Wynalazek dotyczy termometru elektroma¬ gnetycznego, w którym sa wyzyskane magne¬ tyczne wlasciwosci materialów ferromagnety¬ cznych.Istnieje caly szereg róznych rodzajów termo¬ metrów, opartych na zasadzie najrozmaitszych zjawisk fizycznych, w zaleznosci od dziedziny pomiarowej. Termometr elektromagnetyczny, stanowiacy przedmiot wynalazku, jest naj¬ bardziej zblizony do termometru oporowego.Termometr oporowy ma bardzo prosta kon¬ strukcje., wymaga jednak precyzyjnej apara¬ tury lub specjalnych urzadzen (np. urzadzen o skrzyzowanych cewkach). Równiez i prze¬ prowadzanie pomiarów .zwlaszcza metoda mostkowa wydaje sie dosc uciazliwe. Nalezy jednak zaznaczyc ze termometry oporowe mo¬ ga byc uzyte do pomiarów bardzo szerokiego zakresu temperatur.Istote termometru elektromagnetycznego we¬ dlug wynalazku stanowi urzadzenie, które wzajemne przesuniecie dwóch róznych mate¬ rialów, spowodowane róznica temperatur, za¬ mienia na skrecenie preta ferromagnetyczne¬ go, wskutek czego za posrednictwem obwodów wzbudzania indukuje sie w obwodzie odbior¬ czym sila elektromotoryczna, proporcjonalna do przesuniecia, a wiec i do temperatury. W odróznieniu od innych podobnych metod po¬ miarowych taka metoda pomiaru temperatury wyróznia sie ta szczególna wlasciwoscia, ze dla wywolania pozadanej sily elektromotorycz¬ nej, proporcjonalnej do temperatury, stosuje bardzo proste urzadzenie wzbudzajace i od¬ biorcze, przy czym metoda jest bezposrednia, nie wymaga stopni posrednich, a caly mecha¬ nizm sklada sie z normalnych aparatów, ze¬ stawionych w prostym ukladzie. Termometr elektromagnetyczny wedlug wynalazku moze byc wykonany w najrozmaitszych odmianach konstrukcyjnych w zaleznosci od okreslonego przeznaczenia i pozadanego zakresu tempera¬ tury.Niektóre typowe przyklady wykonania sa% wy^t|niong' na. rysunku, pyz^cjjrmlig^l przedstawia termometr elektromagnetyczny4 czesciowo w przekroju* a.czesciowo w widoku, fig. 2 — termometr elektromagnetyczny wiwi¬ doku z przodu, a fig. 3 — w widokuz góry, fig. 4 — przekrój termometru elektromagnety¬ cznego, przeznaczonego do pomiaA wysokich temperatur, fig. 5 — przekrój tejgnometru ele¬ ktromagnetycznego, przeznaczonego do pomia¬ rów temperatur w miejscach niedostepnych.Termometr elektromagnetyczny wedlug wy¬ nalazku sklada sie z czterech jczesci: z czesci przetwornikowej,"^ldzejsa* t skjMneg&, r czesci, wzbudzajacej i czesci odbiorczej.Termometr elektromagnftycz^y| uwidocznio* ny na fig. 1 wedlug wynalazku posiacfa oslone. 1, zaopatrzona w szczeliny 2, przebiegajace sru¬ bowa Oslona 1 jest umieszczona na rdzeniu ^f^^';Yra''Mi'a1ibwiefe Imlfcóifrana^tta brze¬ gach i posrodku. Na rdzen skretny 3 sa nasu¬ niete dwie cewki 4 oraz cewka toroidalna 5.*"' Poniewaz oslona 1 jest wykonana z tworzy¬ wa o innym wspólczynniku rozszerzalnosci niz rdzen skretny 3, zmiana* temperatury przy od¬ powiednim ksztalcie oslony 1, zaopatrzonej w srubowe szczeliny 2, wywoluje w rdzeniu skretnym naprezenia skrecajace, rozciagajace i sciskajace. Jezeli prad wzbudzenia za pomo¬ ca cewki toroidalnej 5, wytworzy .cylindrycz¬ ne pole elektromagnetyczne, to zjawia sie skla¬ dowa podluzna skrecenia, proporcjonalna do wielkosci skrecenia, a wiec i do temperatury, i wzbudzajaca w cewkach odbiorczych sile elektromotoryczna. Termometr elektromagne¬ tyczny wedlug wynalazku dziala równiez w kierunku odwrotnym, o ile~~zamieni sie miedzy soba obwód wzbudzania i obwód odbiorczy.Termometr elektromagnetyczny uwidocznio¬ ny na fig. 2 i 3 posiada plytke podstawowa 6, na której sa ustawione dwie pokrywki 7, po¬ laczone z plytkami 8. Jedna z plytek jest po¬ laczona z tuleja 9, która w poblizu powierz¬ chni czolowych 10 jest umocowana na rdzeniu skretnym 11. Rdzen skretny 11 jest przymoco¬ wany do drugiej plytki za pomoca ramienia 12 nakladki 13. Rdzen skretny 11 jest otoczony przez dwie cewki 14 i cewke toroidalna 15. Ca¬ ly termometr jest odizolowany termicznie z je¬ dnej strony za pomoca wkladki izolacyjnej 16.Mierzona temperatura powoduje dzieki prze¬ wodnictwu lub promieniowaniu na plytke pod¬ stawowa 6, która jest wykonana z tworzywa o innym wspólczynniku rozszerzalnosci niz po¬ zostale czesci skladowe termometru, pojawie¬ nie sie w rdzeniu skretnym naprezen skreca¬ jacych, gnacych i scinajacych za posrednic¬ twem pokrywek 7, plytek 8, tulei 9 i naklad¬ ki 13. Jezeli tak samo jak w poprzednich przy¬ padkach powstaje pole elektromagnetyczne na " sfcutek pradów wzbudzania w cewkach 14, to pole* to dostaje odksztalcone na skutek obciaze¬ nia skrecajacego w ten sposób, iz zjawia sie skladowa '/ cylindryczna, proporcjonalna do wielkosci skrecenia, a wiec i do temperatury i wzbudza w^cewce toroidalnej 15 sile elektro¬ motoryczna. Równiez i tu termometr moze pracowac w kierunku odwrotnym, tzn. przy zmianie obwodów wzbudzania na obwód od¬ biorczy.V ' Termometr elektromagnetyczny uwidocznio¬ ny na-fig. 4 sklada sie z precika 17, wlozone- * go do*tulei 1$. Pfrejcik jest polaczony za pomoca preta kierowniczego 19, przepuszczonego przez rurke 20, z dzwignia 21, przylaczona do rdze¬ nia skretnego 22. Rurka jest zakonczona w ma¬ lej komorze 23, do której na obydwu koncach jest przylaczony rdzen skretny 22. Sprezyna srubowa 24 wciska precik 17 do tulei 18. Rdzen skretny 22 jest polaczony z cewkami 25 oraz cewka toroidalna 26 w taki sam sposób, jak w poprzednich przykladach wykonania.Mierzona temperatura pod wplywem róz¬ nych wspólczynników rozszerzalnosci precika 17 i tulei 18 powoduje takie przesuniecie pre¬ ta prowadniczego 19 oraz polaczonej z nim dzwigni 21, ze Wskutek tego nastepuje prze¬ krecenie rdzenia skretnego 22. Tak samo jak w poprzednich przykladach otrzymuje sie sile elektromotoryczna w cewce odbiorczej za po¬ moca pradu wzbudzania i skrecenia rdzenia skretnego 22.Fig. 5 uwidacznia termometr elektromagne¬ tyczny do pomiaru temperatur w miejscach niedostepnych, w których pod wplyWem tem¬ peratury znajduje sie naczynie 27 z odpowied¬ nim medium 28 (ciecza lub gazem), polaczone za pomoca rurki wloskowatej 29 z komora, utworzona z rury falistej 30. Rura falista 30 jest jednym koncem polaczona z rama 31, w której równiez jest umocowany rdzen skret¬ ny 32 w postaci sruby dwuzwojowej, do które¬ go jest przymocowany drugi koniec rury. Na rdzen skretny 32 jest nasunieta cewka 33.Zwiekszona temperatura powoduje wzgled¬ ne powiekszenie zawartosci medium 28 w po¬ równaniu ze zwiekszeniem objetosci naczynia 27, wskutek czego medium zostaje wypchniete przez rurke wloskowata 29 do komory, utwo* rzonej przez rure falista 30. Rura falista 30 ulega przy tym rozciagnieciu, wskutek czego rdzen skretny 32 doznaje naprezenia skrecaja¬ cego. Jezeli teraz w tym rdzeniu skretnym 32 - 2 -prad wzbudzajacy, wprowadzony bezposrednio do rdzenia skretnego, wytworzy pole elektro¬ magnetyczne, to pole to zostaje odksztalcone przez naprezenie skrecajace w ten sposób, ze zjawia sie podluzna skladowa, proporcjonalna do wielkosci skrecenia i tym samym do wy¬ sokosci temperatury, a w cewce 33 zostaje wzbudzona sila elektromotoryczna. Obydwa obwody (odbiorczy i wzbudzajacy) moga byc wzajemnie zamienione.Oprócz tego istnieje caly szereg róznych in¬ nych kombinacji, które w istocie swej polega¬ ja na tym, ze cieplo powinno byc przetworzo¬ ne na skrecenie rdzenia skretnego. Za pomoca dobrze dobranego materialu uzwojenia cewki oraz potrzebnej do tego izolacji istnieje moz¬ liwosc wykonywania wymaganych pomiarów w bardzo szerokim zakresie temperatur. Waz¬ na zaleta termometru wedlug wynalazku pole¬ ga na tym, ze uzyskana w ten sposób sila ele¬ ktromotoryczna jest znacznej wielkosci, co przyczynia sie do znacznego potanienia termo¬ metru, wobec czego powstaje mozliwosc stoso¬ wania termometru równiez i w tych przypad¬ kach, w których wykonywanie pomiarów oraz rejestrowanie temperatur bylo dotychczas ma¬ lo oplacalne. Cala aparatura jest prosta i nie zawiera ukladów elektronicznych. PL