Opublikowano dnia 20 lutego 1959 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41696 KI. 21 a4, 8/02 TESLA, narodni podnik Praga, Czechoslowacja Urzadzenie nadawcze do pomiarów zdalnych Patent trwa od dnia 29 czerwca 1957 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia nadawczego do pomiarów zdalnych o prostej i mocnej kon¬ strukcji, które moze byc latwo dostosowane do warunków pracy i pozwala na osiagniecie du¬ zej glebokosci modulacji przy malym zniek¬ sztalceniu znaku, nalozonego przez modulacje.Urzadzenie nadawcze wedlug wynalazku do pomiarów zdalnych sklada sie z oscylatora krystalicznego i modulatora i znamienne tym, ze oscylator ze sprzezeniem zwrotnym, stero¬ wany krysztalem, jest przylaczony w obwodzie katodowym lampy oscylujacej do siatki naste¬ pnej lampy elektronowej, która dziala jako modulator siatkowy ze sprzezeniem wyjscio¬ wym za pomoca oporowego dzielnika napiec, przy czym opór na jednym koncu dzielnika napiec jest wlaczony w obwód anodowy lampy modulacyjnej, opór srodkowy dzielnika napiec — równolegle do toru anoda — katoda tej lam¬ py, a opór na drugim koncu dzielnika napiec — w obwód katodowy lampy.Wynalazek jest objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku.Wedlug wynalazku sygnaly elektryczne po* miaru zdalnego sa nalozone przez modulacje za pomoca modulatora siatkowego bezposred¬ nio na czestotliwosc nosna, wytworzona przez oscylator krystaliczny.Zaciski 1 i 2 na rysunku przedstawiaja wej¬ scie sygnalu pomiaru zdalnego. W obwodzie katodowym lampy El oscylatora, sluzacego ja¬ ko zródlo czestotliwosci nosnej, znajduje sie niedostrojony transformator Tr, umozliwiajacy powstawanie drgan, których czestotliwosc za¬ lezy tylko od krysztalu K. Czestotliwosc nosna moze byc wiec szybko zmieniona w pasmie czestotliwosci 50 — 300 kHz przez zwykla wy¬ miane krysztalu K bez jakiegokolwiek dostra¬ jania. Napiecie wyjsciowe oscylatora przecho¬ dzi przez pojemnosciowy dzielnik napiecia Cl, C2 do siatki lampy modulacyjnej E2, która pracuje jako modulator siatkowy. W celu uzy¬ skania duzej glebokosci modulacji (do 90%) przy malym znieksztalceniu nalozonego znaku (mniejszym niz 10%) w lampie modulacyjnej E2 zostaja stlumione wszystkie ujemne sprze-zenia za pomoca oporowego dzielnika napiec R1, V), stanowi mala: anodowa opornosc pozor- n^v(okolo $ kfi) i wreszcie tylko w malym stopniu uzaleznia wstepne napiecie siatkowe lampy E2 od jej pradu anodowego (prad ano¬ dowy dzielnika napiecia wynosi okolo 7 mA, a sredni prad anodowy — okolo 1 mA). Dzieki tym warunkom roboczym lampy modulacyjnej E2 jej dynamiczna charakterystyka siatkowa jest w szerokich granicach proporcjonalna do kwadratu i wlasnie dlatego jest mozliwa duza glebokosc modulacji. Sygnaly pomiaru zdalne¬ go sa doprowadzane do* lampy modulacyjnej E2 przez filtr dolnoprzepustowy T2, C3, C4 i C5, przetwarzajacy w odpowiedni sposób ksztalt sygnalu oraz przez kondensator oddzie¬ lajacy C6 i opornik R4. Kondensator C6 umoz¬ liwia modulacyjne nalozenie sygnalów pomia¬ ru zdalnego o jednym lub podwójnym kierun¬ ku i wyslanie czestotliwosci nosnej (o polowie amplitudy, nawet gdy modulator nie jest • wy¬ brany). Wyslanie czestotliwosci nosnej równiez w przypadku nie wybrania modulatora * jest wazne ze wzgledu na uklad zaklóceniowy na stacji odbiorczej, który sygnalizuje zaklócenie tylko wtedy, gdy sygnal wielkiej czestotliwo¬ sci zupelnie zanika (tzw. kontrola na zasadzie pradu ciaglego).Zaciski wyjsciowe urzadzenia nadawczego sa oznaczone cyframi 3, 4.Urzadzenie nadawcze, wedlug wynalazku na¬ daje sie glównie do zastosowania w elektrow¬ niach przy przenoszeniu zdalnych znaków po¬ miarowych po liniach elektrycznych wysokie¬ go napiecia.Opisane urzadzenie posiada" liczne zalety, jak mozliwosc stosowania tylko jednej triody pod¬ wójnej, (co na rysunku zaznaczono przez przed¬ stawienie polówek lamp El i E2 linia kresko¬ wana) oraz prosta i mocna budowa modulato¬ ra umozliwiajaca znaczne jego przeciazenie.Czestotliwosc oscylatora krystalicznego moze byc szybko zmieniona po prostu przez wymia¬ ne krysztalu, co umozliwia szybka wymiane uszkodzonego stopnia modulacyjnego (na inny stopien modulacyjny, trzymany w rezerwie lub wziety z mniej waznego kanalu przenoszenia).Wysylanie czestotliwosci nosnej nawet gdy modulator nie jest wybrany umozliwia tzw* kontrolowanie zaklócen na zasadzie pradu cia¬ glego na stronie odbiorczej. PL