki) osiagac abonenta.Mozliwosc oczekiwania przez polaczenia miej¬ skie na zwolnienie sie zadanego abonenta moze byc zreszta wykorzystana w stosunku do dowol¬ nego abonenta wewnetrznego centrali. W tym ce¬ lu telefonistka po stwierdzeniu w zwykly spo¬ sób, ze abonent jest zajety, wklada wtyczke WZP do jego gniazdka GA, wtyczke zas linii miejskiej WM do jednego z gniazdek GLM.Po zakonczeniu polaczenia, zrealizowanego za posrednictwem urzadzenia, telefonistka w zwy¬ kly sposób zostaje poinformowana o konieczno¬ sci wyjecia wtyczki WM z gniazdka GLM.Urzadzenie moze byc równiez wykorzystane na czas trwania jednego polaczenia w celu uprzy¬ wilejowania dowolnego abonenta na jego zada¬ nie. W tym przypadku telefonistka, przyjawszy takie zlecenie, zastepuje poprzednie (bezposred¬ nie) polaczenie abonenta z linia miejska (na fig. 1 linia ciagla) polaczeniem poprzez urzadzenie do W celu uprawnienia abonenta telefonistka wklada wtyczke WZP zespolu posredniczacego w gniazdko GA abonenta, umozliwiajac mu przez tp prowadzenie rozmów zwrotnych podczas miej¬ skich polaczen przychodzacych. Gdy w tej sy¬ tuacji telefonistka przyjmie skierowane do tego abonenta polaczenie miejskie, to wklada wtycz¬ ke WM odpowiedniej linii miejskiej zamiast do gniazdka GA — do jednego z gniazdek GLM.Jesli abonent uprzywilejowany jest wolny, w zespole posredniczacym ZP przyciaga przekaznik próbny H. W konsekwencji zespól posrednicza¬ cy wysyla prad dzwonienia, az do zgloszenia sie uprzywilejowanego abonenta Gub rezygnacji z polaczenia abonenta centrali miejskiej).W celu przeprowadzenia rozmowy zwrotnej abonent przyciska wmontowany do jego apara¬ tu przycisk uziemiajacy. W konsekwencji na¬ stepuje podtrzymanie polaczenia miejskiego, a linia abonenta uprzywilejowanego zostaje przy¬ laczona zestykami przekaznika Z do zarezerwo-rozmów zwrotnych (linia przerywana). Po za¬ konczeniu rozmowy telefonistka wyjmuje zarów¬ no wtyczke WM z gniazdka GLM, jak i wtyczke WZP z gniazdka GA.Gdy opisywane urzadzenie jest wykorzysty¬ wane dla przekazywania za posrednictwem apa¬ ratu nocnego miejskich polaczen przychodzacych skierowanych do abonentów wewnetrznych, te¬ lefonistka przed opuszczeniem stanowiska wkla¬ da wtyczke WZP do gniazdka GA abonenta noc¬ nego, a do gniazdek GLM wtyczki linii miej¬ skich, przeznaczonych do pracy nocnej (pierwsze w kolejnosci numeracji PBX).Jesli po wykonaniu tych manipulacji po któ¬ rejkolwiek linii miejskiej nadejdzie wywolanie, zostaje zajety zespól sprzegajacy urzadzenia i jesli abonent nocny jest wolny — zespól po¬ sredniczacy wywoluje go i posredniczy w dal¬ szych procesach laczeniowych w poprzednio opi¬ sany sposób.Gdyby w czasie przekazywania jednego po¬ laczenia nadeszlo wywolanie z innej linii miej¬ skiej, to bedzie ono oczekiwalo na zwolnienie sie linii abonenta nocnego i bezposrednio po po¬ lozeniu mikrotelefonu przez abonenta nocnego do jego aparatu zostanie wyslany prad dzwo¬ nienia.Zespól dolaczajacy, przedstawiony na fig. 1 symbolem wybieraka, moze byc wykonany ja¬ ko wybierak obrotowy lub lacznik przekazni¬ kowy.W dalszym ciagu zostanie opisany przyklado¬ wo szczególowy schemat urzadzenia do rozmów zwrotnych i przekazywania polaczen z laczni¬ kiem przekaznikowym (fig. 2), dostosowanego do central z recznym (sznurowym) stanowiskiem posredniczacym.Przebiegi laczeniowe opisane zostana przy za¬ lozeniu, ze urzadzenie jest wykorzystywane dla umozliwienia abonentowi nocnemu przekazywa¬ nia miejskich polaczen przychodzacych.Dla obslugi polaczen przychodzacych do cen¬ trali w godzinach, gdy awizo nie jest obslugi¬ wane przez telefonistke, przeznacza sie te linie miejskie, które w centrali miejskiej sa zajmowa¬ ne jako pierwsze z wiazki objetej wspólnym nu¬ merem zbiorowym PBX. Jesli centrala abonen¬ cka jest polaczona z centrala miejska dwoma wiazkami linii miejskich objetych dwoma nu¬ merami zbiorowymi, to do obslugi polaczen noc¬ nych nalezy przeznaczyc pierwsze linie, z obu tych wiazek. W tym celu telefonistka, opuszcza¬ jac stanowisko, wklada wtyczki tych linii do gniazdek GLM, umieszczonych w gniezdniku, zainstalowanym dodatkowo w polu awiza. W ce¬ lu uprawnienia abonenta nocnego do przyjmo¬ wania miejskich polaczen przychodzacych, tele¬ fonistka wklada wtyczke WZP do normalnego gniazdka abonenckiego, którego numer odpowia¬ da numerowi aparatu abonenta nocnego. Ostat¬ nia manipulacja telefonistki jest przechylenie klucza manipulacyjnego, stanowiacego normalne wyposazenie stanowiska posredniczacego.W opisywanym rozwiazaniu schematowym aparat abonenta nocnego jest wyposazony w przycisk uziemiajacy przewody linii; mozna jednak uniknac tego przycisku przez inne roz¬ wiazanie schematowe zespolu posredniczacego, (Szczegól ten jest malo istotny i nie wplywa na sama zasade opisywanego urzadzenia).W przedstawionym rozwiazaniu abonentem nocnym moze byc w zasadzie dowolny abonent wewnetrzny, posiadajacy aparat z przyciskiem.Dokonywanie polaczen wewnetrznych i miej¬ skich polaczen wychodzacych odbywa sie w taki sam sposób z aparatu abonenta nocnego, jak i z innych aparatów wewnetrznych.Gdy po wykonaniu przez telefonistke przela¬ czenia na prace nocna do centrali abonenckiej nadejdzie wywolanie miejskie, na skutek prze¬ biegów laczeniowych w zespole danej linii miej¬ skiej ZLM na styku „c" wtyczki tej linii pojawi sie potencjal dodatni za posrednictwem 115 fi uzwojenia przekaznika H w ZLM. Poniewaz wtyczka linii miejskiej jest wlozona do gniazd¬ ka GLM, powstanie obwód, w którym w zespole dolaczajacym przyciaga przekaznik LD, w ZLM zas przekaznik próbny H. Przekaznik LD swo¬ im zestykiem przelacznym LD1 zapewnia sobie podtrzymanie, uniemozliwiajac jednoczesnie przyciagniecie któregokolwiek z pozostalych przekazników LD, zwiazanych z innymi zespo¬ lami linii miejskich. Dzieki temu jednoczesnie tylko jeden ZLM moze byc dolaczony (zestyka¬ mi LD) do zespolu posredniczacego urzadzenia, a zatem gdyby nadeszly jednoczesnie dwa wy¬ wolania miejskie, to tylko pierwszy w kolej¬ nosci ZLM zostanie dolaczony do zespolu po¬ sredniczacego, natomiast drugi dolaczony zosta¬ nie dopiero wówczas, gdy abonent nocny za¬ konczy lub przekaze poprzednia rozmowe.Konsekwencja przyciagniecia przekaznika LD jest przyciagniecie przekaznika P w zespole po¬ sredniczacym. Przekaznik P swoim zestykiem PI dolacza przekaznik H do przewodu próbne¬ go zespolu liniowego abonenta nocnego. Jesli abonent nocny jest wolny — to w jego zespole liniowym przyciaga 1300 fi uzwojeniem przekaz¬ nik LIK w szereg z 115 fi uzwojeniem przekaz¬ nika H zespolu posredniczacego. Jesli natomiastaikrtietff tkóeny jest zajely, to przeka&iifc K przy¬ ciagnie Ceptefó wówczas, gdy abonen* zakotfezy p6przetmra roanowe. ^ csftt sklonienia abonenta nocnego do szyb¬ szego zakonczenia poprzedniej rozmowy w opisa- iiei sytttatfji do abonenta wysylany Jest przytlu¬ miony sygffaf dzwonienia za pc^rednictwem kon¬ densatora <3£. tfatóffiiast gdy abonent nocny jest wolny, to po przyciagnieciu przekaznika M zostaje wysla¬ ny do niego prad dzwonienia, poprzez uzwojenie przekaznika ?. Takt dzwonienia jest uzyskiwa¬ na za pomoca zestyków przekaznika FR, który pfzyelaga w takt impulsów „ziemi'* 1/4 dlugosci impulsu uzyskiwanych z maszyny sygnalowej Geftfft&li. (*&? abonent nocny podniesie mikrotelefon, przyciaga przekaznik F i podtrzymuje sie dzie¬ ki* ttózwafeiti swego zestyku ronwiernego Fi. Ze- tftyki tage pfz^altilki Fi i FI przerywaja wy- iylantó pradu dzwonienia i dolaczaja przekaznik A do linii abonenta nocnego. W obwodzie tym pr*&k«fcz»ifc A przyciaga i zamyka obwód dla przekaznika B. Przekaznik B przyciaga i swo¬ imi iea*#katni B3 i B4 zamyka.obwód dla prze¬ kaznika A w ZLM, który 3 kolei zamyka petle d» centrali miejskiej* Od tai chwili abonent temtrali miejskiej moze prowadzic rozmowe t abonentem nocnym. Podezaa tej rozmowy mi¬ krofon aparatu abonenta nocnego jest za&ilany ffópritz uawojenia przekainika A zespolu po* feigntezaiag* Abonent miejski komunikuj© abonentowi noc- nemu altany numer aparatu wewnetrznego. #® aaygkaniu tej informacji, abonent nocny praycisk* przycisk w swoim aparacie, powodu¬ jac uzittiiietUe obu przewodów linii. Na skutek tego przekaznik X aetpolu posredniczacego (do- tycnaaas ni* przyciagniety wobec przeciwaob- nie polaczonych symetrycznych uzwojen) — przyciaga i swoim zestykiem zwiemym X2 za¬ myka ftbwM dla przekaznika Y Zeityfc Yl aamyka obwód, w którym przycia¬ ga praakaa&ife L/K numeru zarezerwowanego 40 zestawienia rozmów przez abonenta nocne¬ go. Na lktttek tego startuje SL, (szukacz linii na lig. 1), który dolacza do tego numeru linie sznu- ftfera w taki sam sposób, jak dzieje sie to przy agloeaeftiu aie abonenta wewnetrznego do cen¬ trali.Zestyk Y* przygotowuje Obwód dla przekazni¬ ka C i gdy afconent nocny zwolni przycisk aaie- J&a&ey, powodujac tym samym zwolnienie prae- katnlka X, — praekainik Z przyciaga w szereg a 100 Q uawfcjeftiem przekaznika Y.Zestyki Zl i Z2 dblaczaja za posrednictwem kondensatorów QA i QB liniej abonenta nocnego, do wzietego przed chwila do pracy wybieraka glównego WG, w którym to obwodzie abonent teu otrzymuje sygnai zgloszenia* Jednoczesnie za posrednictwem zeetyku zwieraego Z5- do uzwoje¬ nia £»—fer dlawika DL1 dofafccaon# zostaje zwrot¬ ny sygnal dzwonienia, który transformowany jest do obwodu abonenta miejskiego. Zadaniem tego sygnalu jest poutformawaare abonenta miej¬ skiego fr zestawianiu zadanego polaczenia.Abonent nocny po uslyszeniu sygnalu zglo¬ szenia przystepuje do wybierania zadanego nu¬ meru abonenta wewnetrznego. W takt przerw i zwarc, nadawanych tarcza numerowa, zwal¬ nia i przyciaga przekaznik A w zespole posred¬ niczacym, który swoim zestykiem A2 powtarza te impulsy, sterujac organami polaczeniowymi centrali. Przekaznik C, który przyciaga podczas pierwszej przerwy kazdej serii impulsów i jest przyciagniety przez caly czas trwania serii, za¬ pewnia zestykami Cl i C2 „czystosc" petli pod¬ czas impulsowania.Przebiegi laczeniowe w centrali, zwiazane z wybieraniem zadanego abonenta, przebiegaja jak przy normalnym polaczeniu wewnetrznym.Gdy wybrany abonent wewnetrzny podniesie mikrotelefon — nastepuje odwrócenie bieguno¬ wosci w petli lfnii sznurowej, za posrednictwem której abonent ten zostal wybrany. Na skutek tego przekaznik D w zespole posredniczacym, znajdujacy sie w petli zwarty uprzednio pro¬ stownikiem MRA, Obecnie przyciaga, zamyka¬ jac zestykiem Dl obwód przekaznika DP. Po zgloszeniu sie abonenta wewnetrznego, abonent nocny informuje go o przekazaniu rozmowy miejskiej i odklada mikrotelefon na widelki.Z ta chwila przerwany zostaje obwód przekazni¬ ka A i przekaznik ten zwalnia, a w slad za nim zwalnia przekaznik B. Na okres gdy przekaznik B juz zwolnil, ale czynny jest jeszcze opóznio¬ ny na zwalnianie przekaznik DP, za posrednic¬ twem zestyków odpowiedniego przekaznika LD, powstaje obwód dla 400 Q uzwojenia przekaz¬ nika LM w zespole sprzegajacym, zwiazanym (poprzez wlozenie wtyczki do gniazdka GLM) z danym zespolem linii miejskiej. W obwodzie tym przekaznik LM przyciaga i podtrzymuje sie lOaoft uzwojeniem c—d wlaczonym w petle sznurówki. Zestyki LM1 i LM2 odlaczaja linie miejska od zespolu posredniczacego, a dolacza¬ ja ja do abonenta wewnetrznego poprzez kon¬ densatory QC i QD, utrzymujac petle za pomoca dlawika DL3. ^'4 *-Zestyk LM5 zapewnia obwód dla przekaznika H w ZLM, przerywajac obwód dzialania prze¬ kaznika LD.Po przyciagnieciu przekaznika LM abonent miejski moze prowadzic rozmowe z abonentem wewnetrznym. Zespól posredniczacy po zwolnie¬ niu przekazników P, H i F jest calkowicie zwol¬ niony i moze byc wykorzystany do zestawienia nastepnej rozmowy. Liczba jednoczesnie prowa¬ dzonych rozmów miejskich jest uzalezniona od liczby zainstalowanych zespolów sprzegajacych i odpowiedniej do niej liczby przekazników LD w zespole dolaczajacym. Praca urzadzenia przy zestawianiu nastepnych rozmów jest analogiczna do opisanej. W przypadku jednoczesnych wy¬ wolan z kilku linii miejskich, wywolania te be¬ da w kolejnosci kierowane do abonenta nocnego.Rozlaczenie - zespolu sprzegajacego nastepuje po polozeniu mikrotelefonu przez abonenta we¬ wnetrznego. Mianowicie po polozeniu mikrote¬ lefonu biegunowosc w petli linii sznurowej zo¬ staje ponownie odwrócona. Pod wplywem tego przez cewke przekaznika LM poplynie prad o kierunku przeciwnym i wytworzy strumien o takim samym kierunku. Strumien magnetycz¬ ny, dazac do zmiany kierunku, musi przejsc przez wartosc zerowa i wobec tego przekaznik LM zwolni. Powtórne przyciagniecie przekazni¬ ka LM jest jednak niemozliwe, gdyz jego obwód jest kontrolowany przez wlasne zestyki (LM3, LM4). Po zwolnieniu zespolu sprzegajacego zwalnia zwiazany z nim ZLM.W przypadku gdyby podczas zestawiania po¬ laczenia przez abonenta nocnego zadany abo¬ nent wewnetrzny okazal sie zajety, abonent noc¬ ny moze przez ponowne przycisniecie przycisku polaczyc sie z abonentem miejskim w celu udzie¬ lenia mu odpowiedniej informacji. Gdyby abo¬ nent miejski po otrzymaniu tej informacji za¬ zadal polaczenia z innym numerem wewnetrz¬ nym, abonent nocny znowu przyciska na chwile przycisk i zestawia zadane polaczenie. Manipu¬ lacje te moga byc powtarzane dowolna liczbe razy. , .Opisywane urzadzenie moze byc wykorzysta¬ ne równiez podczas godzin urzedowania bez zad¬ nych zmian schematowych dla umozliwienia prowadzenia rozmów zwrotnych przez jednego (dowolnego) z abonentów wewnetrznych.W celu uprawnienia abonenta do prowadzenia rozmów zwrotnych telefonistka wklada wtyczke WZP do gniazdka tego abonenta. Gdy w tej sy¬ tuacji telefonistka przyjmie polaczenie miejskie skierowane do abonenta uprawnionego, to wkla¬ da wtyczke linii miejskiej do gniazdka GLM.Wobec tego abonent uprawniony jest osiagany przez linie miejska za posrednictwem urzadze¬ nia i dzieki temu moze prowadzic rozmowy zwrotne, jak równiez przekazac polaczenie miej¬ skie. Przebiegi laczeniowe i manipulacja abo¬ nenta uprawnionego jest taka sama, jak opisa¬ na poprzednio. PL