PL41343B1 - - Google Patents

Description

Reakcja alkoholi alifatycznych o krótkim lan¬ cuchu z trójchlorkiem fosforu, w wyniku któ¬ rej otrzymuje sie trójalkilofosforyny wymaga stosowania srodków wiazacych kwasy, poniewaz powstajacy w czasie reakcji chlorowodór, jesli nie zostanie zwiazany, odszczepia z powstalych trójalkilofosforynów grupy alkilowe w postaci chlorków alkilowych. Jako srodki wiazace kwa¬ sy stosuje sie alkoholany metali alkalicznych, na przyklad -alkoholan sodowy, albo trzeciorze¬ dowe aminy, na przyklad pirydyne lub dwu- metyloaniline. Niedogodnosc uzycia alkoholanów metali alkalicznych polega na tym, ze dobra wy¬ dajnosc trójalkilofosforynów mozna osiagnac tylko przy zastosowaniu alkoholanów, wolnych albo prawie wolnych od alkoholu, a te sa sto- * sunkowo trudne technicznie do wytwarzania i drogie. Chlorowodorki najbardziej dostepnych trzeciorzedowych amin, jak pirydyna i dwume- tyloanilina, sa hygroskopijne. Przy ich stosowa¬ niu jako srodków wiazacych kwasy w reakcji alkoholi z trójchlorkiem fosforu powstaje obawa, ze zostanie przyciagnieta woda i pewna czesc wytworzonego trójalkilofosforynu ulegnie zmy- dleniu. Ma to szczególne znaczenie przy wytwa¬ rzaniu trójmetylofosforynu. Poza tym trudno jest wydzielic, hygroskopijne chlorowodorki z cieczy reakcyjnej, poniewaz przyciagaja one na filtrze wode i przez to wplywaja ujemnie na szybkosc-filtracji. Dlatego próbowano stosowac, jako srodki wiazace kwasy, takie trzeciorzedowe aminy, których chlorowodorki nie sa hygrosko¬ pijne, jak na przyklad dwuetyloaniline.Stwierdzono, ze wymienione trudnosci mozna usunac w sposób o wiele prostszy, a mianowi¬ cie prowadzac reakcje w obecnosci aniliny lub innej aromatycznej aminy pierwszorzedowej w obojetnym srodlku rozcienczajacym. Mozna na przyklad stosowac równiez toluidyny lub chlo- roaniliny.Szczególnie nadajaca sie do tych celów anilina wyróznia sie od trzeciorzedowych zasad niska-cena i latwoscia regeneracji. Jej chlorowodorek jest praktycznie niarozpuszczalny w srodkach rozcienczajacych stosowanych do wytwarzania trójalkilofosforynów, jak na przyklad w ben¬ zenie, chlorobenzenie, oleju parafinowym, uwo¬ dornionej mieszaninie weglowodorów z syntezy Fischer — Tropscha o granicach wrzenia 180— 230°C, i dlatego bez trudnosci daje sie wydzielic z mieszaniny reakcyjnej. Równiez nie jest on (chlorowodorek aniliny) hygroskopijny i stoso¬ wanie go jako srodka wiazacego kwas przy wy¬ twarzaniu trójalkilofosiorynów prowadzi do bar^ dzo dobrych wydajnosci* Fakt, ze pierwszorze- dowe aminy mozna korzystnie stosowac jako srodki wiazace kwasy w reakcji alkoholi z trójchlorkiem fosforu jest nieoczekiwany, gdyz nalezaloby sie' spodziewac reakcji ubocznych.Przyklad I. Do mieszaniny 335 czesci wago¬ wych metanolu, 930 czesci wagowych aniliny i 1500 czesci wagowych trójchlorobenzenu w tempera¬ turze 20-30°C, przy stalym mieszaniu i chlodzeniu, wkrapla sie w ciagu 21/2 godziny 453 czesci wa¬ gowych trójchlorku fosforu. Po dalszym 2 go¬ dzinnym mieszaniu wydzielony chlorowodorek aniliny odsacza sie i z przesaczu w kolumnie frakcyjnej pod cisnieniem 80 mm Hg oddestylo- wuje sie utworzony trójmetylofosforyn.Wydajnosc wynosi 285 czesci wagowych trój- metylofosforynu o granicach wrzenia 55—60°C pod cisnieniem 80 mm Hg. Jego gestosc wynosi 1,050 w temperaturze 20°C.Znajdujacy sie w pozostalosci podestylacyjnej trójchlorobenzen po przemyciu woda lub roz¬ tworem sody i po wysuszeniu moze byc ponow¬ nie uzyty, a dodana aniline w znany sposób uzys¬ kuje sie' z powrotem z odsaczonego chlorowo¬ dorku aniliny.Przyklad II-. Do mieszaniny 335 czesci wago¬ wych metanolu, 930 czesci wagowych aniliny i 1750 czesci wagowych oleju parafinowego, podczas stalego chlodzenia i bardzo dobrego mie¬ szania, w temperaturze 15°C, w ciagu 90 minut wkrapla sie 453 czesci wagowych trójchlorku fosforu. Dalej postepuje sie jak w przykladzie I.Wydajnosc wynosi 275 czesci wagowych trójme- tylofosforynu o podanych granicach wrzenia i gestosci: Przyklad III. Do mieszaniny 480 czesci wa¬ gowych 98,8%-owego alkoholu etylowego, 930 czesci wagowych aniliny i 1200 czesci wagowych benzenu wlkrapla sie w temperaturze 15—18°C, w ciagu 2 godzin * 453 czesci wagowych trój¬ chlorku fosforu. Po dalszym 2 godzinnym mie¬ szaniu wydzielony chlorowodorek aniliny odsa¬ cza sie i nastepnie z przesaczu oddestylowuje benzen przy uzyciu. kolumny, pod cisnieniem atmosferycznym. Benzen zawraca sie do nastep¬ nej szarzy. Z pozostalosci oddestylowuje sie przy uzyciu kolumny trój etylojosforyn pod cisnie¬ niem 10 mm Hg w temperaturze wrzenia 45°C.Wydajnosc wynosi 425 czesci wagowych trój- etylofosforynu o gestosci 0,951 w temperaturze 20°C.Przyklad IV. Do mieszaniny 480 czesci wa¬ gowych 98,8%-owego alkoholu etylowego, 930 czesci wagowych aniliny i 1200 czesci wagowych uwodornionej mieszaniny weglowodorów, po¬ chodzacych z syntezy Fischer — Tropscha o granicach wrzenia 180—230°C, wkrapla sie, pod¬ czas energicznego mieszania, w ciagu 2 godzin, w temperaturze okolo 15°C, 453 czesci wago¬ wych trójchlorku fosforu. Dalsza przeróbka na¬ stepuje jak opisano w przykladzie II. Otrzymuje sie 400 czesci wagowych trójetylofosforynu. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania trójalkilofosforynówz trój¬ chlorku fosforu i alkoholi, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w obecnosci aniliny lub in¬ nej aromatycznej pierwszorzedowej aminy i obo¬ jetnego srodka rozcienczajacego. VEB Farbenfabrik Wolfen Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych CWD - zam. 2871/S/Lz — 2143—Lak—14.6.58—100—Pap. druk. ki. III Bl/100 g PL