Opublikowano dnia 10 kwietnia 1958 r. 50Mraf fe Jrredu Pafenfoweg^ POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40959 KI. 57 a, 22/09 VEB Zeiss Ikon Dresden Drezno, Niemiecka Republika Demokratyczna Urzadzenie do prowadzenia filmów w aparatach i kasetach fotograficznych Patent trwa od dnia 21 pazdziernika 1955 r.Wynalazek dotyczy urzadzenia do prowadze¬ nia filmu w aparatach i kasetach fotogra¬ ficznych.Aby mozna bylo stosowac film zwijany w aparatach na plyty fotograficzne bez zbyt duzych kaset, nie ustawia sie w nich rolek filmowych, w górze i w dole kasety i nie pro¬ wadzi sie tasmy filmowej prosto z jednej rolki na druga. Raczej ustawia sie obydwie rolki filmowe obok siebie, w tyle kasety i prowadzi sie film za pomoca malych dodatkowych wal¬ ków prowadniczych, które przy zalozeniu ka¬ sety na obudowe kamery, znajduja sie powy¬ zej i ponizej, albo z prawej i lewej strony okienka, w którym naswietla sie film. Powyzsza zasada o konstrukcji oszczednej pod wzgledem miejsca, dotyczy równiez aparatów fotograficz¬ nych na film zwijany i kaset wymiennych.Dotychczas projektowano tego rodzaju pro¬ wadzenia filmu jedynie pod katem widzenia najdalej idacej oszczednosci miejsca, bez bra¬ nia pod uwage szczególnych wlasciwosci ma¬ terialu filmowego. Dlatego stosowano jak naj¬ mniejsze srednice walków prowadniczych i je ustawiano tak, aby otrzymac najbardziej zwar¬ ta konstrukcje. W jednym ze znanych rozwia¬ zan, specjalnie dla kasety 6X9, sa stosowane walki prowadnicze, których srednica wynosi co najmniej 15 mm, a najlepiej 20 mm. Otrzy¬ many przy tym okolo 30 mm luk wygiecia nie odpowiada warunkowi, zapewnienia absolutnie plaskiego polozenia filmu 6X9 w okienku, gdyz przy tym deformacja wywolana przez za¬ giecie, nie moze przekraczac granicy elastycz¬ nosci tasmy filmowej. Dla spelnienia tego wa¬ runku, dla formatu zdjecia 6X9 cm, rolki winny posiadac srednice okolo 60 mm.Przy powyzszych prowadzeniach filmu, w ka¬ setach na film zwijany do aparatów na plyty, aparatów na film zwijany i kasetach wymien¬ nych do aparatów na film zwijany, film nawi¬ niety poczatkowo warstwa emulsji do srodka, przewija sie na odwrotna strone.. Jezeli wiec. walki prowadnicze posiadaja dotychczas stoso¬ wane male srednice 6, 8, 10, a najwyzej 20 mm, zagiecie tasmy filmowej jest tak silne, ze prze-kraeza grartic filmow| podlega deformaffi trwalej. Czesci wy¬ giete dd slpdka sa spec^ohe, a wygiete na zew-: n^trz^rozciagniete. ' Poniewaz filmy fotograficzne skladaja- sie z dwóch warstw, a mianowicie emulsji i warstwy nosnej, ich mechaniczne wlasciwosci bardzo sie od siebie róznia, co powieksza de¬ formacje. Gdy film, po przejsciu walka prowad- niczego i po deformacji na nim, przechodzi w okienko w polozenie naswietlenia, nie moze on juz lezec tak plasko jak to jest konieczne dla pelnego wykorzystania pstrosci rysowania obrazów przez wysckowartosciowe obiektywy fotograficzne, zwlaszcza obiektywy o duzej jasnosci. Jest oczywiste, ze ta deformacja filmu i pogorszenie dobroci zdjecia jest o wiele wieksze, gdy tasma filmowa w aparacie foto¬ graficznym czy kasecie wymiennej nie jest uzyta natychmiast, przez szybko po sobie na¬ stepujace zdjecia, ale gdy miedzy zdjeciami, uplywa dluzszy czas, bowiem daformacje me¬ chaniczne podlegaja dodatkowo wplywom sta¬ rzenia sie materialu.Aby zapewnic plaskie polozenie filmu w okienku, wedlug wynalazku, przynajmniej po stronie odwijania, prowadzi sie £asme fil¬ mowa przez krzywizne o tak duzej srednicy, zeby przy zaginaniu tasmy filmowej nie naste¬ powala trwala deformacja ani jednej warstwy, a wiec ani emulsji, ani warstwy nosnej. W tym celu prowadzi sie film. w ten sposób, aby luk zagiecia przed wejsciem na okienko mial .taka dlugosc, która w przyblizeniu odpowiada dlu¬ gosci obrazu i aby^ przy nastepnym przesuwie filmu, ten jego odcinek zostal wprowadzony w okienko. Np. przy kamerze 18 X 24 mm lub 24 X 24 mm luk zagiecia tasmy filmowej, po stronie odwijania, na walku prowadniczym, walku posrednim wygietym, szeregu rolek, plo¬ zie itd., winien posiadac promien krzywizny nie mniejszy niz 6 lub 7,5 mm. Przy formatach 24 X 32 lub 24 X 36 mm promien krzywizny r = 10 mm lub 11,5 mm. Przy wiekszych for¬ matach promien ten zmienia sie w tym samym stosunku.Przy zastosowaniu walków prowadniczych lub walków przesuwu, których promien jest mniejszy od promienia krzywizny wymagane¬ go wedlug wynalazku, krzywizne te otrzymuje sie w ten sposób, ze obydwa walki, miedzy któ¬ rymi znajduje sie film przechodzacy przez okienko, sa sprzegniete razem.Plytka dociskowa, która dociska film w cza¬ sie zdjecia moze byc z niego mechanicznie pod¬ niesiona, dla ulatwienia jego swobodnego prze¬ suwu, zapewnia takze w znany sposób plaskie polozenie filmu.Wedlug pierwszego przykladowego rozwiaza¬ nia wedlug wynalazku, srodki sluzace do za¬ ginania filmu (walki, szeregi rolek, plozy itdj moga byc stale lub obrotowe. Moga one rów¬ niez tworzyc jedna calosc z plytka dociskowa.Dla uproszczenia obslugi kamery fotograficz¬ nej, stosuje sie sprzezenie przesuwu filmu i na¬ ciagu nrgawki oraz uruchamianie ich za po¬ moca wspólnej raczki. Przy uzyciu filmu nie- perforowanego, przy którym przesuw nie od¬ bywa sie za pomoca uzebionego bebna, tak jak przy filmach perforowanych, z powodu wzrostu srednicy nawijanej rolki, musza byc przewi¬ dziane urzadzenia, które przez odpowiednie ograniczenie przesuwu filmu, zapewniaja zawsze jednakowy przesuw filmu niezaleznie od wzros¬ tu srednicy nawijanej rolki.Aby w kamerze czy kasecie na film nieper- forowany, bylo mozliwe samoczynne ogranicze¬ nie prz2suwu filmu, wedlug wynalazku, walek prowadniczy wywolujacy lukowe zagiecie slu¬ zy jednoczesnie jako walek odmierzajacy i/lub liczacy zdjecia.Na rysunku fig. 1 — 9 przedstawiaja sche¬ matycznie przykladowe rozwiazania wedlug wynalazku.Na fig. 1 uwidoczniono przyklad dla filmu nieperforowanego, przy którym walek prowad- niczy sluzy do tworzenia luku zagiecia tasmy filmowej.Schodzaca z odwijanej rolki 1 tasma filmo¬ wa 2 przebiega w kierunku oznaczonym strzal¬ ka, przez walek prowadniczy 3, w kanal utwo¬ rzony miedzy okienkiem 4 i plytka dociskowa 5, po czym przez drugi walek prowadniczy 6 i nawija sie na walek 7. Wedlug wynalazku, znajdujacy sie po. stronie odwijania, walek prowadniczy 3 posiada krzywizne, której dlu¬ gosc luku odpowiada odnosnemu rozmiarowi fotografii 18 X 24, 24 X 24, 24 X 36 mm lub wiekszemu. .Drugi walek prowadniczy 6 znaj¬ dujacy sie po stronie nawijanego walka 7 nie musi miec koniecznie tak duzej srednicy, gdyz ewentualne male deformacje przechodzacego przez niego wyswietlonego filmu, nie moga wplynac na deformacje plasko lezacego, z tylu za nim odcinka filmu w okienku.Fig. 2 przedstawia zasadniczo podobne pro¬ wadzenie filmu, przy którym jednak, zmiana kierunku biegu tasmy filmowej 2 nastepuje za - 2 —pomoca plóz 8a"i Sb. Jezeli film jest perforo¬ wany, jeden z walków prowadniczych lub oby¬ dwa walki 3, 6 (fig. 3) otrzymuja odpowiednie uzebienie.Fig. 4 przedstawia rozwiazanie, przy którym zmiana kierunku biegu filmu nastepuje na zespolach rolek 9a i 9b.Fig. 5 przedstawia prowadzenie filmu, przy którym, walki przesuwajace film lub podobne maja mniejszy promien niz promien luku za¬ giecia filmu, jaki wedlug wynalazku winien on posiadac przed okienkiem. Aby w tych przy¬ padkach nadac filmowi wymagana krzywizne, film zaklada sie na walek zapasowy w kamerze lub kasecie wymiennej z pewnym dostatecz¬ nym luzem tak, aby dzieki swej naturalnej elastycznosci, staral sie on lezec plasko w okien¬ ku miedzy obydwoma walkami 3 i 6. Plytka dociskowa 5, poruszana tam i z powrotem za pomoca nie pokazanego na rysunku mecha¬ nizmu kamery, lub kasety wymiennej, przy ruchu do przodu, dociska film w polozenie plaskie w okienku 4 tak, ze odcinek filmu znaj¬ dujacy sie przed wejsciem w okienko, tworzy iuk wymagany wedlug wynalazku. Gdy plytka dociskowa znów sie cofnie, nowy odcinek filmu uklada si^ elastycznie, plasko, w kanale okien¬ ka. Nie pokazane na rysunku sprzegniecie obydwóch walków 3 i 6 zapewnia, ze zawsze zostaje podsuniety jednakowo duzy odcinek filmu, a utworzony przed okienkiem luk filmu, posiada zawsze wymagana przez wynalazek dlugosc, odpowiadajaca w przyblizeniu dlugosci jednego przesuwu filmu. Dowolne walki, slizgi IOol, lOb lub podobne urzadzenia, które opieraja sie o walki przesuwu 3, 6 utrzymuja film stale- na zabkach walków 3 i 6.Fig. 6 przedstawia podobne prowadzenie, przy którym przesuw filmu nie odbywa sie za pomoca uzebionych walków, ale za pomoca dwóch par walków sciskajacych lla, llb oraz 12a, 12b. Odpowiednie, nie pokazane na rysun¬ ku sprzeglo,' miedzy jednym walkiem po ^tro¬ nie odwijania i jednym walkiem po stronie nawijania np. miedzy walkami lla i 12a lub miedzy llb i 12b zapewnia przesuw filmu.Jezeli luk wygiecia filmu nie jest utworzony jak to uwidoczniono na fig. 1 — 3 przez krzy¬ wizne walka 3 ale przez ploze 8a (fig. 2), ploza ta moze stanowic calosc z plytka dociskowa 5, przez wygiecie jej przedluzonego boku, w kie¬ runku odwijanej rolki, w odpowiednio duzy luk.Na fig. 7 uwidoczniono tego rodzaju przykla¬ dowe rozwiazanie. Czesci uzyte do tworzenia luku wygiecia filmu (walki, wygiety zespól rolek, plozy itd.), nie musza byc zamocowane^ na stale w obudowie kamery, ale jnoga byc równiez osadzone ruchomo.Walki znajdujace-sie: po stronie ódwijania i ewentualnie równiez walki po stronie nawi¬ jania, pokazane na fig. 1; 3y4 albo walki sciska¬ jace wedlug fig. 6, moga byc polaczone z plytka dociskowa 5 tak, aby przy ruchu tej plytki, poruszaly sie one z nia razem.Fig. 8 przedstawia przyklad, w którym obsa¬ da 13, w której jest osadzony obrotowo, walek 3, jest zmocowana z plytka dociskowa 5. Dla urzeczywistnienia mysli wynalazczej, srodki sluzace do wytworzenia luku wygiecia, nie mu¬ sza byc tak^e same po obydwóch stronach wy¬ giecia, jak to przedstawiono na fig.. 1-^8.Zaleznie, od budowa kamery,- albo wymiennej kasety, jeden np. z walków na fig. 1 moze byc zastapiony przez ploze, a w przykladzie na fig. 2 przez walek. Przy prowadzeniu wedlug fig. 5 zamiast jednego z walków zebatych, moze byc np. ustawiona para walków zaciskowych wedlug fig. 6, lub odwrotnie, przy urzadzeniu wedlug fig. 6, jedna para walków docfakp^vych moze byc zastapiona.walkiem uzebionym ^i-td.Fig, 9 przedstawia rozwiazanie, przy którym walek prowadniczy dziala jednoczesnie jako walek odmierzajacy dlugosc. Za okienkiem 4 znajduje sie odwijana rolka 1 i nawijana rol¬ ka 7. Tuz za okienkiem 4 znajduje sie duzy walek prowadniczy 3, prowadzacy tasme filmo¬ wa 2 w okienko 4 i sluzacy jednoczesnie do odmierzania tasrn^u ^aniocówana na walku 3 tarcza zapadkowa 15 posiada dwa przeciwlegle wciecia 16, w które wpada kolejno po kazdym przesuwie filmu, a wiec. po kazdym pólobrocie walka 3, dzwignia 17 nie pokazanego na rysun¬ ku mechanizmu przesuwu filmu. W uwidocz¬ nionym przykladzie, dwie dlugosci zdjecia, a wiec dwa przesuwy filmu, odpowiadaja jednemu obwodowi walka3. * X Po przeprowadzeniu tasmy ffirnowej 2 przed okienkiem 4, jest ona prowadzona przez wa¬ lek 18, którego srednica moze byc dowolna, na walek 7. Mozna jednak zrezygnowac z tar¬ czy zapadkowej 15, gdf wyciecia zapadkowe sa umieszczone bezposrednio na walku 3.Dzwignia 17 sterujaca przesuw filmu, moze byc jednoczesnie uzyta do liczenia zdjec, gdy za kazdym zaskoczeniem w wyciecie 16 daje ona impuls na nie przedstawiony na rysunku krazek licznika. — 3 — PL