Pierwszenstwo: Roilqczalno polqczonie wtyczkowe Patent trwa od dnia 25 kwietnia 1957 r. 11 kwietnia 1957 r. (Niemiecka Republika Demokratyczna) Przedmiotem wynalazku jest specjalne wy¬ konanie sprezynki stykowej elektrycznego roz- laczalnego polaczenia wtyczkowego, które skla¬ da sie ze sprezynki stykowej i noza stykowego i znajduje zastosowanie zwlaiszoza w aparatach teletechnicznych. Najwazniejszym wymaganiem w tym przypadku jest zapewnienie niezawod¬ nego kontaktu, co moze byc osiagniete przez do¬ stateczny nacisk ©tylku, odpowiedni przekrój i samooczyszczanie miejsc kontaktowych. Próbo¬ wano juz wielokrotnie spelnic te wymagania.Jak wiadomo, w technice silnopradowej stoso¬ wano te zasady np. do wtyczek aparatów, cho¬ ciaz nie wszystkie udalo sie calkowicie wypel¬ nic. Jednak stosunki elektryczne i konstrukcyj¬ ne nie moga byc przeniesione z techniki silno- pradpwej do teletedhniki, gdyz nie odpowiadaja stawianym tam wymaganiom. Przede wszyst¬ kim dotyczy to strony konstrukcyjnej, ale rów¬ niez co do strony elektrycznej znane rozlaczalne polaczenia wtyczkowe nie zapewniaja samo¬ oczyszczenia miejsc styiku.Z tego wzgledu obecnie przyjeto inna postac, konstrukcyjna rozlaczalnych joolaczen wtycz¬ kowych, które sa znane oeólnie pod nazwa kontaktów wtyczkowych. Kontakty takie sa zbudowane ma tej zasadzie, ze sztywna czesc wtyczkowa ma postac noza, a sprezynujaca czesc tulejkowa jest wykonana tak, iz t*rzy do¬ konywaniu polaczenia sztywna czesc zostaje po¬ chwycona jednoczesnie na co najmniej dwóch powierzchniach przez krawedzie czolowe spre¬ zynowych ramion, uksztaltowanych w postaci kleszczy przy duzym powierzchniowym nacisku styków. Czesc wtyczkowa moze byc przy tym wykonana w postaci klucza, tak iz trzon jest przeznaczony do mechanicznego prowadzenia, a tylko 'bródka sluzy do wykonania styku. Takie rozlaczalne elektryczne polaczenia wtyczkowe znalazly powszechne zastosowanie. W kazdym razie dla uzyskania niezawodnego styku i osiag¬ niecia koniecznej powierzchni przewodzenia musza byc zastosowane liczne tulejkowe spre¬ zynki o coraz-to mniejszych wymiarach utniesz-czofte jedna w drugiej, gdyz przy uzyciu tylko jednego takiego czlonu przy rozlaczaniu lub ze¬ stawianiu polaczenia wtyczkowego moga zda¬ rzyc sie zanieczyszczenia i stapianie sie pod wplywem znacznego obciazenia pradem.Spfeezynki tulejkowe, umieszczone mimosro- dowo jedna w drugiej, moga wprawdzie razem wywierac stosunkowo znaczny nacisk stykowy, a dzieki samooczyszczaniu miejsc kontaktowych moga zapewniac prawie niezmienny opór przej¬ sciowy, jednak osiaga sie to z cala niezawod¬ noscia tylko wtedy, gdy polaczone czesci wtycz¬ kowe sa czesciej poruszane wzgledem siebie.Oprócz tego przy takim wykonaniu polaczenia wtyczkowego wystepuja tylko liniowe chociaz wielokrotne miejsca ©tyku, gdyz poszczególne tulejki wtyczkowe uginaja sie przy wkladaniu noza stykowego.Z tego wzgledu przyjeto juz obecnie wygina¬ nie czolowych krawedzi rozcietych czesci tulej¬ kowych ku wewnatrz lub na zewnatrz, tak iz dzialanie stykowe odbywa sie na wiekszej po¬ wierzchni, niz powierzchnia wyznaczona przez grubosc tulejki. Aczkolwiek za pomoca takiej konstrukcji styków uzyskano mozliwosc unik¬ niecia wielu umieszczonych mimosrodowo wzgledem siebie tulejek stykowych, to jednak dla uzyskania wystarczajacego styku nalezy z koniecznosci zwiekszyc grubosc materialu i srednice sprezynek stykowych oraz pokonac techniczne trudnosci wykonania.Wedlug wynalazku proponuje sie taka kon¬ strukcje sprezynek stykowych rozlaczalnego po¬ laczenia wtyczkowego, skladajacego sie ze spre¬ zynek i noza stykowego, która przy zachowaniu niezawodnosci dzialania umozliwia styk punkto¬ wy, liniowy lub powierzchniowy a przy tym - jednoczesnie zapewnia samooczyszczanie miejsc stykowych. Odbywa sie to w ten sposób, ze sprezynka stykowa, przyjmujaca nóz stykowy, sklada sie z dwóch symetrycznie umieszczo¬ nych i jednakowo uksztaltowanych sprezynek plaskich, z których kazda posiada jezyczkowa- te wykroje, zapewniajace tym samym punkto¬ we, liniowe lufo powierzchniowe miejsca styku, obdarzone zdolnoscia samooczyszczania.• Kilka przykladów wykonania rozlaczalnego polaczenia wtyczkowego wedlug wynalazku przedstawiono na rysunku.Fig. 1 przedstawia sprezynke stykowa, przyj¬ mujaca nie przedstawiony na rysunku nóz sty¬ kowy i skladajaca sie z dwóch jednakowych sprezynek plaskich 1, umieszczonych symetrycz¬ nie i polaczonych elektrycznie,, z których kazda posiada jezyczkowate wykroje 2, zapewniajace pozadany styk. Samooczyszczenie miejsc kon¬ taktowych zapewnia juz ta sposród przeciwleg¬ lych par jezyczków, która jako pierwsza styka sie z nozem stykowym. Obydwie symetryczne sprezynki plaskie sa zamocowane razem w zna¬ ny sposób na uszkach lutowniczych. Jezyczki sprezynek plaskich, zapewniajace kontakt, sa nachylone pod dowolnym katem wzgledem pod¬ luznego kierunku sprezynki.Fig. 2 przedstawia podobne sprezynki styko¬ we, które róznia sie od sprezynki wedlug fig. 1 jednak tym, ze na swobodnych koncach sa od¬ giete pod katem lob na ksztalt lumu. Szczegól ten ma .zapewnic utrzymanie sprezynek styko¬ wych w listwie obsady. Górne konce sprezynek plaskich moga byc prócz tego odgiete ku we¬ wnatrz dla zapewnienia styku, tak iz powstaje jeszcze jedna para jezyczków.Fig. 3 przedstafwiia umiesizczaniie dwóch spre¬ zynek stykowych jedna w drugiej, przy czym jezyczki zewnetrznych sprezynek stykowych podtrzymuja wewnetrzna sprezynke stykowa, dzieki czemu powieksza sie niezawodnosc dzia¬ lania. Wszystkie uszka lutownicze sa w znany sposób polaczone ze soba elektrycznie.Fig. 4 iprzedstawia umieszczenie sprezynki stykowej wedlug wynalazku w listwie obsady.Dla zamocowania sprezynki uszko lutownicze jest przekrecone. Zabieg ten pozwala na za¬ oszczedzenie potrzebnej dotychczas innej wy- praski, zabezpieczajacej znane sprezynki styko¬ we przed przekreceniem.Fig. 5 przedstawia uksztaltowanie jezyczków spoczynek plaskich. O dle na fig. 5a jezyczki ma¬ ja prostokatne sciecie brzegów, to na fig. 5b sa one odgiete i daja styk powierzchniowy. Jezycz¬ ki moga byc jednak wykonane równiez w ten sposób, ze w przeciwienstwie do liniowego styku wedlug fig. 5a i powierzchniowego styku we¬ dlug 5fo daja styk punktowy.Jezeli opisana sprezynka stykowa ma byc za¬ stosowana jako czlon lacznikowy (lacznik szere¬ gowy, mostek), to pomiedzy dwoma wystajacy¬ mi uszkami lutowniczymi znajduje sie wkladka izolacyjna.Taka sprezynka stykowa o wykonaniu ko¬ rzystnym pod wzgledem ekonomicznym i nie¬ zawodna w dzialaniu zapewnia przy wzajem¬ nym ruchu stykajacych sie czesci (sprezynki i noze) niezawodne samooczyszczanie, & wiec zdejmowanie warstewka tlenku lub zanieczysz¬ czen. — 2 — PL