$&# Opublikowano dnia 30 maja 1958 r. 4l .IOTEKA Urzedu fota nlowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40799 Zygmunt Bukowinski Cieplice-Zdrój, Polska */ S/08 Urzadzenie do wykonywania gwintów przez walcowanie Patent trwa od dnia 28 sierpnia 1957 r.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wykonywania gwintów przez walcowanie, po¬ siadajace gwintowany rdzen i gwintowana od¬ wrotnie tulejke zewnetrzna, przy czym obra¬ biany przedmiot, umieszczony miedzy tymi cze¬ sciami urzadzenia, otrzymuje od nich w czasie gwintowania ruch planetarny.Gwinty nawalcowywane, w porównaniu do nacinanych, odznaczaja sie szeregiem zalet, jak gladkosc powierzchni, dokladnosc, wytrzyma¬ losc, a zwlaszcza taniosc.Dotychczas powszechnie znane i stosowane sa dwa sposoby nawalcowywania gwintów: sposób szczekowy przy którym obrabiany przedmiot jest przetaczany miedzy dwiema odpowiednio nacietymi plaskimi szczekami o? ruchu posuwi¬ sto-zwrotnym, i otrzymuje od nich ruch obro¬ towy, lub obrotowo-liniowy oraz sposób wal¬ cowy, przy którym przedmiot otrzymuje ruch obrotowy od trzech odpowiednio nagwintowa¬ nych walców, obracajacych sie w ukladzie trój¬ katnym.W obu tych sposobach narzedzia, tj. szczeki lub walce, musza byc osadzone w duzych i skomplikowanych, a wiec kosztownych ma¬ szynach, co w znacznej mierze ogranicza ich stosowanie.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest pro¬ stota jego konstrukcji, sprowadzajacej sie do kilku zaledwie elementów, dajacych sie wyko^ nac w kazdym warsztacie posiadajacym doklad¬ na tokarke. Umozliwia to bardziej niz dotad powszechna produkcje tanich wyrobów gwinto¬ wanych.Konstrukcyjnym warunkiem realizacji urza¬ dzenia jest zachowanie takiej wspólzaleznosci wymiarowej przedmiotu i narzedzi, wedlug któ¬ rej srednica podzialowa gwintów kazdego z dwu wspólpracujacych narzedzi stanowi inna wielo¬ krotnosc srednicy podzialowej obrabianego przedmiotu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w prze¬ kroju osiowym schematycznie urzadzenie do nawalcowywania gwintów, dla którego przykla¬ dowo przyjeto trzy i pieciokrotne wartosci sred¬ nic podzialowych narzedzi, fig. 2 — przekrój poprzeczny urzadzenia, fig. 3 — wspólzaleznoscwymiarowa srednic urzadzenia, a fig. 4 — wy¬ kres ilustrujacy geometryczna zaleznosc miedzy katem wzniosu gwintu i wartoscia srednic po¬ dzialowych oraz zwojnoscia i kierunkiem gwintu.Wszystkie pofwyzsze warunki konstrukcyjne dadza sie wyrazic w nastepujacych zaleznos¬ ciach liczbowych: Dp3 = Dp X n, Z3 = Z X n.Dp2 = Dp (n + 2), Z2 = Z (n 4- 2), n = 1, 2, 3, 4 gdzie: Dp — srednica podzialowa wykonywa¬ nego gwintu, Dp2 — srednica podzialowa gwintu na- narzed^ia 2, DP3 — srednica podzialowa gwintu na¬ rzedzia 3, Z — zwojnosc gwintu wykonywane¬ go 2, Z2 — zwojnosc gwintu narzedzia 2, Z3 — zwojnosc gwintu narzedzia 3, n — wspólczynnik wielokrotnosci.Urzadzenie do nawalcowywania gwintów we¬ dlug wynalazku sklada sie z kadluba 1, w po¬ staci tulei, posiadajacej gwint zewnetrzny 11 na jednym koncu, oraz z wprasowanej do kadluba 1 tulejki zewnetrznej 2, zaopatrzonej od we¬ wnatrz w nagwintowanie wielozwojowe. Na¬ gwintowanie to posiada kierunek zgodny z kie¬ runkiem wykonywanego gwintu. W kadlubie osadzone jest wrzeciono 3, posiadajace czesc robocza 31, zaopatrzona w gwint wielozwojowy o zwojnosci o 2 mniejszej od zwojnosci gwintu tulejki zewnetrznej 2 i o kierunku przeciwnym; czesc srodkowa 32 wrzeciona 3 stanowi czop lozyskowy, osadzony obrotowo w kadlubie 1.Drugi koniec 33 wrzeciona 3 stanowi czop, slu¬ zacy do zamocowania napedu, np. korby. Mie¬ dzy czescia srodkowa 32 i tulejka 2 znajduje sie wymienna podkladka dystansowa 4, zapew¬ niajaca wlasciwe ustawienie wzdluzne gwintów narzedzi wzgledem siebie. Nakretka 5 dociska wrzeciono 3 do podkladki 4 i zapobiega niedo¬ puszczalnym luzom osiowym miedzy narzedzia¬ mi 2 i 3.Gwinty tulejki 2 i wrzeciona 3 posiadaja row¬ ki 22, 34, scisle równolegle do wi obrotu, które sluza do umieszczenia poddanych gwintowaniu przedmiotów. W zaleznosoa od kierunku obrotu gwinty obok rowków sa sciete na czesci obwodu wzdluz linii spiralnej tak, ze wysokosc gwintu wznosi sie stopniowa od wartosci h-0,5 do h~l, która fscbowuje az do rowka 2$, wykonanego w tulejce 2, przez który usuwa sie gotowy na¬ gwintowany preedmiot.Nawalcowywanie gwintów w urzadzeniu we¬ dlug wynalazku przebiega nastepujaco. Do prze¬ strzeni miedzy pare ustawionych naprzeciw sie¬ bie rowków wejsciowych 22 i 34 wklada sie przedmiot o srednicy Dp J obraca jedno z na¬ rzedzi lub oba, lecz w kierunkach przeciwnych.Pochwycony przez gwinty przedmiot przetacza sie ruchem planetarnym po torze 6, przy czym na jego powierzchni utworzy sie gwint wyci¬ skany przez oba narzedzia]. Po osiagnieciu pelnej glebokosci i gladkosci, toczacy sie przedmiot wpada do luki rowka 23, której wymiar zapew¬ nia swobodne jego wyjecie z urzadzenia.W celu zapobiezenia powstawaniu bardzo du¬ zych naprezen gnacych w czasie pracy i szkod¬ liwych zwlaszcza dla narzedzia 3, wskazane jest gwintowanie równoczesnie dwóch lub wiecej przedmiotów, rozmieszczonych symetrycznie, co wymaga zastosowania odpowiednio wiekszego wspólczynnika n. PL