Opublikowano dnia 22 sierpnia 1958 r.SOltc %\ Ibibliotbk I Urzedu Patentowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41148 KI. 74 a, 19 Stanislaiu Forys Bielsko-Biala, Polska Zegar sygnalizacyjny Patent trwa od dnia 2 grudnia 1957 r.Zegar sygnalizacyjny wedlug wynalazku sluzy do sterowania sygnalizacja elektryczna, np. dzwonkowa, syrenowa, swietlna lub inna sto¬ sowana w szkolach i zakladach pracy.W stosunku do instniejacych rozwiazan ze¬ gar sygnalizacyjny bedacy przedmiotem wyna¬ lazku jest konstrukcyjnie i technologicznie prostszy oraz pozwala na dokladniejszy rozdzial sygnalów (zachowanie wiekszej dokladnosci od¬ stepów sygnalów w czasie).Zegar sygnalizacyjny wedlug wynalazku mo¬ ze byc przystosowany do dowolnego mecha¬ nizmu zegarowego.Poszczególne zespoly zegara sygnalizacyjne¬ go sa przedstawione na fig. 1—5, przy czym fig. 1 przedstawia widok boczny bebna sterujacego 5 wraz z wodzikiem 8 i tarcza sterujaca 21 ze stykami 24 i 25, fig. 2 — widok czolowy bebna ste¬ rujacego wraz z wodzikiem i plytka stykowa 11, fig. 3 — plytke stykowa i kolelf 14 w momen¬ cie bezposrednio poprzedzajacym opadniecie plytki, fig 4 — listwe zwrotna przerzujcajaca wo¬ dzik w polozenie poczatkowe po skonczeniu jed¬ nego cyklu 24 godzinnego, wreszcie fig. 5 — me¬ chanizm wylaczajacy zegar spod pradu w cza¬ sie, gdy nie ma on dawac sygnalów.W zegarze sygnalizacyjnym wedlug wynalazku na osi 1 (fig. 1) wskazówki minutowej mecha¬ nizmu zegarowego zamocowane jest kolo zebate 2, wspólpracujace z kolem zebatym 3, zamo¬ cowanym na osi 4 bebna sterujacego 5. Para kól 2 i 3 daje stosunek przelozenia 1 : 2, tak ze beben 5 wykonuje jeden obrót na dwie godzi¬ ny. Beben sterujacy 5 jest wykonany z metalu i posiada na obwodzie rowek srubowy o skoku 3,5 mm. Na calkowitej dlugosci bebna nacietych jest 12 zwojów. Do plytki izolacyjnej 6 zamoco¬ wany jest za posrednictwem lozyska 7 wodzik 8.W wodziku 8 zamocowany jest sworzen prowa¬ dzacy 9. Sworzen ten jest umieszczony w rowku srubowym bebna 5 i przy obrocie bebna nadaje wodzikowi ruch wzdluz bebna, przy czym spre¬ zyna 10 dociska z pewna sila sworzen 9 do dna rowka bebna. Poniewaz beben 5 wykonuje je¬ den obrót na dwie godziny i posiada na obwo¬ dzie 12 zwojów, wodzik 8 przesuwa sie wzdluzcalego bebna w ciagu 24 godzin, a jednej go- dzinfe odpowiada pól obwodu jednego zwoju.Na dwóch przeciwleglych bokach bebna zazna¬ czone sa liczby odpowiadajace godzinom w cia¬ gu doby.Do wodzika 8 przymocowana jest odizolowana mosiezna plytka stykowa 11, spelniajaca równo¬ czesnie role wiotkiej sprezyny. Do plytki sty¬ kowej 11 przymocowana jest plytka izolacyjna 12 tak jednak, ze koniec plytki 11 nie jest nia przykryty.Na obwodzie bebna sterujacego 5 sa nawier¬ cone wzdluz rowka otwory 13 co 15°. Poniewaz beben wykonuje jeden obrót na dwie godziny, podzialka otworów odpowiada pieciu minutom czasowym. Dlatego tez na czole bebna 5 umie¬ szczona jest dwukrotnie powtarzajaca sie (co 180°) podzialka 0,5, 10, 15,....55, 60.Zegar sygnalizacyjny wedlug wynalazku po¬ zwala na ustawienie sygnalów w odstepach pie¬ ciominutowych lub w wielokrotnosci pieciu mi¬ nut. Wiercac otwory nie co 15°, lecz np. co 3° mozna otrzymac odstepy jednominutowe.Podczas obrotu bebna kazdy z kolków 14 pod¬ nosi plytke stykowa 11 poprzez plytke izolacyj¬ na 12. W okreslonym momencie plytka styko¬ wa opada i styka sie z kolkiem zamykajac ob¬ wód elektryczny sygnalu. Na fig. 3 przedsta¬ wiono moment tuz przed opadnieciem plytki stykowej. Zaleta urzadzenia stykowego jest sa¬ mooczyszczanie sie styków oraz raptowne zwie¬ ranie i rozwieranie styków, przez co unika sie iskrzenia i upalania sie styków. Przez czas obro¬ tu bebna, odpowiadajacy stykowi plytki 11 z kolkiem 14, obwód elektryczny jest zamknie¬ ty i trwa sygnal. Zmieniajac dlugosc wystaja¬ cej czesci plytki II (fig. 3) mozna zmienic czas trwania sygnalu. Moze on np. wynosic 20 se¬ kund.Prad elektryczny jest doprowadzony do plyt¬ ki stykowej 11 przewodem 15 od bebna, nato¬ miast jest odprowadzony stykiem slizgowym 16 (fig. 2 i fig 4), który jest polaczony ze zródlem pradu. Po uplywie 24 godzin wodzik 8 zbliza sie do krawedzi bebna sterujacego, w którym ostat¬ ni zwój jest zakonczony krzywka 17, Krzywka unosi wodzik 8 za posrednictwem sworznia 9 ponad listwe zwrotna 17, biegnaca wzdluz calej dlugosci bebna 5 (to polozenie wo¬ dzika 8 jest zaznaczone na fig. 4 linia przery¬ wana). Przy dalszym obrocie bebna wodzik tra¬ ci z nim kontakt i sprezyna srubowa 28 prze¬ suwa wodzik ponad listwa zwrotna w poloze¬ nie wyjsciowe (zaczernione na fig. 4), przy czym plytka oporowa 19 stanowi ograniczenie ruchu, a pod dzialaniem sprezyny 10 i ciezaru wlasne¬ go wodzik opada. Sworzen prowadzacy 9 trafia przy tym w rowek srubowy i w ten sposób roz¬ poczyna sie nastepny 24 godzinny cykl.Z drugiej strony plytki izolacyjnej 6 umiesz¬ czony jest mechanizm wylacznika, pozwalaja¬ cego wylaczyc zegar spod pradu na czas 12 go¬ dzin lub wielokrotnosci tego czasu, gdy zegar nie jest eksploatowany (np. niedziele). Okresem pracy tego wylacznika, a zarazem calego ze¬ gara sygnalizacyjnego jest jeden tydzien, przy czym aktualny dzien tygodnia jest wskazywany na tarczy zegara.Dzialanie tego wylacznika przedstawione jest na fig. 5 i fig. 1. Do godzinowego kólka zebate¬ go zamocowany jest przerzutnik 20 obracajacy tarcze sterujaca 21. Sprezyna 22 ustala poloze¬ nie tarczy sterujacej. Poniewaz tarcza steruja¬ ca posiada 14 zebów jeden jej obrót trwa jeden tydzien, a obrót o jeden zab odpowiada 12 go¬ dzinom. Na pewnym promieniu umieszczone sa gwintowane otwory 26, w które mozna wkrecac kolki 23 (fig. 1). Kolki te przy obrocie tarczy 21 rozwieraja styki 24 i 25 (fig. 1). Poniewaz styk 24 jest polaczony przewodem 25, a styk 25 ze zródlem pradu, rozwarcie styków 24 i 25 powo¬ duje wylaczenie napiecia zasilajacego zegara (kazdy sworzen 23 wylacza zegar na przeciag 12 godzin).Beben sterujacy 5 jest izolowany od swej osi 4, a pozostale mechanizmy sa zamocowane na plytce izolacyjnej tak, ze mechanizm zegarowy nie jest nigdy pod napieciem. PL