Opublikowano dnia 21 listopada 1958 r. 'atento^#^at ipssBoliteiAMJ 5''rzedu Pater..~_ .^^ , , POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41296 Inz, mgr Karol Wojnar Kraków, Polska KI,-5 a, 18/40 Rdzeniówka do otrzymywania rdzeni wiertniczych ze skal kruchych i miekkich Patent trwa od dnia 19 lutego 1958 r.Dla zwiekszenia wydajnosci rdzeni wiertni¬ czych przy wierceniu (i poszukiwaniu zlóz sto¬ suje sie o róznej konstrukcji rdzeniówka.Poczatkowo byly to rdzefniówki z pojedyncza rura rdzeniowa, pózniej zastosowano podwójne rury rdzeniowe, a nawet i potrójne. Usunieto tym samym czesciowo szkodliwy wplyw pluczki wiertniczej na odwiercane rdzenie oraz szkodli¬ wy wplyw obracajacej sie rury rdzeniowej, co wplywalo na kruszenie i obracanie sie pokru¬ szonych kawalków rdzenia w czasie rdzeniowa¬ nia. Dla lepszego urwania rdizenia stosuje sie rózne konstrukcje urywaczy, które maja nie tylko urwac odwiercony rdzen, ale tez podtrzy¬ mac go w rurze rdzeniowej. Wszystkie dotych¬ czas stosowane typy urywaczy nie daja calko¬ witej pewnosci urwania rdzenia, a przede wszystkim niszcza one odwiercany rdzen jesz¬ cze przed wlasciwym urwaniem i wyciagnieciem z otworu. Jakkolwiek w tym kierunku osiagnieto pewne wyniki, jednak w dalszym ciagu rezulta¬ ty rdzeniowania, zwlaszcza w trudnych warun¬ kach geologicznych (skaly o malej wytrzyma¬ losci strukturalnej — kruche, spekane, nawod¬ nione...) sa nikle.W praktyce zdarza sie obecnie bardzo czesto, ze przy poszukiwaniach geologicznych przez wiercenia (jako najbardziej dokladnych i pew¬ nych) przewierca sie zloza miazszosci nawet kilku metrów bez pozytywnego rezultatu, tj. bez uzysku rdzeni wiertniczych. Wiercenia takie daja wyniki ujemne, a to z powodu niemoznosci uzyskania rdzeni i prób z wiercenia.Przyczyna tego sa przede wszystkim miezada- t walajace konstrukcje rdzeniówek, czesciowo sposoby rdzeniowania i oczywiscie utrudnione warunki geologiczne (np. slabozwiezly wegiel koksujacy).Rdzeniówka wedlug wynalazku eliminuje cal¬ kowicie szkodliwy wplyw urywacza na rdzen w czasie wiercenia, -poniewaz urywacz znajduje sie na zewnatrz rury rdzeniowej. Po odwierceniu rdzenia urywacz ten zostaje odsloniety, a jego budowa daje gwarancje pewnego i niezawodne¬ go urwania i przytrzymania rdzenia w rurze rdzeniowej..WsAepne odwiercanie pierscienia skaly przez koronke frokola- rdzenia bez pluczki na „sucho" oraz bardzo* dobre podwieszenie na trzech lozys¬ kach i unieruchomienie rury rdzeniowej chro¬ niacej rdzen stwarza dogodne warunki ochrony rdzenia przed szkodliwym dzialaniem pluczki wiertniczej, jak i przed dzialaniem obracajacej sie czesci zewnetrznej rdzeniówki wraz z ko¬ ronka i wykruszaniem rdzenia.Rdzeniówke wedlug wynalazku przedstawiono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia prze¬ krój pionowy rdzeniówki, a fig. 2 — jej przekrój poprzeczny wzdluz linii A — B. Dwustopniowa koronka 1 posiada kanaly 2 na wyplyw pluczki, a pierscien urywacza 3 miesci sie w górnej czesci 4 koronki.Urywacz posiada lapki 5 odpychane do srodka sprezynami. Lapki urywacza w czasie rdzenio¬ wania znajduja, sie na zewnatrz rury rdzenio¬ wej 6. Dzieki temu nie niszcza one rdzenia oraz sam urywacz równiez nie ulega zuzyciu, a dzia¬ lanie jego jest pewne.Rura rdzeniowa jest od góry zakryta pokrywa 8 (korkiem), zaopatrzona w kanal zamykany za¬ worami kulowymi 7 dla wyplywu szlamu i powietrza wyciskanego przez wchodzacy i od- wiercany rdzen zapelniajacy stopniowo rure rdzeniowa. Szlam i powietrze przechodza przez kanal w trzonie 9 i otwory 18, 20 w laczniku 12 i tulei 14.Otwory te w czasie rdzeniowania pokrywaja sie ze soba (nie jak przedstawiono na fig. 1).Trzon 9 wraz z rura rdzeniowa jest podwieszony na trzech lozyskach kulkowych 10. Dzieki temu rura rdzeniowa zawierajaca odwiercany rdzen nie obraca sie w czasie wiercenia. Zewnetrzna rura 11 jest od dolu przykrecona do koronki 4, a od góry do tulei 14.Tuleja posiada dwa przeciwlegle „wypusty", podobnie jak lacznik 12, które opierajac sie o siebie maja na celu przeniesienie obrotów rur pluczkowych (przewodu wiertniczego) przez rure zewnetrzna wraz z lacznikiem 12, tuleja 14 na koronke 1 w czasie rdzeniowania. Wówczas wy¬ pusty te dotykaja sie wzajemnie, a sztyfty 17 ulegaja uprzednio scieciu przez postawienie rdzeniówki na spodzie otworu i obrót przewo¬ dem. Sztyfty te zabezpieczaja i uniemozliwiaja przesuniecie rury wewnetrznej 6 do góry w czasie zapuszczania przewodu z rdzeniówka do otworu.Tym samym urywacz rdzeni nie jest odsloniety.Pluczka tloczona do otworu rurami pluczko¬ wymi przedostaje sie osmioma otworami 13 w laczniku 12 do przestrzeni pomiedzy rurami 6 i 11 i wyplywa kanalami 2 pod górna czesc koronki.Przed przedostaniem sie pluczki do lozysk, otwór w laczniku 12 jest zabezpieczony sruba 15.Pierscienie uszczelniajace 16 uniemozliwiaja tez przedostanie sie pluczki do przestrzeni 19 po¬ miedzy tuleje a lacznik. Na wysokosc tej prze¬ strzeni jest podnoszona rura wewnetrzna w sto¬ sunku do rury zewnetrznej z koronka wówczas, gdy nastepuje odsloniecie urywacza i urwanie rdzenia po jego odwierceniu.Rdzeniówka wedlug wynalazku posiada na¬ stepujace zalety: uzyskuje sie pewne i* nieza¬ wodne urwanie rdzenia, zamkniecie calkowite wylotu dolnej czesci rury rdzeniowej za pomoca lapek urywacza (krótsze i dlusze) zapewnia przy¬ trzymanie nawet malych okruchów rdzenia w rurze rdzeniowej w czasie wyciagania rdzeniów¬ ki do góry, racjonalne podwieszenie i unierucho¬ mienie rury rdzeniowej na lozyskach, eliminuje szkodliwe kruszenie rdzenia przez obroty koronki i rury zewnetrzne,©dwiercanie rdzenia na „sucho" przez dolna czesc koronki usuwa szkodliwe dzia¬ lanie pluczki na rdzen oraz prosta konstrukcja rdzeniówki ulatwia jej wykonanie i obsluge oraz wyjecie rdzenia z rury rdzeniowej.Powyzsze zalety rdzeniówki zapewniaja otrzy¬ mywanie rdzeni nawet ze skal kruchych, np. spekanych wegli kamiennych. PL