Pierwszenstwo: 5 lutego 1957 r./Niemiecka Republika Demokratyczna/.Wynalazek dotyczy urzadzenia, za pomoca którego mozna giaó rury na zimno i bez napelniania, tworzac szereg kolejno nastepujacych wygiec* w jed¬ nej plaszczyznie, a takze mozna wyginaó rury juz zainstalowane. Takie zada¬ nia spotyka sie niezwykle czesto i wystepuja one pod nazwami: "wygiecie", "schodkowe wygiecia" i "gesia szyja". Rozumie sie przez to: w pierwszym przypadku pólkoliste wygiecie z lukami zaokraglajacymi, przy czym pierwot¬ ny kierunek rury zostaje zachowany, w drugim przypadku dwa nastepujace po sobie luki, za pomoca których rura biegnie dalej w kierunku równoleglym do pierwotnego; w trzecim przypadku - wygiecie rury o 180° i nastepnie o 90° w wyniku czego rura biegnie dalej w kierunku prostopadlym do kierunku pierwotnego.Takie lub podobne krzywizny rur mozna bylo dotychczas wykonywac tylko recznie przy napelnianiu rur piaskiem i podgrzewaniu ich, gdyz zadne z zna-nych urzadzen do giecia rur nie pozwala na bezposrednie przejscie od jed¬ nego luku do drugiego. Ma to swoje uzasadnienie w tym, ze do niezawodnego i nieruchomego zanocowania rury, urzadzanie mocujaoe mozna umiescic w pew¬ nej odleglosci od poczatku krzywizny, która mamy wykonac i wskutek tego dru¬ ga krzywiona moze sie rozpoczad dopiero w odleglosci równej podwójnej od¬ leglosci punktu uchwycenia rury w urzadzeniu mocujacym od poczatku pierw¬ szej krzywizny* Wymagane wskutek tego dzze zapotrzebowanie miejsca dla rurociagów jest czesto nie do zniesienia i wówczas trzeba pogodzic sie z ujemnymi stronami giecia na goraco, które polegaja nie tylko na wiekszym nakladzie pracy i wiekszym zuzyoiu srodków produkcyjnych, lecz równiez na tym, ze pózniejsze odrywanie sie nieuchronnie przypieczonych ziarnek piasku, pozostalych z wypelniania rury piaskiem, pociaga za soba duze niebezpie¬ czenstwo zaburzen # produkcji o mniejszych lub wiekszych nastepstwach.Wynalazek usuwa nie tylko te ujemne strony, ale pozwala poza tym wyko¬ nywac uzupelniajace wygiecia na czesciowo juz ulozonych rurociagach, jeze¬ li nie sa one jeszcze umocowane, i w ten sposób zainstalowany juz rurociag moze byc poprowadzony dalej w dowolnym kierunku 1 to mianowicie dzieki te¬ mu, ze krazek ksztaltujacy na obydwóch swych stronach czolowych zaopatrzo¬ ny jest w rowki, w które wchodza la$y obejmy mocujacej. Dzieki takiemu uksztaltowaniu.krazka ksztaltujacego mozna zamocowywac rure tuz na poczat¬ ku krzywizny, bez obawy naruszenia polozenia urzadzenia mocujacego. Ponie¬ waz teraz pomiedzy miejscem zamocowania, a poczatkiem krzywizny nie potrze¬ ba zadnej odleglosci, wiec nastepna krzywizna moze dotykac bezposrednio do poczatku poprzedniej.Dalsza cecha charakterystycza wynalazku jest element gnacy, na które¬ go jednym koncu przewidziany jest otwór do nakladania na czop srodkujacy krazka ksztaltujacego i który poza tym posiada sworzen przestawiany w po¬ dluznym otworze na wymagana odleglosc i sluzacy do osadzenia na nim z obydwóch stron po jednym krazku. Aby w miare zwiekszania srednicy krazka ksztaltujacego uzyskac mozna bylo korzystny dla procesu giecia przesuw krazka gnacego, podluzny otwór jest umieszczony pod ostrym katem do zamo¬ cowanej, niewygietej jeszcze rury.Na drugim jego koncu umieszczony jest zabierak do przedluzacza dzwig¬ ni, w danym przypadku zaopatrzony w mechanizm zapadkowy.Krazek ksztaltujacy, który spoczywa na podstawie w postaci plyty, zaopatrzonej w wielokatny czop, jest utrzymywany w polozeniu nieruchomym za pomoca dzwigni nakladanej na wielokatny czop* Jezeli teraz element gna¬ cy zostanie powiazany z krazkiem ksztaltujacym, to wraz z przynalezna do niego dzwignia tworzy on kleszcze, za pomoca których mozna recznie wyginac rury.Za pomoca urzadzenia w wykonaniu ponizej opisanym, dzieki wyjatkowemu malemu zapotrzebowaniu dla niego miejsca 1 malemu ciezarowi, mozna zginac 2na montazu juz czesciowo ulozone rury wówczas, gdy krazek ksztaltujacy osadzi, sie za pomoca elementu w miejscu zginania i za pomoca elementu gna¬ cego wygina sie rure o wymagany kat* Aby wspomniane na wstepie, czesto spotykane., postacie wygiec mozna bylo wykonywac równomiernie 1 szybko, plyta podstawowa urzadzenia wedlug wynalazku zaopatrzona jest w szereg podluznych otworów w których mozna pro¬ wadzic i ustawiac sworznie srodkujace wielu krazków ksztaltujacych, przy czym tylko pierwszy krazek ksztaltujacy musi byc uksztaltowany jako czesc urzadzenia mocujacego. Po wykonaniu pierwszej krzywizny dokola pierwszego krazka ksztaltujacego, osadza sie w nastepnym otworze podluznym drugi kra¬ zek ksztaltujacy za pomoca jego sworznia srodkujacego, a nastepnie element gnacy przedstawia sie z pierwszego krazka ksztaltujacego na drugi przez nasuniecie na jego sworzen srodkujacy, przy czym, poniewaz dotykajacy luk przebiega w przeciwnym kierunku, wiec element gnacy trzeba obrócic o 180° dokola jego osi, aby doprowadzic do wspóldzialania z krazkiem gnacym umieszczonym na drugiej stronie elementu gnacego naprzeciw pierwszego kraz¬ ka gnacego; wówczas wykonuje sie druga krzywizne* Analogicznie za pomoca trzeciego krazka ksztaltujacego, mozna wykonac na rurze nastepna krzywizne."Podluzny otwór prowadzacy w plycie podstawowej jest potizebny po to, aby mozna bylo stosowac krazki róznej wielkosci odpowiadajace róznym promie¬ niom krzywizny.Wynalazek szczególowiej wyjasniaja rysunki, z których fig. 1 pokazuje widok urzadzenia z boku, fig. 2 - widok z góry, a fig. 3 - jego plyte pod¬ stawowa.Plyta podstawowa i jest wyposazona z jednej strony w dwa kolki 2, do osadzenia zaopatrzonego w odpowiadajace im otwory krazka ksztaltujacego £, a z drugiej - w czworokat 4 w celu zamocowania w imadle lub do nalozenia dzwigni 2, zaopatrzonej w odpowiadajacy mu otwór. Przedluzeniem czworokata jest sworzen srodkujacy £, na który naklada sie krazek ksztaltujacy £ a nastepnie element gnacy £• Element gnacy 2 ma z obydwóch stron po jednym krazku zginajacym £ i £ i w danym przypadku wielokat 12, do którego mozna wlozyc dzwignie przedluzajaca JJL, zaopatrzona ewentualnie w znany mecha¬ nizm zapadkowy. Zamiast wielokata i£ mozna osadzic sworzen z kilkoma otwo¬ rami promieniowymi, w które wklada sie dzwignie przedluzajaca. Rysunki po¬ kazuja obydwa rozwiazania.Obydwie powierzchnie czolowe krazka ksztaltujacego £ zaopatrzone sa w przelotowy, wykonany jako cieciwa rowek J£, w który wchodza lapy obejmy mocujacej ii. Za pomoca sruby lub dzwigni mimosrodowej moze byc tu przymo¬ cowana wyginana rura 1£.Fig, 3 pokazuje plyte podstawowa 15, z trzema krazkami ksztaltujacymi 1» 1£ * 1,7 oraz rure ]A przygotowana do wykonania wygiecia.Po docisniecia rury ^4 za pomoca obejmy mocujacej U do krazka ksztal¬ tujacego i, przy czym trzeba uwazac na to, aby obejma mocujaca znajdowala - 3 *sie nieco powyzej linii prostopadlej do rury i przechodzacej przez srodek krazka ksztaltujacego, naklada sie element zginajacy £ na sworzerf srodku¬ jacy £ krazka ksztaltujacego i to w ten sposób, ze krazek zginajacy fi przylega do rury iffc po stronie przeciwleglej do krazka ksztaltujacego £* Za pomoca nalozonej na wielokat 2SL dzwigni przedluzajacej 11 mozna teraz krazek gnacy £ obracac" dokola krazka ksztaltujacego i i w ten sposób wygi¬ nac rure. Czworokat 4 mozna przy tym zamocowac w imadle lub przytrzymywac recznie za pomoca ramienia 5 klucza* Obydwa wielokaty l i 12 przy nasadze¬ niu dzwigni £ i 11 powinny umozliwiac dobranie najkorzystniejszego kata dla dzialania kleszczowego. Mozna go dobierac jeszcze latwiej stosujac mechanizm zapadkowy.Przy stosowaniu urzadzenia w postaci kleszczy, mozna calkowicie pomi¬ nac plyte podstawowa, gdyz dzwignie £ mozna zaopatrzyc równiez w kolki 12, które wchodza w odpowiadajace otwory krazka ksztaltujacego.Stosujac plyte podstawowa 25. z kilkoma podluznymi otworami mozna do¬ konywac dalszych wygiec rury 14 bezposrednio przylegajacych do pierwszego wygiecia i zwróconych w kierunku przeciwnym wówczas gdy za pomoca sworzni srodkujacych Ig osadzi sie jeden za drugim krazki ksztaltujace 16 1 \7 w odpowiednich do zamierzonego wygiecia otworach podluznych, a element gna¬ cy bedzie sie nakladalo kolejno na sworznie srodkujace 18, przy czym kazdo¬ razowo jeden z krazków gnacych £ lub 2 przystawia sie do niewygietej jesz¬ cze czesci rury 14.Narysowany na fig. 3 uklad umozliwia uzyskanie tzw. "wygiecia" rury.Z podanego wyzej opisu wynika, ze w podobny prosty sposób mozna wyko¬ nywac prawe, lewe i wielokrotne wygiecia zarówno na miejscu montazu jak i na warsztacie przy jak najmniejszym zapotrzebowaniu miejsca na samo urza¬ dzenie. PL