Opublikowano dnia 10 kwietnia 1958 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40965 VEB Automobilirerk AWZ *) Zwickau i Sa., Niemiecka Republika Demokratyczna KI. 39=S=3S/05 A/oA 39q*- Prxyrzqd do wytlaczania, zwlaszcza ksztaltek o dulych powierzchniach Patent trwa od dnia 9 maja 1956 r.Wynalazek dotyczy przyrzadu do wytlaczania na goraco ksztaltek o duzej powierzchni, prze¬ waznie z mas plastycznych.Wedlug znanych sposobów wytlaczanie ksztal¬ tek o duzej powierzchni wykonuje sie_ w grubo- sciennych matrycach stalowych. Cisnienie sto¬ suje sie w zakresie 250—400 kG/cm2, poniewaz tworzywo tylko pod takim cisnieniem plynie. Jed¬ nak takich przyrzadów grubosciennych nie da sie zastosowac przy prasowaniu ksztaltek, które wy¬ magaja podczas prasowania chlodzenia wstecz¬ nego, poniewaz takie zadane chlodzenie trwa zwykle zbyt dlugo w stosunku do kazdego zabie¬ gu prasowania i wskutek tego nie jest ekono¬ miczne.Ksztaltki o duzych powierzchniach, które pod¬ czas wytlaczania winny byc chlodzone wstecz¬ nie, wytwarza sie wedlug wynalazku w przy- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspóltwór¬ cami wynalazku sa Kurt Lang, Wolfgang Bar- thel, Wilhelm Ladowig, Fritz Hans, Werner Rei- chelt, Erich Klauss i Alfred Schedlich. rzadzie, który posiada warstwe izolacyjna leza¬ ca na kadlubie dolnej czesci przyrzadu, podtrzy¬ mujaca czasze ksztaltujaca, zaopatrzona w ka¬ naly grzejne, natomiast górna czesc przyrzadu posiada najlepiej postac wkladki gumowej, przez która przechodza rury grzejne, przymocowane za posrednictwem warstwy izolacyjnej do ka¬ dluba tlocznika.Tlocznik gumowy ma za zadanie wyrównywa¬ nie wszelkich róznic w rozmieszczeniu tworzy¬ wa przy wstepnym ksztaltowaniu oraz wszyst¬ kich zmian spowodowanych wydluzeniem ciepl¬ nym. Bez uzycia takiego tlocznika gumowego nie byloby mozliwe calkowite i równomierne wytlaczanie przy niskim cisnieniu (okolo 40 kG/cm*). Stosuje sie to zwykle przy wytlaczaniu przedmiotów szczególnie trudno dajacych sie ksztaltowac. k Kadlub matrycy oraz kadlub tlocznika gumo¬ wego moga byc wykonane z zeliwa, twardego drewna, stali zawierajacej magnez, igurytu, be¬ tonu lub podobnych materialów.Nizej przedstawiono przyklad wykonania wy¬ nalazku w zwiazku z rysunkiem, na którymfig. 1 przedstawia przyrzad do wytlaczania ksztaltek dajacych spe latwo odksztalcac, fig. 2—4 przedstawiaja sposób zamocowania tloczni¬ ka giftnowego, fig. 5 przedstawia czasze ksztaltu¬ jaca, zaopatrzona w listwy przykrywowe i po¬ srednie, fig. 6 — stalowa czasze ksztaltujaca, sluzaca jako matryca do wytlaczania, fig. 7 — sposób przymocowywania oslony stalowej za po¬ moca srub, fig. 8 — czasze ksztaltujaca, posia¬ dajaca wypukla powierzchnie poslizgowa, fig. 9 — stalowa czasze ksztaltujaca z przyspawanym kanalem grzejnym, fig. 10 — stalowa czasze ksztaltujaca#z odlanym ukladem kanalów grzej¬ nych, fig. 11 — wyrównywanie wydluzenia cieplnego przy wytlaczaniu ksztaltek potrzeb¬ nych do ksztaltowania zwierciadel, a fig. 12—14 przedstawiaja wyrównywanie wydluzenia ciepl¬ nego przy zgrubieniach i blasze przykrywajacej.Wedlug fig. 1 w zaglebieniu o ksztalcie czaszy wykonanym w kadlubie 3 umieszczona jest war¬ stwa izolacyjna 6 z tworzywa zle przewodzace¬ go cieplo, sztywno przymocowana za pomoca laczników 7 do kadluba 3. Warstwa izolacyjna 6 jest podzielona za pomoca, listew podzialo¬ wych 10 na poszczególne pola o wymiarach 200X200 cm*. Na warstwie izolacyjnej 6 lezy cienka folia blaszana 19, na której spoczywa stalowa czasza ksztaltujaca 14, zaopatrzona przy dolnej powierzchni w kanaly grzejne 2.Kanaly te sa na fig.. 5 przykryte blacha po¬ krywowa 4, która posiada paski 5 w celu uzy¬ skania powierzchni slizgowej i dobrze przylega¬ jacej.. Blachy 4 i 5 sa przyspawane do czaszy ksztaltujacej 14, która z górnej strony posiada Jtsztalt odpowiadajacy wytwarzanym ksztalt¬ kom, z masy plastycznej.Prasowany material jest stlaczany w czaszy ksztaltujacej 14 za pomoca wkladki gumowej 11, wykonanej ze sztucznej gumy lub innej podob¬ nej mieszaniny gumowej odpornej na dzialanie ciepla. Ten gumowy tlocznik otoczony jest moc¬ na rama 12, do której jest przywulkanizowany lub tez inaczej przymocowany, jak przedstawio¬ no na fig. 2—4 za pomoca srub 16, nakretek 17 i tulejek 18. Ten ostatni sposób polaczenia ula¬ twia i przyspiesza wymiane wkladki gumowej 11. W górnej czesci tlocznika gumowego znajdu¬ je sie uklad rur grzejnych 13. Ponad wkladka gumowa 11 znajduje sie warstwa izolacyjna 9, wykonana z materialu zle przewodzacego cieplo, a ponad nia tlocznik 8 prasy. Do tlocznika 8 sa przymocowane za pomoca srub kablaki blasza¬ ne 15, które wnikaja do warstwy izolacyjnej 9 oraz siegaja dalej i spoczywaja na czesciach za- wulkanizowanych we wkladce gumowej 11 np. na kablakach lub uchwytach blaszanych 32.Warstwa izolacyjna 9 jest podobnie jak warstwa 6 podzielona za pomoca listew 10' na mniejsze pola. Czasza ksztaltujaca 14 jest w przypadku wykonania.jej ze stali tak cienka (np. posiada¬ jaca grubosc 12—18 mm), iz moze byc wykonana z plaskiej plyty stalowej i w stanie plaskim'ze wszystkich stron obrobiona. Moze ona byc zao¬ patrzona równiez w kanaly grzejne, przy czym plyte prasuje sie w stanie ogrzanym w celu na¬ dania jej. ksztaltu przedstawionego na fig. 6.W wielu przypadkach kadlub 3 jest uksztaltowa¬ ny tak, iz daje sie zastosowac jako matryca ko¬ walska do wyginania czaszy 14. Wspomniana wyzej folia 19 ulatwia przesuwanie czaszy 14 wzgledem warstwy izolacyjnej 6., Czasza ksztaltujaca 14, moze byc, wedlug fig. 14, zabezpieczona za pomoca wystepów 20 przed przesuwaniem sie wzgledem kadluba 3 i warstwy izolacyjnej 6 bez przeszkody w jej - wydluzaniu cieplnym. Dla podobnego celu moz¬ na równiez, jak przedstawiono na fig. 7, zamo¬ cowac w linii srodkowej czaszy 14 od dolu krót¬ ka tulejke nagwintowana. Za pomoca tej tulej¬ ki i sruby podtrzymujacej 30 przymocowuje sie czasze ksztaltujaca- 14 do kadluba 3.W celu wytwarzania ksztaltek silnie stloczo¬ nych najlepiej jest zastosowac czasze 14 uksztal¬ towana wedlug fig. 8 z plyty stalowej o jedna¬ kowej grubosci i przymocowana do oslony po¬ mocniczej 31, która posiada dolna powierzchnie dostatecznie gladka i odpowiednio wypukla.Wzdluz tej powierzchni moze dobrze odplywac cieplo, zwlaszcza przy stosowaniu ogrzewania.Gdy oslona pomocnicza 31 jest wykonana z ma¬ terialu izolujacego cieplnie, wówczas warstwa izolacyjna 6 moze byc pominieta. Zastosowanie oslony pomocniczej 31 stale polaczonej z czasza 14, zwlaszcza wykonanej z materialu izolacyjne¬ go wykazuje te zalete, ze kanaly grzejne nie mu¬ sza byc rozmieszczone w czaszy ksztaltujacej 14, lecz jak przedstawiono na fig. 8 i 9 mozna sto¬ sowac rynny 21 przyspawane do dolnej powierz¬ chni czaszy 14.Ponadto mozliwe jest czasze ksztaltujaca 14 wykonac w postaci odlewu wedlug fig. 10, a ka¬ naly grzejne rozmiescic wewnatrz odlewu. .Przy wytlaczaniu ksztaltek, posiadajacych tylko jednostronnie podniesione krawedzie, ja¬ ko czesci lewe i prawe, mozna stosowac wspólni matryce, zaopatrzona w szczeline delitacyjna 24 wedlug fig. 11. Brzegi prawej i lewej polówki czaszy 14, ograniczone szczelina 24, sa wzmoc¬ nione listwa 23, która jest przymocowana do ka-dluba 3 za pomoca sruby 25 oraz przykryta blacha 22.Przy wytlaczaniu wiekszych ksztaltek, posia¬ dajacych po jednym brzegu obwodowym lub po dwa brzegi na stronach przeciwleglych podnie¬ sione do góry, mozna stosowac czasze 14 podzie¬ lona równomiernie, której miejsce podzialu 24 wedlug fig. 12 jest przykryte paskiem blachy 29, przyspawanym z jednej strony. Pomiedzy wolnym brzegiem tego paska a druga polówka 14a czaszy 14 znajduje sie rowek 26, którego szerokosc zmienia sie zaleznie od wielkosci wy¬ dluzenia cieplnego. Rowek ten podczas praso¬ wania jest wypelniony masa plastyczna. Pewne podparcie wzajemne poszczególnych czesci skla¬ dowych czaszy ksztaltujacej 14 uzyskuje sie za pomoca palca 27, który wzdluz miejsca po¬ dzialu 24 jest kolejno przyspawany raz do jed¬ nej czesci, a raz do drugiej czesci czaszy ksztal¬ tujacej 14 wedlug fig. 12 i 13; dzieki temu obej¬ muje on kolejno brzegi polówek czaszy 14. PL